Dokument „NAZA” na festiwalu w Wenecji: 25-minutowa owacja i relacje izraelskich sygnalistów o kampanii w Strefie Gazy

Premiera festiwalowa w Wenecji

Dokument „NAZA” w reżyserii izraelskich dziennikarzy śledczych Yuvala Abrahama i Rachel Szor otrzymał 25-minutową owację na stojąco podczas światowej premiery na 83. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji w czwartek wieczorem, 10 września 2026 r. Czas trwania oklasków, choć niektóre media podawały 24 minuty, przewyższył wynik z poprzedniego roku dla filmu „The Voice of Hind Rajab”. Po projekcji widzowie rozwinęli palestyńskie flagi, a Abraham i Szor pozostali na scenie wraz z producentem wykonawczym Jonathanem Glazerem. Film został włączony do głównego konkursu w ostatniej chwili i rywalizuje o Złotego Lwa z 20 innymi produkcjami, w tym z filmem „Possible Love” południowokoreańskiego reżysera Lee Chang-donga.

Relacje sygnalistów o wojskowej sztucznej inteligencji

Produkcja opiera się na minimalistycznej formie nagranej na dachach budynków w Tel Awiwie, gdzie na dwóch krzesłach przed jedną kamerą przez kilka nocy wypowiadało się 24 anonimowych izraelskich żołnierzy i oficerów wywiadu. Rozmówcy opisują użycie oprogramowania opartego na sztucznej inteligencji, które mapowało całe bloki mieszkalne w Strefie Gazy, katalogując mieszkańców każdego gospodarstwa domowego. Według zeznań dowódcy operacji działali z autoryzowanym marginesem błędu wynoszącym 15% i zatwierdzali straty poboczne do 500 cywilów w przypadku jednego wyznaczonego celu. Świadkowie informowali o podsłuchiwaniu telefonów komórkowych celów, ich żon i dzieci, a także o przeprowadzaniu nocnych bombardowań w domach prywatnych zamiast w obiektach wojskowych. Kilka relacji szczegółowo opisuje żołnierzy traktujących ataki jak grę wideo, strzelanie do cywilów w pobliżu punktów dystrybucji żywności oraz widok psów żerujących w masowych grobach.

„Zaskakujące było to, jak wiele osób w swoich rozmowach odnosiło się do Holokaustu.”

Geneza produkcji i kontekst śledczy

Projekt wywodzi się z dziennikarstwa śledczego opublikowanego wcześniej przez brytyjski dziennik The Guardian oraz izraelsko-palestyński magazyn +972 Magazine. Abraham i Szor, którzy byli częścią kolektywu stojącego za nagrodzonym Oscarem dokumentem „No Other Land” z 2024 r., współpracowali z The Guardian jako koproducentem. Producent Paul Wilson, laureat Srebrnego Lwa w Wenecji w 2025 r., zaznaczył, że film ukończono tuż przed festiwalem ze względu na złożone procesy cyfrowe wymagane do anonimizacji personelu wojskowego. Podczas konferencji prasowej w piątek, 11 września 2026 r., reżyserzy dyskutowali o znaczeniu przedstawienia bezpośrednich relacji słownych od osób, które projektowały i obsługiwały systemy celownicze.

„Ważne jest, aby zaznaczyć, że część tego, co widać w filmie, jest już znana. Konieczne było jednak utrwalenie tych zeznań w formie filmu. Inaczej odbiera się to, gdy słyszy się ludzi, którzy pracowali z tym systemem i go zaprojektowali.”

Reakcja wojska i harmonogram dystrybucji

Izraelskie wojsko wydało w piątek, 11 września 2026 r., oficjalne oświadczenie, w którym kategorycznie odrzuciło zarzuty przedstawione w dokumencie i zakwestionowało wiarygodność anonimowych źródeł. Siły zbrojne stwierdziły, że ich operacje wymierzone są wyłącznie w członków organizacji bojowych, zapewniając, że podejmują szeroko zakrojone środki w celu ograniczenia strat wśród ludności cywilnej podczas walk w Strefie Gazy. Premiera filmu odbyła się w momencie, gdy liczba ofiar śmiertelnych w Strefie Gazy przekroczyła 73 000 Palestyńczyków od rozpoczęcia kampanii wojskowej po ataku z 7 października 2023 r. Po festiwalowej projekcji „NAZA” ma trafić do kin w Niemczech 1 października 2026 r., a pokazy w kinach holenderskich zaplanowano na październik.

The Voice of Hind Rajab (2025)24

NAZA (2026)25

The Voice of Hind Rajab (2025)

24 minuty

NAZA (2026)

25 minuty

Dane z tekstu artykułu