Francja i Wielka Brytania rozpoczynają rozmowy w sprawie zakończenia umowy o wymianie migrantów

Negocjacje w sprawie zakończenia pilotażowej wymiany

Francja i Wielka Brytania negocjują formalne warunki wycofania się z dwustronnego paktu migracyjnego typu „jeden za jednego”, co potwierdziło francuskie Ministerstwo Spraw Wewnętrznych 30 września 2026 r. Inicjatywa ta została ustanowiona jako roczny program pilotażowy w lipcu 2025 r. i przedłużona do 1 października 2026 r. Na mocy traktatu rząd brytyjski mógł deportować do Francji osoby nielegalnie przybywające małymi łodziami w zamian za legalne przyjęcie równej liczby osób ubiegających się o azyl, posiadających więzi rodzinne w Wielkiej Brytanii. Decyzja o zakończeniu porozumienia następuje po wypowiedziach francuskiego ministra spraw wewnętrznych Laurenta Nuñeza, który 15 czerwca 2026 r. poinformował francuską komisję parlamentarną, że program pilotażowy nie zostanie przedłużony.

Ograniczenia operacyjne i koszty finansowe

Mechanizm dwustronny nie osiągnął pierwotnego celu operacyjnego, zakładającego 2600 wzajemnych transferów. Według brytyjskiej minister spraw wewnętrznych Shabany Mahmood, która przemawiała w parlamencie we wrześniu 2026 r., na mocy traktatu do Francji deportowano około 1400 migrantów. Każda deportacja wiązała się ze średnim wydatkiem 56 000 funtów (ponad 65 000 euro). Oficjalne dane brytyjskiego MSW wskazywały, że do końca czerwca 2026 r. do Wielkiej Brytanii legalnie przyjęto 1117 osób ubiegających się o azyl, podczas gdy do początku sierpnia 2026 r. zrealizowano 1087 powrotów do Francji. Zgodnie z warunkami traktatu, docelowy czas transferu nie przekraczał trzech miesięcy od przybycia, a Wielka Brytania była zobowiązana do przetworzenia powrotów w ciągu 14 dni, podczas gdy Francja posiadała wyłączenia dotyczące małoletnich bez opieki i zagrożeń bezpieczeństwa.

Operacyjnie trudniejsze okazało się zwiększenie skali cotygodniowych wydaleń do francuskiego systemu.

Napięcia dyplomatyczne i polityka europejska

Brytyjski premier Andy Burnham spotkał się z prezydentem Francji Emmanuelem Macronem w Londynie na początku września 2026 r., aby opowiedzieć się za kontynuacją programu, jednak władze francuskie podtrzymały decyzję o wyjściu. Były francuski minister spraw wewnętrznych Bruno Retailleau początkowo zaakceptował te ramy we wrześniu 2024 r. po latach francuskiego oporu wobec dwustronnych powrotów. Francuscy urzędnicy wyrazili preferencję zastąpienia paktu mechanizmem Unii Europejskiej, który rozdzielałby przybywających między państwa członkowskie, choć inne kraje europejskie sprzeciwiły się tej propozycji. Humanitarne organizacje pozarządowe skrytykowały program jako niewłaściwe targi, które naruszały konwencje dotyczące uchodźców. Wiele deportowanych osób kończyło bez dachu nad głową w Paryżu lub wracało do nieformalnych obozowisk w Calais i Dunkierce, a niektórzy z nich podejmowali kolejne próby przeprawy przez kanał La Manche.

Statystyki przepraw przez kanał La Manche i trendy w egzekwowaniu prawa

Liczba przepraw małymi łodziami przez kanał La Manche wzrosła od 2018 r., przyciągając głównie osoby ze stref konfliktów i reżimów autorytarnych, takich jak Erytrea, Afganistan, Sudan, Iran i Somalia. W 2025 r. około 50 000 migrantów próbowało przeprawy morskiej na pontonach. W ciągu pierwszych siedmiu miesięcy 2026 r. liczba prób spadła do 17 000, co stanowi spadek o około 42% w porównaniu z rokiem poprzednim. National Crime Agency powiązała ten spadek ze wzmożonymi działaniami policyjnymi, odnotowując 55-procentowy wzrost liczby aresztowań związanych z zorganizowaną przestępczością imigracyjną w roku kończącym się w kwietniu 2026 r. Ofiary śmiertelne na morzu nadal się zdarzały, osiągając 22 zgony w 2026 r. po incydencie z 28 września, w którym na morzu zginęły trzy osoby, w tym dziecko.