Zespół z Minnesoty buduje syntetyczną komórkę z nieożywionych części, która je, rośnie i dzieli się przez pięć pokoleń

Czym jest SpudCell

Naukowcy z University of Minnesota, pod kierownictwem Kate Adamali i Aarona Engelharta, ogłosili 2 lipca 2026 r., że zbudowali syntetyczną strukturę przypominającą komórkę zwaną SpudCell. Zbudowana w całości z nieożywionych składników chemicznych, może pobierać składniki odżywcze, rosnąć, kopiować swój materiał genetyczny i dzielić się na komórki potomne. Prace opisano w manuskrypcie opublikowanym na platformie preprintów Biotic po odrzuceniu przez czasopismo Cell. Recenzja nie została jeszcze zakończona.

Odtworzyliśmy w chemii to, co wcześniej było możliwe tylko w biologii: pełen zestaw zachowań komórki. To pokazuje, że najbardziej podstawowe funkcje życia, takie jak wzrost i replikacja, nie wymagają tajemniczej iskry magii.

Jak to działa

SpudCell zbudowany jest wokół liposomu – błony tłuszczowej otaczającej około 150–200 cząsteczek i maleńki genom składający się z około 90 000 par zasad (90 kbp) rozłożonych na siedmiu oddzielnych plazmidach. Ten genom jest znacznie mniejszy niż 113 kbp, które biolodzy do tej pory uważali za minimum dla żywej komórki, i ponad 33 000 razy mniejszy niż ludzki genom. Komórka wykorzystuje system ekspresji białek pochodzący od bakteriofaga Phi29 do transkrypcji DNA i wytwarzania białek. Energię pozyskuje poprzez fuzję z pęcherzykami przenoszącymi składniki odżywcze w swoim otoczeniu. Podział zachodzi bez cytoszkieletu; zamiast tego wyspecjalizowane białka gromadzą się na błonie, aż ta rozerwie się na dwie komórki potomne.

Pięć pokoleń i ślad ewolucji

Zespół poinformował, że SpudCell może utrzymać się przez około pięć pokoleń, przy czym każdy cykl trwa około 12 godzin w temperaturze 30 °C. Modyfikacja genetyczna doprowadziła do powstania szybciej rosnącego wariantu. Po pięciu pokoleniach wariant ten wyprzedził oryginał zarówno w warunkach bogatych w składniki odżywcze, jak i w warunkach ich niedoboru, co pokazuje, że selekcja i konkurencja mogą działać w w pełni syntetycznym systemie chemicznym.

To niezwykle słaby organizm, który teraz nie robi właściwie nic poza jedzeniem i, od czasu do czasu, wytwarzaniem komórki potomnej.

Nie życie, ale dowód koncepcji

Adamala i jej współpracownicy podkreślają, że nie stworzyli sztucznego życia. System nie jest w stanie sam zbudować własnych rybosomów i musi być karmiony enzymami i białkami przez badaczy. Eksperci spoza zespołu zgadzają się, że przepaść między „przypominającym życie” a „żywym” pozostaje duża.

Prace są technicznie solidne i stanowią ważny postęp technologiczny, ale w żadnym wypadku nie są stworzeniem życia w laboratorium – to wyraźnie przesadzone twierdzenie.

Należy pamiętać, że „żywy” nie jest precyzyjnie zdefiniowanym stanem. Jak powiedział sędzia Potter Stewart o pornografii: „Poznaję to, kiedy to widzę”. Bycie żywym jest mniej więcej takie samo.

Nowy zestaw narzędzi dla biologii syntetycznej

Nawet pomimo swoich ograniczeń, naukowcy postrzegają SpudCell jako krok w kierunku programowalnych komórek, które pewnego dnia mogłyby produkować leki, materiały lub czystą energię. Yuval Elani z Imperial College London nazwał to ważnym kamieniem milowym na drodze do odpowiedzi na pytanie, czy życie można zbudować od podstaw. Adamala zauważyła, że ponieważ każdy składnik jest znany i kontrolowany, projekt można iterować, co nie jest możliwe w przypadku naturalnych komórek.