Andy Burnham wygrywa wybory uzupełniające w Makerfield, wywołując rezygnację Starmera i wyścig o przywództwo w Partii Pracy

Zwycięstwo w wyborach uzupełniających i rozłam prawicy

Andy Burnham wygrał mandat w Makerfield 18 czerwca, zapewniając sobie powrót do Westminsteru i platformę do ubiegania się o przywództwo. Jego drogę ułatwił podział głosów prawicy – Nigel Farage z Reform UK i Rupert Lowe z odłamowej Restore Britain podzielili elektorat populistyczny. Okręg ten to bastion laburzystów, wygrany w 2024 r. 13 punktami, ale Reform miał nadzieję na poważne wyzwanie. Tymczasem obecność Restore Britain, która w sondażach okręgowych uzyskiwała średnio 7–8%, osłabiła Reform, a konserwatyści ostatecznie zepchnęli Reform na trzecie miejsce. Peter Thompson, właściciel lokalnego sklepu z płytami, uchwycił nastroje:

„Przez całe moje życie w wyborach rządziły ten kraj tylko dwie partie – Partia Pracy i Konserwatyści. Rozejrzyjcie się, to bałagan.”

Burnham został nazwany „pogromcą Reform” za pokonanie populistycznego zagrożenia.

Starmer rezygnuje, rozpoczyna się walka o przywództwo

22 czerwca premier Keir Starmer ogłosił rezygnację z funkcji lidera Partii Pracy i premiera, kilka dni po zwycięstwie Burnhama. Starmer powiedział dziennikarzom, że nie uważa, by wyzwanie było dobre dla kraju, ale będzie bronił swojego dorobku:

„Jeśli dojdzie do konkursu… to tak, wystartuję, będę kandydował.”

Sondaż POLITICO wykazał, że tylko co piąty dorosły Brytyjczyk chce natychmiastowego wyniesienia Burnhama; 54% większość wolała pełny konkurs przywództwa, w tym 57% wyborców Partii Pracy. Konkurs zdecyduje, kto poprowadzi partię do następnych wyborów powszechnych.

Natychmiastowa nominacja20%

Konkurs przywództwa54%

Niezdecydowani/inne26%

Natychmiastowa nominacja

20 %

Konkurs przywództwa

54 %

Niezdecydowani/inne

26 %

Dane z tekstu artykułu

Ograniczenia fiskalne i ostrzeżenia rynkowe

Rząd pod przywództwem Burnhama odziedziczy napięte pole manewru fiskalnego. Inwestorzy obligacji ostrzegają, że jego ambicje, w tym możliwa nacjonalizacja przedsiębiorstw użyteczności publicznej i program budowy domów komunalnych, mogą kolidować z realiami rynkowymi. Mark Dowding, dyrektor inwestycyjny w RBC BlueBay, powiedział:

„Jest w pułapce, ponieważ finanse publiczne są w słabej kondycji, a jeśli zignoruje tę rzeczywistość, może szybko znaleźć się pod presją.”

Burnham zobowiązał się do przestrzegania reguł fiskalnych Rachel Reeves i wykluczył podwyżki podatku dochodowego, VAT lub składek na ubezpieczenie społeczne, co ogranicza jego możliwości. Andrew Goodwin, główny ekonomista Oxford Economics na Wielką Brytanię, dodał:

„Gdziekolwiek będzie chciał wydać więcej, będzie musiał albo ograniczyć wydatki gdzie indziej, aby to sfinansować, albo podnieść podatki.”

Jim O’Neill, były ekonomista Goldman Sachs i doradca, wezwał do zaciągnięcia miliardów dodatkowego długu na finansowanie infrastruktury.

Budowanie zespołu na Downing Street

Jeśli Burnham wygra wyścig o przywództwo, oczekuje się, że zastąpi Rachel Reeves na stanowisku kanclerza, oferując jej niższe stanowisko w gabinecie. Bliski sojusznik powiedział BBC: „Andy naprawdę szanuje Rachel i jestem przekonany, że będzie chciał ją mieć w swoim najwyższym zespole”. James Purnell, były minister pod rządami Gordona Browna, zostanie szefem sztabu Downing Street. W kwestii obronności Burnham rozpoczął rozmowy z Johnem Healeyem, który na początku tego miesiąca złożył rezygnację z funkcji ministra obrony, ostrzegając, że planowane zwiększenie wydatków wojskowych „daleko odbiega od tego, co jest potrzebne”.

Przeciwności gospodarcze i rzeczywistość polityczna

Realna produkcja na mieszkańca w Wielkiej Brytanii w 2025 r. była o 27% mniejsza, niż gdyby utrzymał się trend z lat 1970–2007. Wzrost produktywności jest słaby, nakłady inwestycyjne najniższe w G7, a starzejące się społeczeństwo dodatkowo obciąża finanse. Zmiana przywództwa Partii Pracy może niełatwo pokonać te przeszkody; komentatorzy zauważają, że brytyjska polityka jest wrogo nastawiona do podejmowania trudnych decyzji, a wielu wyborców straciło nadzieję po dwóch dekadach rozczarowań. Burnham przyznał, że istnieje ograniczenie ze strony rynku obligacji, wcześniej mówiąc, że Wielka Brytania jest „w niewoli” rynków – stanowisko to od tego czasu złagodził.