Sąd Najwyższy Hiszpanii: zmiana płci w dokumentach nie anuluje wyroków za przemoc ze względu na płeć

Orzeczenie w sprawie zmiany płci a odpowiedzialność karna

Izba Karna Sądu Najwyższego Hiszpanii wydała precedensowe orzeczenie dotyczące modyfikacji płci metrykalnej w kontekście wyroków za przemoc ze względu na płeć. W decyzji ogłoszonej 18 sierpnia 2026 r. sąd ustalił, że zmiana płci w rejestrze cywilnym nie działa wstecz i nie znosi odpowiedzialności karnej za czyny popełnione, gdy sprawca był prawnie uznawany za mężczyznę. Sąd najwyższej instancji podkreślił, że osoby, które zmieniły status płci, nie mogą uchylić się od przepisów ustawy o przemocy ze względu na płeć z 2004 r.

Sąd sformułował swoje stanowisko w oficjalnym komunikacie, określając granice samostanowienia o płci w orzecznictwie karnym.

Zmiana płci nie ma skutków wstecznych, które pozwalałyby na anulowanie wcześniejszego wyroku za przemoc ze względu na płeć wobec kobiety, będącej byłą partnerką sprawcy, za czyny popełnione w czasie, gdy apelujący był mężczyzną w świetle prawa.

Szczegóły incydentu w Castellón z 2022 roku

Sprawa wywodzi się z apelacji od wyroku wydanego przez sąd karny w Castellón, a następnie podtrzymanego przez sąd prowincjonalny. Ustalenia sądowe wskazują, że 20 kwietnia 2022 r. oskarżony przybył w pobliże miejsca zamieszkania swojej byłej partnerki, aby skorzystać z prawa do widzeń z ośmioletnią córką. Podczas napiętej wymiany zdań oskarżony chwycił dziecko za ramię, zamierzając wyrządzić mu krzywdę.

Kiedy matka dziecka próbowała pomóc córce, oskarżony uderzył ją pięścią w talię oraz zadał ciosy i zadrapania w okolicach szyi. Sąd w Castellón skazał oskarżonego na dziewięć miesięcy więzienia za przemoc wobec byłej partnerki oraz na identyczną karę dziewięciu miesięcy za znęcanie się nad córką, co dało łączny wyrok 18 miesięcy pozbawienia wolności.

Apelacja i zastosowanie ustawy o osobach transpłciowych

Po napaści oskarżony uzyskał 1 czerwca 2023 r. w urzędzie stanu cywilnego w Castellón decyzję o zmianie płci z męskiej na żeńską. W apelacji wniesionej do Sądu Najwyższego argumentował, że posiadanie statusu kobiety wyklucza skazanie na podstawie przepisów karnych dotyczących przemocy wobec kobiet. Sąd Najwyższy odrzucił ten wniosek w decyzji z 22 lipca 2026 r., podzielając stanowisko prokuratury.

Sąd zauważył, że artykuł 46.3 hiszpańskiej ustawy o równości osób LGTBIQ+, znanej jako ustawa o osobach transpłciowych, stanowi, że zmiany w rejestrze nie wpływają na wcześniejsze rozstrzygnięcia sądowe zapadłe na podstawie ustawy o przemocy ze względu na płeć z 2004 r.

Standardy sądowe oceny zamiaru oszustwa

Poza kwestią zmian płci po popełnieniu przestępstwa, Sąd Najwyższy odniósł się do przypadków, w których zmiana płci następuje przed czynem zabronionym. Sędziowie uznali, że zmiana statusu w rejestrze przed atakiem nie może unieważnić wyroku, jeśli prokuratura udowodni, że zmiana została dokonana w celu obejścia prawa. Orzeczenie wyjaśnia jednak, że sama modyfikacja w rejestrze nie stanowi automatycznego dowodu na działanie w złej wierze.

Sąd wskazał, że sędziowie orzekający muszą ocenić konkretne fakty w każdej sprawie, zanim uznają, że zmiana płci stanowi nadużycie prawa.

Dowód na to, że zmiana została dokonana w celu obejścia prawa, musi być pełny i niebudzący wątpliwości, a ustalenie to należy do sądów i musi opierać się na konkretnych okolicznościach danej sprawy.