Koniec flagowego projektu

Francja i Niemcy odłączyły swój wspólny program Future Combat Air System (FCAS), potwierdził w poniedziałek Pałac Elizejski. Decyzja zapadła po tym, jak kanclerz Friedrich Merz i prezydent Emmanuel Macron spotkali się w Czarnogórze w zeszłym tygodniu i stwierdzili, że nie ma sposobu na przełamanie miesięcy impasu między głównymi partnerami przemysłowymi, Dassault Aviation i Airbusem. Władze niemieckie uznały, że nie można wywierać dalszej presji na zainteresowane firmy, powiedział Pałac Elizejski w oświadczeniu.

„Władze francuskie będą nadal zachęcać nasze firmy i siły zbrojne do poszukiwania sposobów i środków realizacji ambitnych europejskich projektów zgodnych z naszymi interesami bezpieczeństwa narodowego.”

Rywalizacja przemysłowa u podstaw

Projekt, wymyślony w 2017 roku przez ówczesną kanclerz Angelę Merkel i świeżo wybranego Macrona, był przedstawiany jako sposób na reset stosunków francusko-niemieckich i połączenie ograniczonych zasobów obronnych. Jednak spory o kontrolę nad programem i podział pracy narastały. Dassault chciał kierować rozwojem samolotu, podczas gdy Airbus, reprezentujący Niemcy i Hiszpanię, odmówił roli drugoplanowej. Spory dotyczyły również własności intelektualnej i praw patentowych.

„Projekt został wymyślony w innym świecie.”

Rozbieżne wymagania wojskowe

Poza napięciami przemysłowymi, francuskie i niemieckie siły zbrojne chciały od samolotu różnych rzeczy. Francja wymagała myśliwca zdolnego do operowania z lotniskowców i przenoszenia broni jądrowej, wymagań, których strona niemiecka nie uważała za konieczne. Program szacowano na co najmniej 100 miliardów euro, a od 2017 roku wydano już kilka miliardów na badania i demonstratory.

Hiszpania zaskoczona

Hiszpania, trzeci partner wnoszący równy wkład finansowy do programu o wartości 7 miliardów euro, nie była konsultowana w sprawie decyzji. Belén Gualda, prezes hiszpańskiej spółki holdingowej Sepi, przyznała, że program się zakończył i powiedziała, że poprosi Indrę, hiszpańskiego koordynatora przemysłowego komponentu czujników, o analizę konsekwencji dla hiszpańskiego przemysłu. Akcje Indry spadły o prawie 4% po tej wiadomości.

„Wczoraj otrzymaliśmy wiadomość i poprosimy firmę o analizę i przekazanie natychmiastowej analizy.”

Co dalej

Niemiecki minister obrony Boris Pistorius powiedział, że koniec FCAS nie jest zaskoczeniem i że Berlin już prowadzi rozmowy z różnymi podmiotami na temat alternatyw. Rozważane opcje obejmują współpracę ze szwedzkim Saabem, nowy europejski konsorcjum, przyłączenie się do brytyjsko-włosko-japońskiego programu GCAP lub zakup dodatkowych amerykańskich F-35. Airbus przedstawił plany następcy FCAS na Międzynarodowym Salonie Lotniczym ILA w Berlinie, podczas gdy niemieccy urzędnicy twierdzą, że podstawowe aspekty szerszego programu, takie jak chmura bojowa i drony, mogą być kontynuowane.

„Prowadzimy rozmowy z różnymi podmiotami od kilku miesięcy, jak można sobie wyobrazić. Ale nie chcę publicznie spekulować, który to może być projekt ani pod czyim kierownictwem będzie prowadzony.”

Cios dla europejskiej współpracy obronnej

Upadek FCAS podważa wysiłki mające na celu pokazanie, że Europa może działać strategicznie i ze wspólnym celem, w czasie pogarszających się stosunków ze Stanami Zjednoczonymi i ciągłej rosyjskiej agresji na Ukrainie. Program miał być czymś więcej niż myśliwcem: został pomyślany jako system systemów, obejmujący załogowy myśliwiec, rój bezzałogowych zdalnych nosicieli oraz chmurę bojową łączącą wszystko cyfrowo. Jego porażka pozostawia Rafale i Eurofighter bez planowanego następcy na początku lat 40. XXI wieku.