Wschodnia flanka NATO wzmacnia granice w odpowiedzi na rosyjskie działania hybrydowe

Naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej i sabotaż

Polskie władze reagują na serię hybrydowych prowokacji i działań rozpoznawczych powiązanych z rosyjskimi siłami wzdłuż wschodniej granicy NATO. Dowódca Operacyjny Rodzajów Sił Zbrojnych generał Ireneusz Nowak ujawnił, że rosyjski pocisk manewrujący, który spadł na pole w miejscowości Tarnawa-Kolonia, został celowo skierowany na terytorium Polski. 14 września polscy żołnierze odnaleźli i zabezpieczyli wojskowego drona na plaży w Rusinowie. Polskie służby wywiadowcze ustaliły, że próba podpalenia obiektu należącego do firmy WB Electronics w Skarżysku-Kamiennej została zlecona przez Kreml. Premier Donald Tusk ostrzegł w Sejmie, że drony i pociski mogą naruszać przestrzeń powietrzną państw wschodniej flanki, powodując zniszczenia. Ostrzeżenie to nastąpiło po odprawie wywiadowczej, którą dyrektor CIA John Ratcliffe przeprowadził dla ministra koordynatora służb specjalnych Tomasza Siemoniaka.

Infrastruktura graniczna i Bałtycka Linia Obrony

W odpowiedzi na zagrożenia regionalne, państwa bałtyckie i Polska realizują wspólne programy wzmocnienia granic. Estonia, Łotwa i Litwa uzgodniły budowę Bałtyckiej Linii Obrony podczas spotkania ministerialnego w Rydze na początku 2024 roku. Projekt ten ma zostać połączony z polską inicjatywą Tarcza Wschód. Granica Estonii z Rosją liczy 338 kilometrów, w tym 135 kilometrów odcinka lądowego, 127 kilometrów przez Jezioro Pejpus i 76 kilometrów wzdłuż rzeki Narwa. Zgodnie z harmonogramem, Estonia planuje budowę 40 kilometrów rowów przeciwpancernych i blisko 600 bunkrów do 2027 roku, przy czym pierwsze instalacje ukończono jesienią 2026 roku. Władze rosyjskie wprowadziły pięciokilometrową strefę kontroli granicznej przy granicy z Estonią, wdrażając nocne godziny policyjne oraz zakazy korzystania z łodzi, posiadania broni palnej przez cywilów i dostępu do brzegów rzek. W południowo-wschodnim regionie Setomaa nowe fortyfikacje przyczyniły się do wzrostu turystyki granicznej.

Odwiedzający pytają, czy w pobliżu rosyjskiej granicy jest jeszcze bezpiecznie i czy mieszkańcy nie boją się wojny. Wcześniej większość gości odwiedzała skansen i poznawała lokalną kulturę ludową, teraz chcą zobaczyć wykopane okopy i instalacje przeciwpancerne.

Ocena zagrożeń poniżej progu wojny i scenariusz narwski

Analitycy strategiczni i urzędnicy regionalni badają, czy Moskwa zamierza testować kolektywną obronę NATO poprzez dwuznaczność, zamiast otwartej wojny. Raport Instytutu Badań nad Wojną (ISW) szczegółowo opisał teoretyczny scenariusz w estońskim mieście Narwa, gdzie około 87% z 50 000 mieszkańców stanowią etniczni Rosjanie. Model analityczny zakładał przejęcie budynków użyteczności publicznej przez agentów i ogłoszenie separatystycznego bytu, wsparte uderzeniami dronów typu Geran-5, co miałoby skomplikować proces decyzyjny w ramach Artykułu 5. Były wiceminister obrony Estonii Meelis Oidsalu odrzucił prawdopodobieństwo takiego rozwoju wydarzeń.

Narwa w 2026 roku to nie Donieck w 2014 roku. Nie powstanie tu żadna Republika Ludowa Narwy, ponieważ nie ma tu lokalnego impasu, który pomógłby Kremlowi.

Odstraszanie NATO i debaty polityczne w Polsce

Specjaliści ds. bezpieczeństwa w Polsce sugerują, że Rosja koncentruje się na działaniach poniżej progu wojny, ponieważ jej siły zbrojne nie posiadają logistyki niezbędnej do konwencjonalnej inwazji na terytorium Polski. Dr Aleksander Olech, dyrektor ds. współpracy międzynarodowej i redaktor naczelny Defence24.com, zauważył, że potencjalne prowokacje mogą obejmować testowanie progów reakcji przy użyciu uzbrojonych statków powietrznych.

Nie widzę szans na rosyjską inwazję, ani przez Przesmyk Suwalski, ani z Obwodu Królewieckiego, ani przez Morze Bałtyckie. Rosja po prostu nie ma takich zdolności. Znacznie bardziej opłaca im się robić to, co robią do tej pory, czyli sabotaż, działania hybrydowe, wybuchy i podpalenia, ponieważ wywołują one zniechęcenie, niezadowolenie, gniew i niepewność wśród nas.

Regionalne zobowiązania obronne stały się jednocześnie elementem polskiej debaty politycznej. Były minister obrony Mariusz Błaszczak stwierdził w wywiadzie radiowym, że polskie wojska powinny bronić Polski, dodając, że powołanie się na Artykuł 5 zależy od okoliczności. Komentarze te wywołały krytykę polityczną dotyczącą spójności sojuszu, podczas gdy członkowie NATO kontynuują wspólne wysiłki na rzecz zabezpieczenia wschodniego perymetru.