Liderzy G7 ustalają 60% limit na import metali ziem rzadkich, uruchamiają sojusz surowcowy, aby zmniejszyć zależność od Chin
Ostatniego dnia szczytu w Evian liderzy G7 przyjęli 60-procentowy pułap importu metali ziem rzadkich i magnesów trwałych od dowolnego pojedynczego dostawcy spoza grupy, dążąc do radykalnego zmniejszenia zależności od Chin po tym, jak ubiegłoroczne ograniczenia eksportowe wstrząsnęły globalnymi łańcuchami dostaw.
Kontekst szczytu
Liderzy G7 zebrali się w Évian-les-Bains na dorocznym szczycie, gdzie Francja forsowała bezpieczeństwo dostaw surowców krytycznych jako główny temat. Wspólna deklaracja powstała po miesiącach negocjacji między sojusznikami wstrząśniętymi upolitycznieniem eksportu surowców przez Pekin.
Limity i cele importowe
Podstawowe zobowiązanie: do 2030 r. żaden pojedynczy dostawca spoza G7 i krajów partnerskich nie powinien odpowiadać za więcej niż 60% importu metali ziem rzadkich i magnesów trwałych. Ostatecznym celem jest pułap 50% „tak szybko, jak to możliwe”. W przypadku innych surowców krytycznych ministrowie mają do końca roku ustalić konkretne cele. Australia, jako partner G7, poparła to oświadczenie. Cele te są niewiążącymi założeniami politycznymi, a nie prawnymi limitami.
Uzgodniono w różnych formatach jeszcze ściślejszą współpracę w zakresie surowców krytycznych.
- Chiny nakładają kontrole eksportu na magnesy trwałe, zakłócając globalne łańcuchy dostaw
- Liderzy G7 zgadzają się na limit importu 60% na dostawcę z zewnątrz i uruchamiają Sojusz na rzecz Odporności i Produkcji Surowców Krytycznych
- Ministrowie G7 mają ustalić konkretne cele dla innych surowców krytycznych
- Cel: zmniejszenie zależności od każdego zewnętrznego dostawcy do poniżej 60%
Sojusz, platforma i rola IEA
Aby te cele stały się operacyjne, G7 powołała Sojusz na rzecz Odporności i Produkcji Surowców Krytycznych (Critical Minerals Resilience and Production Alliance), określany jako nieformalny pojazd koordynacyjny. Wspólna platforma będzie agregować dane, uzgadniać polityki i koordynować reakcje kryzysowe, korzystając z Międzynarodowej Agencji Energetycznej do analiz rynkowych i wczesnego ostrzegania przed zakłóceniami dostaw. Projekty pilotażowe dotyczące litu i niklu uruchomią zharmonizowane mechanizmy, a następnie co roku dodawanych będzie pięć kolejnych surowców.
Dominacja Chin i szok z 2025 roku
Według IEA Chiny kontrolują około 60% globalnego wydobycia metali ziem rzadkich i ponad 90% mocy przerobowych. Pilność działań Zachodu podkreślił kwiecień 2025 r., kiedy Pekin nałożył szeroko zakrojone kontrole eksportu magnesów trwałych – posunięcie powszechnie postrzegane jako odwet na polityce taryfowej USA. Zakłócenia wstrzymały linie produkcyjne w sektorach obrony, motoryzacji i czystej energii, ujawniając kruchość łańcuchów dostaw opartych na jednym dominującym przetwórcy.
Oświadczenie G7 jest ważnym sygnałem intencji, ale tempo dywersyfikacji będzie ostatecznie zależeć od tego, czy wsparcie polityczne przełoży się na inwestycje w środkowym i końcowym ogniwie łańcucha wartości.
Impuls inwestycyjny i kontekst UE
Od stycznia 2026 r. członkowie i partnerzy G7 ogłosili 195 projektów o łącznych inwestycjach 64 mld euro (74 mld dolarów) w całym łańcuchu wartości surowców krytycznych. Liderzy wezwali instytucje finansowania rozwoju i agencje kredytów eksportowych do przyciągnięcia kapitału prywatnego. Osobno UE ma już swoją ustawę o surowcach krytycznych (Critical Raw Materials Act), która do 2030 r. ustanawia 65-procentowy limit importu z dowolnego pojedynczego państwa spoza UE, ale urzędnicy stwierdzili, że porozumienie G7 koncentruje się na znacznie węższym zestawie materiałów i prawdopodobnie nie wymaga zmian legislacyjnych.
