Badanie ECA: niemal co czwarty europejski pilot lata w stanie skrajnego wyczerpania

Wyniki badania

European Cockpit Association (ECA), federacja zrzeszająca zawodowych pilotów, przeprowadziła w sierpniu ankietę wśród kapitanów i pierwszych oficerów w 32 krajach Europy. W badaniu wzięło udział 7198 respondentów, w tym 240 pilotów z Belgii. Trzech na czterech ankietowanych przyznało, że w ciągu czterech tygodni poprzedzających badanie doświadczyło przynajmniej jednego mikrosnu, czyli krótkiego, niezamierzonego epizodu zaśnięcia podczas pełnienia obowiązków. Niemal co czwarty pilot stwierdził, że zazwyczaj kontynuuje lot, zamiast zgłosić niezdolność do pracy z powodu zmęczenia, a 16,8% deklaruje, że w takiej sytuacji bierze zwolnienie lekarskie. Mikrosny najczęściej występowały wśród załóg pracujących dla przewoźników z siedzibą w Irlandii i na Malcie.

Przyczyny zmęczenia i luki w raportowaniu

Jako główne przyczyny wyczerpania wskazywano nieregularne grafiki i długi czas pracy. Ponad jedna trzecia pilotów stwierdziła, że czas na odpoczynek jest zbyt krótki, aby zapobiec kumulacji zmęczenia. Przekraczanie wielu stref czasowych zaburza naturalny rytm snu. Najsłabszym punktem pozostaje system zgłoszeń: tylko jedna trzecia pilotów zazwyczaj zgłasza niezdolność do pracy po wyczerpaniu, a zaledwie 11,9% ufa systemowi raportowania zmęczenia w swojej linii lotniczej. Prawie połowa obawia się konsekwencji ze strony przełożonych w przypadku zgłoszenia niedyspozycji. Połowa pilotów przyznała, że w ciągu trzech miesięcy przed badaniem przynajmniej raz wykonała lot, mimo że powinna zgłosić zmęczenie, co utrudnia liniom lotniczym planowanie pracy.

Zazwyczaj latają mimo zbyt dużego zmęczenia24%

Biorą zwolnienie lekarskie zamiast zgłaszać niedyspozycję16,8%

Lecieli, mimo że powinni zgłosić zmęczenie (ostatnie trzy miesiące)50%

Ufają systemowi raportowania zmęczenia w linii lotniczej11,9%

Zazwyczaj latają mimo zbyt dużego zmęczenia

24 %

Biorą zwolnienie lekarskie zamiast zgłaszać niedyspozycję

16.8 %

Lecieli, mimo że powinni zgłosić zmęczenie (ostatnie trzy miesiące)

50 %

Ufają systemowi raportowania zmęczenia w linii lotniczej

11.9 %

Dane z tekstu artykułu

Presja i różnice między przewoźnikami

Piloci zgłaszają również presję, by latać powyżej limitów prawnych. Ponad jedna trzecia z nich skorzystała z tzw. uznania dowódcy w miesiącu poprzedzającym badanie – to wyjątkowe uprawnienie kapitana do wydłużenia lub skrócenia maksymalnego czasu pracy w nieprzewidzianych okolicznościach. Według jednego z raportów około 60–70% pilotów obawia się negatywnych konsekwencji za odmowę wydłużenia zmiany. Inne dane wskazują, że około 40% przekroczyło prawny limit przynajmniej raz w ciągu czterech tygodni przed ankietą. Przewoźnicy z licencjami holenderskimi lub fińskimi wypadli znacznie lepiej, podczas gdy linie z licencjami irlandzkimi lub maltańskimi, w tym tanie linie lotnicze, znalazły się w końcówce zestawienia. Dwóch na pięciu pilotów w hiszpańskich liniach lotniczych i jeden na trzech we francuskich przyznało, że zazwyczaj lata w stanie zmęczenia, w porównaniu do jednego na dziesięciu w liniach brytyjskich.

Reakcja branży

Członek zarządu ECA, Coen George, przekazał w komunikacie prasowym, że gdy piloci obawiają się o swoją karierę, zmęczenie nie jest zgłaszane, a ryzyko powraca do kokpitu. Podkreślił, że linie lotnicze i organy nadzorcze muszą uczynić system zgłoszeń autentycznie niekarnym, aby kapitan mógł działać zgodnie z własnym osądem. ECA zaznaczyło, że sytuacja nie poprawiła się od czasu poprzedniego badania z 2023 roku. Dziennik De Tijd, który dotarł do raportu, napisał, że linie lotnicze nie poczyniły żadnych postępów w walce ze zmęczeniem od czasu tamtego badania. Ian Holder, szef firmy doradczej ds. bezpieczeństwa lotniczego Baines Simmons, zwrócił uwagę na utrzymujące się różnice w sposobie, w jaki linie lotnicze i krajowe organy nadzorcze podchodzą do kwestii zmęczenia.

„To badanie pokazuje, jak europejscy piloci doświadczają zarządzania ryzykiem zmęczenia w praktyce.”

Holder podkreślił, że wyniki opisują doświadczenia pilotów, a nie stanowią bezpośredniego pomiaru.