USA nakładają sankcje na kierownictwo MTK, prezes Tomoko Akane ostrzega przed zagrożeniem dla światowego porządku prawnego

Środki USA wobec kierownictwa trybunału

Administracja Stanów Zjednoczonych ogłosiła 18 sierpnia 2026 r. sankcje wymierzone w prezes Międzynarodowego Trybunału Karnego Tomoko Akane oraz zastępcę prokuratora Abdoulaye Seye. Działania te obejmują zakaz wjazdu do USA oraz zamrożenie wszelkich aktywów, zasobów finansowych i transakcji nieruchomościami podlegających jurysdykcji amerykańskiej. Sekretarz stanu USA Marco Rubio uzasadnił te decyzje w oficjalnym oświadczeniu, twierdząc, że Akane i Seye brali bezpośredni udział w działaniach trybunału mających na celu dochodzenie, aresztowanie, zatrzymanie lub ściganie urzędników z państw, które nie uznały jurysdykcji MTK. Rubio stwierdził, że trybunał nadużył swoich uprawnień i przekroczył mandat, określając instytucję jako skorumpowaną i upolitycznioną. Waszyngton skupił swój sprzeciw na postępowaniach dotyczących Izraela, sojusznika, który nie jest stroną Statutu Rzymskiego.

Reakcja kierownictwa MTK

Międzynarodowy Trybunał Karny, utworzony w 2002 r. w celu ścigania ludobójstwa, zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości, określił amerykańskie środki jako atak na niezależność trybunału. Sędzia Tomoko Akane, japońska prawniczka wybrana na przewodniczącą sądu, wydała 21 sierpnia 2026 r. oświadczenie za pośrednictwem wydawnictwa Bungei Shunju na platformie X. Akane zaznaczyła, że spodziewała się działań odwetowych i nie była zaskoczona ogłoszeniem, ostrzegając jednocześnie przed szerszą erozją wielostronnej odpowiedzialności.

Najważniejsze jest to, że nie może to oznaczać początku końca międzynarodowego porządku prawnego.

Międzynarodowe potępienie ze strony sojuszników i ONZ

Sankcje wywołały sprzeciw organizacji międzynarodowych i europejskich liderów. Wysoki komisarz ONZ ds. praw człowieka Volker Türk dołączył do biura praw człowieka ONZ, deklarując, że restrykcje są niedopuszczalne i żądając ich natychmiastowego zniesienia przez Waszyngton. Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen oraz przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa wydali skoordynowane oświadczenia, wyrażając wsparcie dla Akane i podkreślając, że urzędnicy trybunału muszą wykonywać swoje funkcje w pełnej niezależności, wolni od zewnętrznego nacisku. Francuskie Ministerstwo Europy i Spraw Zagranicznych potępiło wszelkie groźby i środki przymusu skierowane przeciwko trybunałowi, jego personelowi sądowemu oraz powiązanym organizacjom społeczeństwa obywatelskiego.

Napięcia dyplomatyczne w Tokio i Dakarze

Decyzja stworzyła napięcia dyplomatyczne z kluczowymi partnerami Stanów Zjednoczonych. Japonia, największy płatnik składek na rzecz MTK, wyraziła ubolewanie za pośrednictwem swojego MSZ, potwierdzając jednocześnie swoje zaangażowanie w misję trybunału polegającą na ściganiu najpoważniejszych zbrodni i obronie rządów prawa. 20 sierpnia 2026 r. rząd Senegalu wyraził głębokie zaniepokojenie atakiem na Seye, który pełni funkcję zastępcy prokuratora i jest oficjalnym kandydatem Senegalu na sędziego MTK. Dakar określił trybunał jako filar walki z bezkarnością i ostrzegł, że ograniczanie funkcji sędziowskich narusza integralność międzynarodowego wymiaru sprawiedliwości. Spór ten wynika z wcześniejszych napięć z lutego 2025 r., kiedy prezydent Donald Trump nałożył ograniczenia wizowe i finansowe na personel wspierający dochodzenia, oraz z sierpnia 2025 r., kiedy Senegal formalnie zażądał wycofania amerykańskich sankcji wobec czterech międzynarodowych sędziów, w tym senegalskiego prawnika Mame Mandiaye Nianga.