Novi Sad: druga rocznica zawalenia się dachu dworca i zwycięstwo listy studenckiej w wyborach

Upamiętnienie w deszczu

Tysiące ludzi zebrały się w niedzielę 1 listopada w Nowym Sadzie w strugach deszczu, aby uczcić drugą rocznicę zawalenia się betonowego zadaszenia na miejskim dworcu kolejowym. W katastrofie zginęło 16 osób, w tym dwie siostry w wieku sześciu i dziesięciu lat. Studenci poprowadzili milczący marsz w stronę dworca, niosąc 16 wieńców, po jednym dla każdej z ofiar. Mieszkańcy przez cały dzień przybywali na miejsce, aby składać kwiaty, zapalać znicze i zostawiać serca z imionami zmarłych. Organizatorzy zaplanowali centralne zgromadzenie z 16-minutową ciszą i zakazali używania gwizdków oraz wuwuzeli.

Żałoba i oczekiwanie na sprawiedliwość

Dijana Hrka, której 27-letni syn zginął w katastrofie, stała się symbolem protestów. Na dworcu przyznała, że powrót w to miejsce jest bolesny.

„Trudno jest wrócić w miejsce, w którym wszystko się wydarzyło.”

Każda wizyta, jak dodała, była trudniejsza od poprzedniej.

„I za każdym razem jest coraz trudniej.”

Hrka podkreśliła również, że wsparcie zwykłych ludzi dało jej nadzieję oraz że nikt nie poniósł jeszcze odpowiedzialności za śmierć jej syna.

Od katastrofy na ulice

Zadaszenie zawaliło się zaledwie trzy miesiące po zakończeniu prac remontowych na dworcu, a tragedia szybko przerodziła się w społeczne żądanie rozliczeń. Protesty rozlały się na cały kraj, prowadzone przez studentów, obejmując blokady dróg i 16-minutowe cisze na skrzyżowaniach ku pamięci zmarłych. Ich głównym żądaniem było pełne wyjaśnienie przyczyn katastrofy oraz wyciągnięcie konsekwencji karnych i politycznych. Premier Miloš Vučević podał się do dymisji w styczniu 2025 r. pod wpływem presji społecznej. W marcu 2025 r. setki tysięcy ludzi wzięły udział w jednej z największych od dziesięcioleci antyrządowych manifestacji w Belgradzie.

Wynik wyborów

Ruch studencki przybrał formę polityczną jako Studentska lista, ugrupowanie skupione wokół naukowców, badaczy i postaci kultury, stawiające na walkę z korupcją i przejrzystość inwestycji publicznych. W przedterminowych wyborach parlamentarnych, które odbyły się 25 października 2026 r., lista uzyskała silne poparcie i zakończyła 14-letnie rządy Serbskiej Partii Postępowej (SNS). Serbska redakcja BBC opisuje Aleksandara Vučicia jako niedawnego prezydenta, którego rząd został odsunięty od władzy. Głosowanie odbyło się tydzień przed rocznicą, a studenci powrócili na obchody w miejsce, gdzie wybuchły pierwsze protesty.

Odpowiedzialność i otwarte sprawy

Prokuratura ds. Przestępczości Zorganizowanej wszczęła szerokie śledztwo w sprawie korupcji w sektorze budowlanym. Kilku urzędników państwowych usłyszało zarzuty w związku z katastrofą, w tym były minister budownictwa Goran Vesić. Żaden proces w tej sprawie formalnie się nie rozpoczął. Serbska redakcja BBC zauważa, że kwestia odpowiedzialności za śmierć 16 osób pozostaje nierozwiązana.