Była turecka minister Fatma Betül Sayan Kaya tymczasowo aresztowana w związku z aferą funduszy inwestycyjnych

Aresztowanie byłej minister

Tureckie władze aresztowały Fatmę Betül Sayan Kayę, byłą minister rodziny i polityki społecznej oraz byłą wiceprzewodniczącą rządzącej Partii Sprawiedliwości i Rozwoju (AKP). Prokuratura w Stambule prowadzi przeciwko niej śledztwo w sprawie naruszenia prawa o rynku kapitałowym oraz członkostwa w zorganizowanej grupie przestępczej, jak podaje państwowa agencja informacyjna Anadolu. Została zatrzymana w czwartek, 5 listopada, po drugim przesłuchaniu, a sąd nakazał jej tymczasowe aresztowanie. Jej mąż został zwolniony pod dozorem policyjnym, co oznacza obowiązek okresowego meldowania się na komisariacie oraz zakaz opuszczania kraju. Żadne z nich nie zostało skazane, a sąd nie wydał jeszcze wyroku w sprawie zarzutów.

Kariera w skrócie

Kaya urodziła się w Stambule 31 stycznia 1981 r. Według jej strony internetowej, w 2009 r. dołączyła do struktur AKP w Stambule. Do parlamentu weszła w powtórzonych wyborach w listopadzie 2015 r., a 24 maja 2016 r. objęła stanowisko minister rodziny i polityki społecznej w rządzie Binalego Yıldırıma. Jej kadencja zakończyła się w 2018 r., gdy Turcja przeszła na system prezydencki. Pełniła również funkcję wiceprzewodniczącej AKP i była określana jako wieloletnia bliska sojuszniczka prezydenta Recepa Tayyipa Erdoğana. Z funkcji wiceprzewodniczącej zrezygnowała we wrześniu.

Kryzys funduszy i zarzuty

Skandal związany z manipulacją cenami funduszy inwestycyjnych wybuchł w połowie września, gdy podejrzenia o manipulacje kursami akcji wywołały kryzys na giełdzie. Organy nadzorcze nakazały likwidację 131 funduszy zarządzanych przez siedem firm inwestycyjnych, po tym jak zarządzający ostrzegli, że nie są w stanie zrealizować wypłat dla uczestników. Według doniesień, sprawa dotyczy około 455 000 inwestorów. Przedstawiciel opozycyjnej partii Yeni Parti zarzucił Kayi i jej mężowi uzyskanie około 2,17 mld lir tureckich (około 43 mln USD) ze sprzedaży inwestycji po transakcjach o wartości około 163 mln lir, głównie w akcje stoczni Özata Denizcilik. Są to twierdzenia opozycji, które nie zostały potwierdzone przez sąd.

Śledztwo i reakcja rządu

Kaya zrezygnowała ze stanowiska wiceprzewodniczącej AKP 26 września, po pojawieniu się oskarżeń. Wraz z mężem zaprzeczyła zarzutom podczas pierwszego przesłuchania na początku października, a Kaya zeznała śledczym, że podejmowała decyzje inwestycyjne samodzielnie, bez dostępu do informacji poufnych. Minister sprawiedliwości Akın Gürlek poinformował we wtorek, 3 listopada, że w sprawie tymczasowo aresztowano 112 osób, a śledczy odkryli, jak to określił, rozbudowaną zorganizowaną grupę przestępczą. Ponad 430 osób jest objętych dochodzeniem w sprawie manipulacji rynkowych i wykorzystywania informacji poufnych. W czwartek, 5 listopada, Erdoğan powiedział dziennikarzom, że pociągnie do odpowiedzialności osoby, które osiągnęły bezprawne zyski i manipulowały rynkami kapitałowymi.

Skutki polityczne i otwarte pytania

Opozycja traktuje tę sprawę jako kwestię odpowiedzialności politycznej i nadzoru wewnątrz AKP, a nie jako przestępstwo indywidualne. Ekrem İmamoğlu, uwięziony były burmistrz Stambułu i główny rywal Erdoğana, twierdzi, że wszyscy zaangażowani w skandal funduszowy należą do kręgu władzy. Władze nie przedstawiły publicznie wszystkich szczegółów domniemanych transakcji. Prokuratorzy podejrzewają, że Kaya posiadała nieujawnione informacje, które mogły wpłynąć na ceny, a śledczy sprawdzają również jej powiązania z Emre Tezmenem, byłym dyrektorem jednego z zaangażowanych podmiotów zarządzających aktywami. Według doniesień prasowych, małżeństwo przelało część zysków z handlu na konto oznaczone przez organy nadzoru bankowego, zachowując jednocześnie kapitał główny oraz dochody z odsetek.