Niemieccy doradcy gospodarczy obniżają prognozę wzrostu na 2026 r. do 0,5 proc. i ostrzegają, że składki społeczne mogą sięgnąć 50 proc. wynagrodzeń

Obniżona prognoza

Pięcioosobowy panel, znany jako „Wirtschaftsweisen” (Mędrców Gospodarczych), przedstawił w środę ponurą ocenę po spotkaniu z kanclerzem Friedrichem Merzem. Produkt krajowy brutto powiększy się w tym roku zaledwie o 0,5 proc., czyli o połowę mniej niż prognozowane jesienią 0,9 proc. Na rok 2027 rada założyła nieznaczne ożywienie do 0,8 proc., napędzane prawie wyłącznie pożyczkami rządowymi.

Niestety, w naszej ocenie musieliśmy zrewidować prognozę wzrostu w dół. Oczekujemy wzrostu produktu krajowego brutto w tym roku na poziomie zaledwie 0,5 procent, a w przyszłym roku 0,8 procent.

Około 0,3 punktu procentowego tegorocznej ekspansji będzie pochodzić z finansowanych deficytem wydatków państwowych, a efekt kalendarzowy dodaje kolejne 0,2 punktu. Inwestycje prywatne i wydatki konsumpcyjne pozostają natomiast wyjątkowo słabe. W scenariuszu ryzyka, w którym ceny energii utrzymają się na podwyższonym poziomie znacznie dłużej, niż zakładają obecnie rynki finansowe, wzrost spadłby do znikomych 0,2 proc. – praktycznie stagnacji.

Szok energetyczny z Cieśniny Ormuz

Głównym hamulcem jest wojna z Iranem. Działania wojenne praktycznie wstrzymały żeglugę przez Cieśninę Ormuz, przez którą przepływa 20 proc. światowej ropy i gazu skroplonego. Olej opałowy podrożał już o 40 proc., a spodziewane są dalsze wzrosty cen gazu i energii elektrycznej. Wysokie koszty paliw uszczuplają siłę nabywczą gospodarstw domowych i ściskają marże przedsiębiorstw, podczas gdy globalne spowolnienie ogranicza eksport – główne źródło dobrobytu Niemiec.

Niepewność co do czasu trwania i skutków wojny z Iranem dla niemieckiej gospodarki stanowi „znaczne ryzyko” dla prognozy.

Zbliżający się kryzys społeczny

Poza cyklicznymi problemami rada zwróciła uwagę na głębsze zagrożenie strukturalne. Składki na ubezpieczenia społeczne wynoszą obecnie 42 proc. wynagrodzenia brutto i mogą wzrosnąć do 50 proc. do 2040 r., jeśli nie zostaną podjęte żadne działania. Takie obciążenie mocno uszczupliłoby dochody rozporządzalne, stłumiło konsumpcję prywatną i zniechęciło do inwestycji biznesowych – już i tak niedoinwestowanych w ostatnich latach. Zdaniem ekonomistów, niekontrolowany ten ciężar może kosztować nawet jeden punkt procentowy rocznego wzrostu do 2035 r.

Reforma systemu ochrony zdrowia – stare pomysły, nowa pilność

System ochrony zdrowia został wskazany jako najbardziej palący obszar reform. W ciągu ostatnich dwóch dekad realne wydatki wzrosły o prawie dwie trzecie, a Niemcy osiągają jedynie przeciętne wyniki według standardów europejskich. Propozycje rady, w dużej mierze powtarzające od dawna dyskutowane idee, obejmują odejście od płatności za każdą usługę szpitalną (fee-for-service), promowanie większej specjalizacji i opieki ambulatoryjnej, ograniczenie wzrostu cen leków, zniesienie bezpłatnego współubezpieczenia dla małżonków o niskich dochodach oraz przeniesienie pełnego kosztu świadczeń nieubezpieczeniowych do budżetu federalnego.

Reakcja rządu i niepewne perspektywy

Kanclerz Merz, który doszedł do władzy rok temu, obiecując gospodarczy zwrot, wysłuchał diagnozy podczas roboczego lunchu. Jego rząd już miesiąc wcześniej obniżył własną prognozę do 0,5 proc. Zatwierdzony przez obie izby parlamentu specjalny fundusz infrastrukturalny finansowany długiem ma zapewnić impuls fiskalny, ale krytycy zarzucają, że pieniądze są wypłacane zbyt wolno i są przekierowywane na łatanie dziur w regularnym budżecie. Sama rada przewiduje, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych wzrośnie z 2,7 proc. PKB w zeszłym roku do 3,7 proc. w 2026 r. i 4,3 proc. w 2027 r.

Przy bezrobociu, które ma osiągnąć 6,4 proc. (prawie trzy miliony osób), i inflacji utrzymującej się na poziomie 3 proc. zarówno w 2026, jak i 2027 r., wiosenny raport nie pozostawia wiele miejsca na samozadowolenie. „Musimy być gotowi na przeobrażenie się” – cytuje jedno z artykułów przesłanie rady, oddając głębię wyzwania stojącego przed największą gospodarką Europy.