Premier i prezydent Polski spierają się o zasługi za ekshumacje wołyńskie w rocznicę rzezi

Rocznica Krwawej Niedzieli

11 lipca 2026 roku Polska obchodziła 83. rocznicę Krwawej Niedzieli, dnia w 1943 roku, który był punktem kulminacyjnym rzezi wołyńskiej. Tego dnia ukraińscy partyzanci nacjonalistyczni z OUN i UPA, wspierani przez cywilów, przeprowadzili skoordynowane ataki na polskie wsie, zabijając mieszkańców bez względu na wiek i płeć, z deklarowanym celem wyeliminowania Polaków 'do siódmego pokolenia'. Data ta jest obecnie świętem państwowym – Narodowym Dniem Pamięci Ofiar Ludobójstwa. Premier Donald Tusk opublikował wideo na X, podkreślając, że zamordowani zasługują na godny pochówek i że jego rząd przełamał impas.

Zamordowani nie mogą pozostać bezimienni, bez godnego pochówku. Ich rodziny czekały na to ponad 80 lat.

Tusk twierdzi, że dokonał przełomu i ogłasza warszawskie upamiętnienie

Tusk powiedział, że jako premier podjął skuteczne wysiłki w celu wznowienia ekshumacji po latach bezczynności, umożliwiając poszukiwania nie tylko ofiar wołyńskich, ale wszystkich poległych w XX-wiecznych wojnach na terytorium Ukrainy. W samą rocznicę ujawnił plan budowy Muru Pamięci w Warszawie, na którym mają zostać wyryte nazwiska wszystkich zidentyfikowanych ofiar. Ruch ten był powszechnie postrzegany jako strategiczne wejście na teren pamięci historycznej, tradycyjnie zmonopolizowanej przez prawicę, co zmusiło opozycję do gorączkowej reakcji.

Rzecznik prezydenta wybucha: 'Bezczelność!'

W ciągu kilku godzin Rafał Leśkiewicz, rzecznik prezydenta Karola Nawrockiego, były dyrektor i rzecznik IPN, zaatakował Tuska na X. Napisał 'Co za bezczelność!' i oskarżył premiera o próbę przypisania sobie zasług za coś, co zostało osiągnięte przez prezydenta.

Co za bezczelność!

Leśkiewicz argumentował, że świeże zezwolenia na prace ekshumacyjne są bezpośrednim skutkiem spotkania prezydenta Nawrockiego z prezydentem Ukrainy Wołodymyrem Zełenskim 19 grudnia 2025 r. w Warszawie. Powiedział, że od czasu tego szczytu IPN uzyskał kilka zezwoleń, umożliwiających prace w Ostrówkach, Woli Ostrowieckiej i Hucie Pieniackiej, a proces składania wniosków o kolejne miejsca jest w toku.

Nawet w taki dzień, dzień refleksji i modlitwy, Premier nie mógł powstrzymać się od manipulacji.

Minister obrony unika konkurencji

Wicepremier i minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz, przemawiając z Ołyki na Ukrainie, nie dał się wciągnąć w bezpośrednią rywalizację z prezydentem. Podkreślił, że za obecnego rządu rzeczywiście rozpoczęto ekshumacje, a 11 lipca stał się świętem państwowym z ich inicjatywy. Dodał, że osobiście zdecydował o utworzeniu Muzeum Pamięci Rzezi Wołyńskiej jako oddziału Muzeum Wojska Polskiego w Chełmie.

Nie będę konkurował z Prezydentem. Fakty są takie, że za naszego rządu rozpoczęły się ekshumacje, a ten dzień stał się świętem państwowym.

Dłuższa oś czasu i walka polityczna

Spór o to, kto zasługuje na uznanie za wznowienie ekshumacji, pomija wcześniejszą sekwencję wydarzeń. Polski portal naTemat.pl podał, że zezwolenia na ekshumacje były już na stole wiosną 2025 roku, na długo przed wyborami prezydenckimi w grudniu 2025, które wyniosły Nawrockiego do władzy (głosowanie odbyło się 1 czerwca 2025). Tusk i Zełenski spotkali się w Warszawie w styczniu 2025, a po tym spotkaniu Tusk mówił o przełomie. Ekshumacje wznowiono najpierw w Puźnikach jeszcze w tym samym roku. Ukraina zniosła zakaz z 2017 roku, który blokował te prace. Starcie w Narodowym Dniu Pamięci odzwierciedla więc głębszą walkę o to, które ugrupowanie polityczne może przejąć spuściznę wołyńską, a ogłoszenie Muru Pamięci przez Tuska ma na celu wyrwanie kontroli prawicy.