Burmistrz Nowego Jorku rozważa aresztowanie Netanjahu na podstawie nakazu MTK podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ
Burmistrz Nowego Jorku Zohran Mamdani poinformował, że analizuje możliwość wydania nakazu aresztowania premiera Izraela Benjamina Netanjahu, jeśli ten przyjedzie do miasta na wrześniowe Zgromadzenie Ogólne ONZ. Decyzja ma związek z nakazem aresztowania wydanym przez Międzynarodowy Trybunał Karny w związku z zarzutami o zbrodnie wojenne w Strefie Gazy.
Groźba aresztowania
Burmistrz Nowego Jorku Zohran Mamdani oświadczył 18 lipca, że jego administracja sprawdza, czy może aresztować premiera Izraela Benjamina Netanjahu, jeśli ten przybędzie do miasta na 81. Zgromadzenie Ogólne ONZ we wrześniu. W rozmowie z "New York Times" Mamdani powołał się na nakaz aresztowania wydany przez Międzynarodowy Trybunał Karny w listopadzie 2025 roku wobec Netanjahu oraz byłego ministra obrony Joawa Galanta w związku z zarzutami o zbrodnie wojenne i zbrodnie przeciwko ludzkości w Strefie Gazy.
Uważam, że premier Netanjahu powinien stanąć przed sądem w Hadze. Jest zbrodniarzem wojennym, na którego Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakaz aresztowania.
Burmistrz przekazał, że prowadzi "aktywne rozmowy" z miejskim biurem prawnym, aby ustalić, czy posiada uprawnienia do wydania polecenia nowojorskiej policji (NYPD) w sprawie zatrzymania zagranicznego szefa rządu. Podkreślił, że miasto będzie działać w granicach obowiązującego prawa. "Zrobimy wszystko, na co pozwala nam prawo w Nowym Jorku, ale nie będziemy tworzyć nowych przepisów, aby to osiągnąć" – powiedział Mamdani.
Przeszkody prawne
Eksperci prawni natychmiast podali w wątpliwość, czy władze miejskie mogą egzekwować nakaz MTK. Stany Zjednoczone nigdy nie ratyfikowały Statutu Rzymskiego, traktatu powołującego trybunał, dlatego nie uznają jego jurysdykcji wobec obywateli USA ani nie są zobowiązane do wykonywania jego nakazów aresztowania. Polityka zagraniczna i relacje dyplomatyczne należą do wyłącznych kompetencji władz federalnych, a nie administracji lokalnych.
Sytuację komplikuje porozumienie między ONZ a Stanami Zjednoczonymi z 1947 roku dotyczące siedziby ONZ, które co do zasady zobowiązuje USA do zapewnienia dostępu oficjalnym delegacjom udającym się do ONZ, z nielicznymi wyjątkami dotyczącymi bezpieczeństwa narodowego. Interakcja między tymi zobowiązaniami federalnymi a potencjalnym działaniem burmistrza pozostaje kwestią nieprzetestowaną.
Odpowiedź Netanjahu
Netanjahu odrzucił wypowiedzi Mamdaniego jako prowokację polityczną i stwierdził, że nie traktuje scenariusza aresztowania podczas wizyty w USA jako wiarygodnego. Odrzucił zarzuty MTK jako bezpodstawne i zakwestionował jurysdykcję trybunału, argumentując, że Izrael nie uznaje jego autorytetu. Izraelski przywódca oskarżył również burmistrza o bycie zwolennikiem Hamasu i wrogiem Izraela.
Nie martwię się. Burmistrz jest zwolennikiem Hamasu i wrogiem Izraela.
Netanjahu ma w najbliższych dniach udać się do Waszyngtonu na spotkanie z byłym prezydentem Donaldem Trumpem. Jego ewentualna obecność na wrześniowej sesji ONZ byłaby podobna do wizyty z września 2025 roku, kiedy to dziesiątki delegatów opuściły salę podczas jego przemówienia. Wówczas, mimo że nakaz aresztowania był już wydany, nie podjęto wobec niego żadnych kroków prawnych na terytorium USA.
Kontekst polityczny
34-letni Mamdani jest znanym krytykiem rządu Izraela, a obietnicę aresztowania Netanjahu złożył podczas swojej kampanii wyborczej. Jego najnowsze uwagi pojawiają się w czasie, gdy nakaz MTK nadal wywołuje napięcia międzynarodowe. Działania trybunału z listopada 2025 roku wymierzone w Netanjahu i Galanta za ich rolę w konflikcie w Gazie spotkały się z potępieniem ze strony Izraela i jego sojuszników, zyskując jednocześnie poparcie organizacji praw człowieka.
Inicjatywa burmistrza testuje granice między polityką lokalną a dyplomacją międzynarodową i już przyciągnęła uwagę konstytucjonalistów. Nie jest jasne, czy analiza prawna miasta wskaże realną ścieżkę działania, jednak sama deklaracja podniosła rangę tego tematu przed zgromadzeniem ONZ.
Co dalej
Oczekuje się, że miejskie biuro prawne przedstawi swoją opinię w nadchodzących tygodniach. Tymczasem wizyta Netanjahu w Waszyngtonie oraz wrześniowe Zgromadzenie Ogólne utrzymają uwagę opinii publicznej na kwestii egzekwowania nakazu MTK. Rząd federalny USA nie skomentował wypowiedzi Mamdaniego i nie jest pewne, czy interweniowałby, gdyby burmistrz podjął próbę działania.
- MTK wydaje nakaz aresztowania Netanjahu i Galanta w związku z zarzutami o zbrodnie wojenne w Gazie.
- Mamdani obiecuje podczas kampanii wyborczej aresztowanie Netanjahu w przypadku jego wizyty w Nowym Jorku.
- Mamdani mówi "New York Times", że analizuje możliwość aresztowania i prowadzi rozmowy z miejskim biurem prawnym.
- Netanjahu ma udać się do Waszyngtonu na spotkanie z byłym prezydentem Donaldem Trumpem.
- 81. Zgromadzenie Ogólne ONZ; Netanjahu może wziąć w nim udział osobiście.
