Sąd Najwyższy USA zezwala ExxonMobil na pozew przeciwko Kubie w sprawie konfiskat majątku z czasów Castro

Orzeczenie

Sześciu konserwatywnych sędziów Sądu Najwyższego utworzyło większość, podczas gdy troje liberalnych sędziów zgłosiło zdanie odrębne. Sędzia Brett Kavanaugh napisał opinię, stwierdzając, że ustawa Helmsa-Burtona z 1996 roku uchyla immunitet jurysdykcyjny kubańskich agencji i instrumentów w sprawach dotyczących skonfiskowanego mienia.

„Ustawa Helmsa-Burtona upoważnia do prywatnych pozwów przeciwko kubańskim agencjom i instrumentom – pozwów, które w dużej mierze byłyby niemożliwe do wniesienia, gdyby podlegały wymogom ustawy o immunitecie jurysdykcyjnym obcych państw.”

Sędzia Elena Kagan, wraz z dwojgiem pozostałych liberalnych członków sądu, argumentowała, że ustawa nie uchyla jednoznacznie ustawy o immunitecie jurysdykcyjnym obcych państw.

„Nic w tekście ani 'architekturze' ustawy Helmsa-Burtona nie sugeruje, że Kongres uchylił immunitet jurysdykcyjny tych pozwanych – a tym bardziej, że zrobił to z wymaganą niedwuznaczną jasnością.”

Skonfiskowane aktywa

ExxonMobil, znany wówczas jako Standard Oil, utracił swoją kubańską rafinerię, terminale, rozlewnie butelek oraz ponad 100 stacji benzynowych, gdy rząd Fidela Castro znacjonalizował własność zagraniczną w 1960 roku. Amerykańska Komisja ds. Rozstrzygania Roszczeń Zagranicznych wyceniła aktywa na 71,6 miliona dolarów w 1969 roku, plus 6% odsetek rocznych od 1960 roku. Z odsetkami i potencjalnymi odszkodowaniami potrójnymi roszczenie wynosi obecnie od 1 miliarda do 3 miliardów dolarów, w zależności od źródła.

Exxon pozwał trzy kubańskie podmioty państwowe, w tym Corporación CIMEX i Unión Cuba-Petróleo (CUPET), zarzucając im dalsze prowadzenie działalności i czerpanie zysków ze skonfiskowanego mienia bez rekompensaty.

Tło prawne

Ustawa Helmsa-Burtona, podpisana przez prezydenta Billa Clintona w 1996 roku, była odpowiedzią na zestrzelenie przez Kubę cywilnych samolotów pilotowanych przez uchodźców z Miami. Tytuł III pozwala obywatelom USA pozywać każdego, kto handluje mieniem skonfiskowanym przez rząd kubański po rewolucji 1959 roku. Każdy prezydent zawieszał to postanowienie, aż Donald Trump uchylił zawieszenie w 2019 roku. ExxonMobil złożył pozew tego samego dnia.

Sąd niższej instancji orzekł w 2024 roku, że CIMEX może powołać się na immunitet jurysdykcyjny, blokując pozew. Wtorkowe orzeczenie uchyla to postanowienie i zwraca sprawę do dalszego postępowania w kwestii odpowiedzialności.

Szersze implikacje

Orzeczenie to jest drugim w tej kadencji na korzyść amerykańskich właścicieli skonfiskowanego mienia kubańskiego. W maju sąd przywrócił roszczenia amerykańskiego operatora portowego przeciwko liniom wycieczkowym, które korzystały ze skonfiskowanych doków w Hawanie. Obie decyzje wzmacniają kampanię nacisku administracji Trumpa na Kubę, która obejmuje już embargo na ropę naftową oraz sankcje wobec krajów dostarczających paliwo na wyspę.

Administracja poparła stanowisko Exxon, argumentując, że takie pozwy są ważnym narzędziem dyplomatycznym. Orzeczenie zapada w okresie wzmożonych napięć: USA niedawno postawiły zarzuty morderstwa byłemu prezydentowi Kuby Raúlowi Castro, a wyspa przeżywa najgorszy kryzys gospodarczy od dziesięcioleci.