Skamieniałe czerwone krwinki i hem w 115-milionowej kości dinozaura

Co odkryli naukowcy

Naukowcy pod kierunkiem prof. Kliti Grice z Curtin University w Australii Zachodniej opisali struktury przypominające skamieniałe czerwone krwinki w kościach tylnej nogi aratazaura, niewielkiego mięsożernego dinozaura, który żył około 115 milionów lat temu na terenach dzisiejszej północno-wschodniej Brazylii. Badanie ukazało się w czasopiśmie Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) w poniedziałek, 2 listopada 2026 r. Obrazy z mikroskopu elektronowego ujawniły okrągłe struktury wewnątrz wąskich kanałów, w których niegdyś znajdowały się naczynia krwionośne. Testy chemiczne wykryły również hem, związek umożliwiający hemoglobinie transport tlenu, a także ślady produktów jego rozpadu oraz aminokwasy budujące kolagen, kluczowe białko tkanki łącznej. Grice opisała wynik jako "mineralne i molekularne echo" pierwotnej biologii zwierzęcia i stwierdziła, że potwierdzone odkrycie byłoby bezprecedensowe.

„Skamieniałe czerwone krwinki o wyraźnej chemii związanej z hemem nigdy wcześniej nie zostały znalezione in situ w żadnej skamielinie, a co dopiero u dinozaura. To światowy debiut.”

Jak przeprowadzono analizę

Szczątki kopalne odkryto w kopalni w 2008 roku i od tego czasu znajdują się w Muzeum Narodowym Brazylii, gdzie naukowcy kontynuują badania. Grice zauważyła struktury podczas analizy kości tylnej nogi, a zespół połączył mikroskopię, spektroskopię i analizę molekularną, aby sprawdzić, czy rzeczywiście są to pozostałości komórek krwi. Sygnały molekularne wewnątrz kości różniły się od tych w warstwie mikrobiologicznej otaczającej skamielinę, co autorzy interpretują jako dowód na to, że markery pochodzą z samej kości, a nie z zanieczyszczeń zewnętrznych. Współautorzy pochodzą z Japońskiej Agencji Nauki i Technologii Morskiej, Muzeum Narodowego Brazylii, Regionalnego Uniwersytetu Cariri oraz Johns Hopkins University.

Konserwacja i otwarte pytania

Zespół wskazuje na hausmannit, związek manganu, który uformował się wewnątrz i wokół krwinek, jako możliwy stabilizator przed procesem fosylizacji. Aktywność mikrobiologiczna oraz środowisko ubogie w tlen są również wymieniane jako czynniki, które mogły utrzymać materiał w nienaruszonym stanie. Grice stwierdziła, że ten sam proces mógł pomóc w zachowaniu aminokwasów. Kwestia konserwacji jest kluczowa, ponieważ tkanki biologiczne i cząsteczki mogą szybko ulegać rozkładowi i pozostawiać niewiele śladów w starożytnych skamielinach.

Sceptycyzm i dalsze kroki

Takie twierdzenia są kontrowersyjne, ponieważ tkanki biologiczne i cząsteczki zazwyczaj szybko się rozkładają, więc znaczenie wyniku zależy od tego, czy interpretacja chemiczna się utrzyma. Wcześniejsze prace również budzą spory. W 2005 roku zespół pod kierunkiem paleontolożki Mary Schweitzer umieścił kości Tyrannosaurus rex w roztworze, który stopniowo rozpuszczał minerał, pozostawiając elastyczne naczynia z małymi okrągłymi strukturami wewnątrz. Czy były to naczynia krwionośne i krwinki 68-milionowego drapieżnika, pozostaje kwestią sporną, a pasujący kształt niewiele dowodzi bez pasującej chemii. Jeśli interpretacja się utrzyma, naukowcy twierdzą, że praca może otworzyć nowe linie badań nad krwią, metabolizmem i poziomem aktywności dinozaurów.