Ratko Mladić, były dowódca bośniackich Serbów skazany za ludobójstwo, zmarł w więzieniu ONZ w wieku 84 lat

Śmierć w areszcie w Hadze

Ratko Mladić, były dowódca armii bośniackich Serbów odbywający karę dożywocia za ludobójstwo i zbrodnie wojenne, zmarł w czwartek 27 sierpnia 2026 r. w wieku 84 lat. Serbskie stacje telewizyjne RTS oraz Informer TV poinformowały o jego śmierci w ośrodku detencyjnym ONZ w Hadze, co potwierdzili członkowie rodziny oraz przedstawiciele ONZ. Mladić spędził ostatnie dwa lata w szpitalu więziennym, będąc przykutym do łóżka lub poruszając się na wózku inwalidzkim po przebyciu kilku udarów. Na początku sierpnia 2026 r. raport medyczny ONZ wskazywał, że do zgonu może dojść w każdej chwili. Rząd Serbii, w tym prezydent Aleksandar Vučić oraz minister sprawiedliwości Nenad Vujić, składał formalne wnioski o umożliwienie Mladiciowi leczenia w Serbii, jednak międzynarodowi sędziowie odrzucili te petycje.

Pogorszenie stanu zdrowia i odrzucone wnioski o zwolnienie

Obrońcy składali w kwietniu i maju pilne wnioski o przedterminowe zwolnienie ze względów humanitarnych, powołując się na gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia po incydencie medycznym podczas rozmowy wideo z synem Darko. Incydent sprawił, że były generał nie był w stanie porozumiewać się z rodziną ani personelem medycznym. Zespół prawny argumentował, że szpital więzienny nie jest w stanie zapewnić diagnostyki i opieki paliatywnej niezbędnej do złagodzenia cierpienia i zapewnienia godnej śmierci. Sędziowie Międzynarodowego Mechanizmu Rezydualnego dla Trybunałów Karnych odrzucili wnioski, uznając, że Mladić otrzymuje odpowiednią opiekę medyczną, a jego zwolnienie nie leży w interesie wymiaru sprawiedliwości. Władze więzienne zezwoliły natomiast na rozszerzenie praw do odwiedzin dla krewnych.

Operacje wojenne i zbrodnie w Bośni

Mladić stanął na czele Armii Republiki Serbskiej w 1992 r. po dowodzeniu jednostkami Jugosłowiańskiej Armii Ludowej w Chorwacji. W ciągu sześciu miesięcy jego siły zajęły około 70% terytorium Bośni podczas konfliktu, w którym zginęło około 100 000 osób, a ponad dwa miliony zostały przesiedlone. Pod jego dowództwem siły bośniackich Serbów oblegały Sarajewo przez ponad 40 miesięcy w latach 1992–1996, poddając miasto codziennemu ostrzałowi artyleryjskiemu i snajperskiemu, co doprowadziło do śmierci od 10 000 do 12 000 osób, w tym ponad 1 600 dzieci. W lipcu 1995 r. jego oddziały zajęły wyznaczoną przez ONZ strefę bezpieczeństwa w Srebrenicy, zabijając w ciągu kilku dni od 8 000 do 8 300 bośniackich mężczyzn i chłopców. Żołnierze grzebali ofiary w masowych grobach, a później wykopywali i przenosili zwłoki w odległe rejony górskie, aby ukryć ślady zbrodni.

Schwytanie, proces i wyroki trybunału

Po porozumieniu pokojowym z Dayton w 1995 r. Mladić ukrywał się od 1996 r. i mieszkał w Belgradzie, zanim zniknął, unikając aresztowania przez 16 lat. Serbskie siły bezpieczeństwa aresztowały go 26 maja 2011 r. w wiosce w północnej Serbii i przekazały Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu dla byłej Jugosławii. Podczas przesłuchania w 2014 r. Mladić odmówił uznania postępowania.

Nie uznaję tego sądu.

22 listopada 2017 r. trybunał uznał Mladicia za winnego w 10 z 11 punktów oskarżenia, skazując go na dożywocie za ludobójstwo, zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości, podobnie jak przywódców politycznych Radovana Karadžicia i Slobodana Miloševicia. Podczas odczytywania wyroku Mladić krzyczał w proteście przeciwko sędziom.

To wszystko kłamstwa, wy wszyscy jesteście kłamcami!

Izba odwoławcza podtrzymała wyrok dożywocia w czerwcu 2021 r., a Mladić pozostawał w areszcie ONZ aż do śmierci.