Rumuński Trybunał Konstytucyjny podtrzymał przepis zagrażający mandatowi burmistrza Timișoary Dominica Fritza

Orzeczenie CCR w sprawie ustawy o uczciwości

Rumuński Trybunał Konstytucyjny (CCR) orzekł w poniedziałek, 17 sierpnia 2026 r., w sprawie kilku zaskarżonych przepisów nowej ustawy o uczciwości. Część z nich uznano za niekonstytucyjne, jednak podtrzymano najbardziej wrażliwy politycznie zapis. Trybunał jednogłośnie uznał za niezgodne z konstytucją sformułowanie "osoby pozostające w związkach podobnych do małżeńskich", co wymuszałoby na partnerach życiowych urzędników składanie oświadczeń majątkowych. Jednogłośnie uchylono również obowiązek publikacji oświadczeń o interesach majątkowych małżonków, a większością głosów – publikację takich oświadczeń samych urzędników i funkcjonariuszy publicznych.

Jednakże większością głosów CCR podtrzymał przepis, zgodnie z którym sprawowanie urzędu publicznego, godności lub mandatu wygasa automatycznie 30 dni po wejściu ustawy w życie w przypadku osób, których niekompatybilność lub konflikt interesów zostały prawomocnie stwierdzone przed uchwaleniem ustawy. Przepis ten bezpośrednio dotyczy Dominica Fritza, lidera USR i burmistrza Timișoary. Jego sprawę 18 czerwca 2026 r. ostatecznie potwierdził Wysoki Trybunał Kasacji i Sprawiedliwości (ÎCCJ), podtrzymując raport ANI, który stwierdził u niego administracyjny konflikt interesów. Fritz został początkowo ukarany potrąceniem 10% wynagrodzenia.

Reakcja Fritza

Fritz zapowiedział zaskarżenie decyzji do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), opisując orzeczenie jako potwierdzenie "brutalnego nadużycia władzy" przez większość PSD w CCR. Stwierdził, że jeśli prezydent promulgowałby ustawę, jego mandat burmistrza wygaśnie w ciągu 30 dni jako sankcja z mocą wsteczną za czyny, które miały miejsce przed wejściem ustawy w życie.

Droga prowadzi dalej do ETPC, gdzie telefony z Kiseleff nie docierają. Nie będę walczył o siebie, ale o wolny głos oddany przez mieszkańców Timișoary.

Fritz wyjaśnił, że jego "czyn" polegał na podpisaniu duplikatu raportu, który został już podpisany przez poprzedniego burmistrza w drugim dniu urzędowania w 2020 r., dotyczącego planu zagospodarowania przestrzennego (PUZ) opracowanego w całości przed objęciem przez niego urzędu. Zauważył, że zgodnie z nową ustawą akty normatywne, takie jak PUZ, nie mogą być już klasyfikowane jako konflikt interesów, co oznacza, że ANI nie mogłaby stwierdzić konfliktu, nawet gdyby analizowała jego podpis z 2020 r. dzisiaj.

Zaskarżenie prezydenckie i kontekst unijny

Prezydent Nicușor Dan zaskarżył ustawę, argumentując, że przepis dotyczący partnerów życiowych nie posiada obiektywnych kryteriów, takich jak czas trwania związku, wspólne zamieszkiwanie, współzależność ekonomiczna czy publiczne uznanie relacji. Jego partnerka, Mirabela Grădinaru, opublikowała swoje oświadczenia majątkowe jeszcze przed przyjęciem ustawy. Jednogłośna decyzja CCR o uchyleniu zapisu o "związkach podobnych do małżeńskich" skutecznie rozwiązuje ten problem.

Ustawa o uczciwości jest kamieniem milowym w ramach rumuńskiego planu odbudowy PNRR. Kraj musi ją przyjąć do 31 sierpnia, aby uniknąć utraty około 771 mln euro z funduszy unijnych, jak podaje jedno ze źródeł. Fritz w swoim poście na Facebooku przytoczył kwotę 770 mln euro.

Co dalej

Ustawa nie weszła jeszcze w życie. Ponieważ niektóre przepisy uznano za niekonstytucyjne, akt normatywny musi wrócić do parlamentu w celu dostosowania go do decyzji CCR. Dopiero po zakończeniu procedury legislacyjnej, promulgacji przez prezydenta i publikacji w Monitorze Urzędowym, mechanizm 30-dniowy może zacząć obowiązywać. Jeśli tekst o wygaśnięciu mandatu pozostanie w formie uznanej przez CCR za konstytucyjną, a ustawa wejdzie w życie, sytuacja Fritza stanie się bezpośrednio jej przedmiotem.