Siły Obronne Izraela odrzucają zarzuty dotyczące celów ataków w nagrodzonym dokumencie NAZA

Odpowiedź wojska

Siły Obronne Izraela opublikowały wielostronicowy dokument, w którym formalnie odrzucają tezy filmu dokumentalnego NAZA, analizującego protokoły wyznaczania celów izraelskich nalotów w Strefie Gazy. Wojsko stwierdziło, że film przedstawia niepełny obraz procedur autoryzacji ataków, zarzucając reżyserom brak przedstawienia oskarżeń armii przed premierą. Przedstawiciele wojska zaprzeczyli twierdzeniom, jakoby ataki planowano z założeniem setek ofiar cywilnych, utrzymując, że za zatwierdzenie każdego celu odpowiadają ludzie, a nie autonomiczne systemy sztucznej inteligencji. Armia podkreśliła, że wiążące dyrektywy operacyjne wyraźnie rozróżniają bojowników od osób niezaangażowanych w konflikt oraz wskazała, że film pominął procedury stosowane przez wojskowych doradców prawnych w celu ograniczenia szkód wśród cywilów.

Film 'NAZA' przedstawia wypaczony, wprowadzający w błąd i nieszczery obraz procesu planowania celów i ataków IDF. Narracja filmu opiera się na istotnych błędach faktycznych wynikających z manipulacyjnego przedstawienia rzeczywistości.

Zeznania z dachów Tel Awiwu

80-minutowy dokument, wyreżyserowany przez izraelskich dziennikarzy Yuvala Abrahama i Rachel Szor, powstał na podstawie niemal trzyletniego śledztwa oraz wywiadów z 24 anonimowymi członkami izraelskiego wojska i wywiadu. Materiał nagrywano nocą na dachach budynków w Tel Awiwie, stosując cyfrową modyfikację głosów i twarzy rozmówców, którzy opisują wewnętrzne procedury wyboru celów bombardowań w Strefie Gazy. Zeznania wskazują na przypadki, w których wysokie straty wśród cywilów były uwzględniane w planowaniu ataków, w tym sytuację, w której dom podejrzanego członka Hamasu został zbombardowany, podczas gdy wewnątrz chroniły się inne rodziny. Tytuł dokumentu pochodzi od Nezek Agavi, hebrajskiego terminu wojskowego oznaczającego straty poboczne. Projekt, współprodukowany przez brytyjski dziennik The Guardian, bazuje na reportażach śledczych opublikowanych w +972 Magazine oraz Local Call.

Próba przedstawienia przez IDF 24 uczestników filmu 'NAZA' jako oficerów niskiego szczebla, zaangażowanych jedynie w początkowe etapy procesu wyznaczania celów, jest nieprawdziwa.

Potępienie polityczne i groźby prawne

Po pokazach festiwalowych dokument wywołał w Izraelu silny sprzeciw polityczny. Izraelski minister kultury Miki Zohar określił projekt Abrahama i Szor mianem zdrady stanu i zażądał odebrania im obywatelstwa. Premier Benjamin Netanjahu również ostro skrytykował film i poparł wezwania do pozbawienia twórców obywatelstwa, twierdząc, że dokument podsyca antysemickie nastroje. Przedstawiciele wojska argumentowali ponadto, że produkcja bagatelizuje ataki Hamasu z 7 października 2023 r., w których zginęło ponad 1200 osób, a 250 wzięto jako zakładników. Palestyńskie władze medyczne podają, że w trakcie konfliktu w Strefie Gazy zginęło co najmniej 74 000 Palestyńczyków, co wywołało oskarżenia o ludobójstwo ze strony komisji ONZ oraz międzynarodowych organizacji praw człowieka.

Odbiór festiwalowy i dystrybucja globalna

Film NAZA miał premierę na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Wenecji w połowie września 2026 r., zdobywając Specjalną Nagrodę Jury po niemal 25-minutowej owacji na stojąco. Po kolejnych pokazach na festiwalach w San Sebastián i Nowym Jorku, 1 października 2026 r. film trafił do kin komercyjnych w Brazylii i Portugalii. Premiera w kinach w Stanach Zjednoczonych zaplanowana jest na drugi tydzień października 2026 r., a pod koniec listopada 2026 r. dokument zostanie udostępniony bezpłatnie na stronie internetowej The Guardian. Twórcy podkreślają, że analiza działań wojskowych w Strefie Gazy nie umniejsza powagi ataków z 7 października.