Hiszpański Trybunał Konstytucyjny otwiera drogę do amnestii dla katalońskich polityków w sprawach o sprzeniewierzenie środków

Trybunał Konstytucyjny odrzuca propozycję konserwatystów

Hiszpański Trybunał Konstytucyjny rozpoczął 22 września 2026 r. formalne obrady nad apelacjami dotyczącymi odmowy zastosowania ustawy amnestyjnej wobec zarzutów o sprzeniewierzenie środków. Siedmiu postępowych sędziów odrzuciło projekt przygotowany przez konserwatywnego sędziego José Maríę Macíasa, który pełnił funkcję sprawozdawcy w sprawie apelacji złożonej przez byłego katalońskiego ministra Jordiego Turulla. Macías rekomendował utrzymanie stanowiska Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wydatki publiczne na referendum niepodległościowe z 2017 r. stanowiły sprzeniewierzenie niepodlegające amnestii. Zamiast rezygnować z roli sprawozdawcy, Macías zgodził się przygotować poprawiony tekst uwzględniający stanowisko większości. Prezes Trybunału Cándido Conde-Pumpido wyznaczył ostateczne głosowanie nad apelacją Turulla na sesję plenarną 6 października 2026 r., przygotowując jednocześnie osobny projekt dotyczący apelacji byłej minister Dolors Bassy w celu ustalenia nadrzędnej doktryny prawnej.

Spór o zarzuty sprzeniewierzenia środków na referendum

Konflikt prawny wynika z odmiennych interpretacji ustawy amnestyjnej uchwalonej w czerwcu 2024 r. Izba karna Sądu Najwyższego pod przewodnictwem Manuela Marcheny orzekła, że katalońscy liderzy wzbogacili się, wykorzystując fundusze rządowe do sfinansowania referendum z 1 października 2017 r. zamiast środków prywatnych. Podczas dwugodzinnych obrad 22 września 2026 r. postępowa większość Trybunału Konstytucyjnego uznała, że standard ten został niewłaściwie zastosowany w celu zablokowania przepisów. Sędziowie ustalili, że ustawa uchwalona przez parlament miała na celu darowanie przestępstw związanych z próbą secesji z 2017 r., o ile nie doszło do osobistego przywłaszczenia majątku publicznego. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej dokonał przeglądu przepisów w lipcu 2026 r., uznając środki amnestyjne za zgodne z prawem Unii Europejskiej.

Nakazy aresztowania dla Puigdemonta i byłych ministrów

Trybunał Konstytucyjny rozpatruje obecnie siedem apelacji byłych katalońskich urzędników, którzy zostali skazani za sprzeniewierzenie środków (Bassa, Turull, Oriol Junqueras i Raül Romeva) lub oskarżeni zaocznie (Carles Puigdemont, Lluís Puig i Toni Comín). Źródła w izbie karnej Sądu Najwyższego wskazują, że sędzia śledczy Pablo Llarena planuje uchylić nakaz aresztowania wobec Puigdemonta, gdy tylko Trybunał Konstytucyjny opublikuje swoje orzeczenia z 6 października 2026 r., nie czekając na rozstrzygnięcie w sprawie indywidualnej petycji polityka. Decyzja ta pozwoliłaby Puigdemontowi, który od końca 2017 r. przebywa w Waterloo w Belgii, na wjazd do Hiszpanii bez ryzyka zatrzymania.

Junts dystansuje się od rządu centralnego

Pomimo postępów Trybunału w kierunku przyznania amnestii, katalońska partia separatystyczna Junts per Catalunya zasygnalizowała, że orzeczenie nie przełoży się na poparcie parlamentarne dla premiera Pedro Sáncheza. Po zakończeniu sesji Trybunału sekretarz generalny Junts, Jordi Turull, odrzucił sugestie, jakoby rozwój sytuacji miał ustabilizować rząd mniejszościowy w Madrycie.

„Amnestia jest całkowitą nowelizacją dla wszystkich tych osób, które stosowały kodeks karny wroga wobec niepodległościowców.”

Turull powtórzył, że partia traktuje środek amnestyjny jako niezrealizowane zobowiązanie z paktu inwestyturowego z listopada 2023 r., a nie jako bieżące porozumienie koalicyjne, co pozostawia centralny rząd bez gwarancji głosów dla nadchodzących inicjatyw ustawodawczych.

„Mam nadzieję, że 6 października będziemy mogli powiedzieć, że tak, teraz jest to jasne i ostateczne.”