Gavin Newsom zamierza zamienić wszystkie 548 wyroków śmierci w Kalifornii na dożywocie bez możliwości zwolnienia

Ogłoszenie decyzji

Gavin Newsom poinformował w czwartek, 5 listopada 2026 roku, że zamierza zmienić wszystkie wyroki śmierci w Kalifornii na karę dożywotniego pozbawienia wolności bez możliwości ubiegania się o zwolnienie warunkowe. Demokratyczny gubernator, który sprawuje urząd od ośmiu lat, przedstawił swoją decyzję w liście do mieszkańców stanu. Newsom rozważał masowe ułaskawienie od miesięcy, a ogłoszenie nastąpiło zaledwie kilka dni po zwycięstwie Demokratów w wyborach środka kadencji i przejęciu przez nich kontroli nad Kongresem. Relacje co do zaawansowania procesu są rozbieżne: niektórzy opisują ułaskawienia jako już dokonane, podczas gdy inni twierdzą, że Newsom dopiero rozpoczął procedurę.

„Podejmuję to działanie, ponieważ głęboko wierzę, że usankcjonowane przez państwo zabijanie jest nie do pogodzenia z wartościami Kalifornii, podważa fundamenty naszego systemu prawnego i umniejsza każdego z nas.”

Kogo dotyczy decyzja

W kalifornijskim celi śmierci przebywa 548 osób, co według listu Newsoma stanowi największą taką grupę na półkuli zachodniej. Z wyliczeń „Telegraaf” wynika, że 529 z nich to mężczyźni, a 19 to kobiety. Stan nie przeprowadził egzekucji od 2006 roku, a w 2019 roku Newsom wprowadził moratorium na wykonywanie kary śmierci. Sprawy o morderstwa kwalifikowane stanowią około 70 procent więźniów w celi śmierci w Kalifornii. W przypadku więźniów, którzy oprócz wyroku za morderstwo mają na koncie liczne inne przestępstwa, gubernator nie może działać samodzielnie i musi wystąpić o ułaskawienie do Sądu Najwyższego stanu, gdzie zgodę musi wyrazić co najmniej czterech z siedmiu sędziów.

Mężczyźni529

Kobiety19

Mężczyźni

529

Kobiety

19

Dane z tekstu artykułu

Reakcje i stawka polityczna

Oczekuje się, że decyzja wywoła silne reakcje rodzin ofiar, z których część otwarcie popierała ułaskawienia, podczas gdy inne stanowczo się im sprzeciwiały. Ruch ten może również ściągnąć na Newsoma i innych Demokratów krytykę dotyczącą ich polityki w zakresie wymiaru sprawiedliwości, podczas gdy zwolennicy reform, od dawna podnoszący kwestie niesłusznych skazań i różnic rasowych, mogą przypisać mu zasługi. „The New York Times” donosi, że decyzja ta może uczynić Newsoma bardziej atrakcyjnym dla liberalnych wyborców w prawyborach Demokratów, jednocześnie narażając go na ataki w wyborach powszechnych, zwłaszcza że rozważa on start w wyborach prezydenckich w 2028 roku. Przeciwnicy kary śmierci zaplanowali ogólnokrajową minutową reklamę telewizyjną chwalącą tę decyzję jako akt odwagi i przywództwa, która zostanie wyemitowana w dziesiątkach programów informacyjnych i politycznych.

„Wiem, że nie możemy wykonywać wyroków śmierci w naszym niedoskonałym systemie prawnym i pozostać wiernymi naszym podstawowym wartościom, z których najważniejszymi są sprawiedliwość i ludzka przyzwoitość.”

Szerszy kontekst kary śmierci

Newsom rozpoczął swoją pierwszą kadencję od wprowadzenia moratorium na egzekucje, demontażu komory śmierci w San Quentin i uchylenia protokołu dotyczącego zastrzyków trucizny. „The Guardian” wiąże najnowszą decyzję z nieudaną egzekucją Christy Pike w Tennessee, co według gazety prowadzi do ponownych wezwań do ogólnokrajowego wstrzymania wykonywania kary śmierci. Od czasu przywrócenia kary śmierci przez wyborców w 1978 roku, w Kalifornii stracono 13 więźniów, jak podaje BBC, informując również, że według ekspertów zmiana ta może zaoszczędzić miliony dolarów rocznie na kosztach sądowych.

W innych stanach Roy Cooper, demokratyczny gubernator Karoliny Północnej, ułaskawił 15 skazanych na śmierć w 2024 roku w swoim ostatnim dniu urzędowania, a republikański gubernator Illinois ułaskawił wszystkich 167 skazanych na śmierć w 2003 roku przed odejściem ze stanowiska. Kalifornia jest jednym z 27 stanów, w których kara śmierci wciąż widnieje w przepisach.