Słowackie referendum w sprawie reform Fico upada – frekwencja wyniosła zaledwie 16,13%, drugi najniższy wynik w historii kraju

Co się wydarzyło

Dziesiąte referendum na Słowacji, przeprowadzone 4 lipca 2026 r., zostało uznane przez Państwową Komisję Wyborczą za nieważne. Głos oddało zaledwie 16,13% uprawnionych wyborców, znacznie poniżej konstytucyjnego wymogu ponad 50% udziału. Lokale wyborcze były otwarte od 7:00 do 22:00. Wynik oznacza, że decyzje rządu pozostają w mocy, pomimo przytłaczającego sprzeciwu wśród tych, którzy głosowali.

Dwa pytania

Wyborcy mieli zdecydować w dwóch kwestiach. Pierwsza dotyczyła dożywotniej emerytury dla byłych premierów i przewodniczących parlamentu, którzy pełnili co najmniej dwie pełne kadencje. Ustawa przyjęta w czerwcu 2024 r. przyznaje również samochód z kierowcą i ochroniarzem. W momencie uchwalania tylko Robert Fico spełniał kryteria kwalifikowalności. Drugie pytanie dotyczyło przywrócenia Prokuratury Specjalnej i elitarnej jednostki policyjnej NAKA, które zostały zlikwidowane przez rząd Fico po objęciu władzy w 2023 r. w ramach szeroko zakrojonych reform prawa karnego.

Przytłaczający sprzeciw, brak mocy prawnej

Wśród osób, które wzięły udział, 93% opowiedziało się za zniesieniem dożywotniej emerytury, a 92% poparło przywrócenie organów antykorupcyjnych. Niska frekwencja sprawia jednak, że wynik jest prawnie bez znaczenia. Była to druga najniższa frekwencja w historii słowackich referendów. Jak dotąd tylko jedno referendum było ważne: głosowanie w sprawie przystąpienia do UE w 2003 r., w którym wzięło udział 52,15% wyborców, z czego 92,4% poparło akcesję.

Tło polityczne

Referendum zostało zainicjowane przez pozaparlamentarną partię Demokraci, kierowaną przez byłego ministra obrony Jaroslava Naďa. Partia chciała trzeciego pytania o przedterminowe wybory, ale prezydent Peter Pellegrini odrzucił je, argumentując, że takie pytanie naruszałoby konstytucję i wcześniejsze orzeczenie Sądu Konstytucyjnego. Rząd nie prowadził kampanii przed głosowaniem.

Jestem zaskoczony tak lekkomyślnym pytaniem.

Wzorzec nieudanych plebiscytów

Słowacja przeprowadziła od czasu odzyskania niepodległości dziesięć referendów, a dziewięć nie osiągnęło progu frekwencji. Głosowanie w sprawie akcesji do UE w 2003 r. pozostaje jedynym wyjątkiem. Niemożność osiągnięcia 50% frekwencji od dawna jest cechą słowackiej demokracji bezpośredniej, ograniczając skuteczność tego narzędzia jako kontroli nad polityką rządu.