Andy Burnham zaprzysiężony na siódmego premiera Wielkiej Brytanii w ciągu dekady, obiecuje natychmiastową pomoc w walce z kosztami życia

Karuzela stanowisk na Downing Street

Andy Burnham został formalnie mianowany premierem Wielkiej Brytanii w poniedziałek rano po audiencji u króla Karola III w Pałacu Buckingham. Jest siódmą osobą sprawującą ten urząd od czasu referendum w sprawie Brexitu w 2016 roku. Na tę niestabilność zwracała uwagę liderka Konserwatystów Kemi Badenoch podczas ostatniej sesji pytań do premiera (PMQs) z udziałem Keira Starmera w poprzednią środę. Przybycie Burnhama na Downing Street, w towarzystwie żony Marie-France van Heel, spotkało się z oklaskami przyjaciół i rodziny zgromadzonych przed słynnymi czarnymi drzwiami.

Od „króla północy” do premiera

56-letni Burnham zbudował swoją pozycję polityczną nie w Westminsterze, lecz jako burmistrz aglomeracji Greater Manchester. Rola ta przyniosła mu przydomek „króla północy” w czasie pandemii. Do Izby Gmin powrócił dzięki starannie przygotowanym wyborom uzupełniającym w Makerfield po rezygnacji Keira Starmera w zeszłym miesiącu. W piątek został wybrany na lidera Partii Pracy przy niemal jednogłośnym poparciu posłów, związków zawodowych i lokalnych struktur partyjnych. Urodzony w 1970 roku w Aintree w rodzinie robotniczej o korzeniach katolickich, studiował literaturę angielską w Cambridge, gdzie poznał swoją holenderską żonę. Od 2001 roku był posłem z okręgu Leigh, a następnie pełnił trzy funkcje ministerialne w rządach Tony'ego Blaira i Gordona Browna.

Pierwsze obietnice i krucha gospodarka

W swoim pierwszym przemówieniu przed siedzibą rządu Burnham zapowiedział, że gabinet zatwierdzi we wtorek natychmiastowe środki mające złagodzić kryzys kosztów życia. Działania te stanowią część szerszego planu, który ma zostać sfinalizowany jeszcze w tym roku i obejmować reformy na najbliższą dekadę. Premier obiecał budowę „nowej gospodarki” i reindustrializację kraju. Dziedzictwo gospodarcze jest trudne: OECD prognozuje wzrost PKB na poziomie zaledwie 0,9% w tym roku i 1,1% w 2027 roku, podczas gdy inflacja w maju utrzymała się na poziomie 3%, przekraczając cel 2% wyznaczony przez Bank Anglii.

Jego możliwości zaciągania większego długu czy podnoszenia podatków są bardzo ograniczone, a musi on przekazać rynkom sygnał pewności.

Walka o resort finansów

Najważniejszą decyzją gabinetową jest wybór kanclerza skarbu. Powszechnie oczekuje się, że obecna minister Rachel Reeves zostanie zastąpiona. Głównym kandydatem jest minister bezpieczeństwa energetycznego Ed Miliband, bliski przyjaciel Burnhama, który przyczynił się do wymuszenia rezygnacji Starmera. Jego reputacja polityka niechętnego biznesowi wywołała jednak sprzeciw związków zawodowych. Sekretarz generalna związku Unite, Sharon Graham, powiedziała „The Observer”, że nominacja Milibanda byłaby „pętlą zaciśniętą na szyi tworzenia miejsc pracy”. Jako możliwą alternatywę wymieniano również Shabanę Mahmood.

Odejście Starmera i ton Burnhama

Keir Starmer, opuszczając Downing Street wraz z żoną Victorią, stwierdził, że jest dumny ze swoich osiągnięć i że „Wielka Brytania jest dziś krajem silniejszym i bezpieczniejszym niż dwa lata temu”. Burnham przyjął bardziej stonowany ton, przyznając, że klasa polityczna „nie stanęła na wysokości zadania”, a Brytyjczycy są „zmęczeni” polityką. Swoje premierostwo określił jako czas refleksji, a nie triumfalizmu, dodając, że tylko stabilność polityczna może przynieść poprawę. „Mam plan” – zadeklarował w piątek, obiecując pokonanie nowej brytyjskiej prawicy strategią opartą na jedności.