Hiszpański Trybunał Konstytucyjny popiera amnestię dla katalońskich liderów stosunkiem głosów 7-5

Większość w Trybunale Konstytucyjnym odrzuca konserwatywny projekt

Hiszpański Trybunał Konstytucyjny podjął 22 września 2026 r. decyzję o rozszerzeniu ustawy amnestyjnej z 2024 r. na zarzuty dotyczące sprzeniewierzenia środków, odrzucając wstępny projekt przygotowany przez konserwatywnego sędziego José Maríę Macíasa. Podczas posiedzenia plenarnego siedmioosobowa postępowa większość pod przewodnictwem prezesa Cándido Conde-Pumpido przeważyła nad pięcioma konserwatywnymi sędziami, którzy chcieli podtrzymać odmowę amnestii dla byłego katalońskiego ministra Jordiego Turulla przez Sąd Najwyższy.

Stojąc w obliczu mniejszości w izbie, Macías zgodził się wycofać swój projekt i przyjąć odpowiedzialność za przygotowanie nowej rezolucji, która przyznaje ochronę konstytucyjną Turullowi, zastrzegając sobie jednocześnie prawo do złożenia odrębnego zdania.

W swoim wstępnym projekcie przedłożonym przed posiedzeniem plenarnym José María Macías argumentował, że Sąd Najwyższy działał w ramach ustalonego orzecznictwa, odmawiając amnestii katalońskim liderom:

Interpretacja dokonana przez Drugą Izbę Sądu Najwyższego nie może być określona jako zaskakująca lub nieprzewidywalna, a tym bardziej jako kapryśna lub wynikająca z rzekomej niechęci wobec apelującego, lecz jest zgodna z aktualną doktryną dotyczącą elementów przestępstwa sprzeniewierzenia środków.

Spór prawny o sprzeniewierzenie środków i orzeczenia europejskie

Spór prawny wynika z ustawy amnestyjnej zatwierdzonej przez hiszpański parlament w czerwcu 2024 r., która stanowiła element porozumień politycznych zapewniających Pedro Sánchezowi stanowisko premiera w 2023 r. Druga Izba Sądu Najwyższego wcześniej odmówiła zastosowania tego środka wobec wyroków za sprzeniewierzenie środków, argumentując, że przekierowanie funduszy publicznych na zorganizowanie referendum niepodległościowego 1 października 2017 r. stanowiło wzbogacenie osobiste, ponieważ liderzy uniknęli finansowania swojego projektu politycznego z własnych kieszeni.

Turull, który obecnie pełni funkcję sekretarza generalnego Junts per Catalunya, został w 2019 r. skazany przez Sąd Najwyższy na 12 lat więzienia, co było drugim co do długości wyrokiem w procesie po wyroku Oriola Junquerasa. Choć rząd Hiszpanii przyznał Turullowi częściowe ułaskawienie w 2021 r., które uchyliło karę więzienia, wyrok zakazujący mu pełnienia funkcji publicznych pozostaje w mocy. Obrady Trybunału Konstytucyjnego następują po orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który uznał, że referendum z 2017 r. nie wpłynęło na interesy finansowe Unii Europejskiej, co usuwa kluczowy argument przywoływany przez Sąd Najwyższy w celu odmowy amnestii.

Droga do październikowego głosowania i konsekwencje dla Puigdemonta

Trybunał Konstytucyjny planuje formalne głosowanie nad nowo przygotowaną rezolucją dla Turulla podczas posiedzenia plenarnego zaplanowanego na 6 października 2026 r. Tego samego dnia prezes trybunału Cándido Conde-Pumpido ma przedstawić własny projekt proponujący ochronę konstytucyjną dla byłej katalońskiej minister Dolors Bassy.

Doktryna prawna ustalona w sprawie Turulla będzie obowiązywać w kolejnych apelacjach złożonych przez innych skazanych liderów separatystów, w tym byłego wiceprezydenta Oriola Junquerasa i byłego ministra Raüla Romevy. Stanowisko postępowej większości przygotowuje również podstawy prawne dla Sądu Najwyższego do uchylenia krajowego nakazu aresztowania wobec byłego katalońskiego prezydenta Carlesa Puigdemonta, który od jednostronnej deklaracji niepodległości pod koniec 2017 r. przebywa w Waterloo w Belgii.