Prezydent Węgier Tamás Sulyok podpisał poprawkę do konstytucji kończącą jego kadencję, otwierając drogę do reform Pétera Magyara

Podpisanie ustawy

W sobotę 18 lipca prezydent Węgier Tamás Sulyok podpisał 17. poprawkę do Ustawy Zasadniczej, co oznacza zakończenie jego urzędowania. Parlament przyjął ustawę 13 lipca 139 głosami za przy 6 przeciw, podczas gdy 54 deputowanych partii Fidesz Viktora Orbána zbojkotowało głosowanie. Sulyok miał pięć dni na promulgację poprawki pod groźbą procesu impeachmentu. Podpisując dokument, uniknął przedłużającego się kryzysu konstytucyjnego, jednak jego kadencja kończy się natychmiast lub w niedzielę 19 lipca o północy, w zależności od źródła.

Wypełniam swój obowiązek wynikający z Ustawy Zasadniczej, w zgodzie z sumieniem, po ocenie moich opcji prawnych.

Ostrzeżenie Sulyoka

Były sędzia Trybunału Konstytucyjnego nie ukrywał swojego sprzeciwu. Ostrzegł, że reforma zaszkodziła praworządności na Węgrzech i ustanowiła negatywny precedens. W nagraniu na Facebooku opisał poprawkę jako "punkt zwrotny w węgierskiej demokracji konstytucyjnej" i przewidział, że zostanie ona zapamiętana jako "poważny i haniebny historyczny przykład nadużycia władzy politycznej".

Siedemnasta poprawka do Konstytucji wyznaczyła punkt zwrotny w węgierskiej demokracji konstytucyjnej. Poprzez usuwanie osób sprawujących funkcje publiczne w sposób otwarcie naruszający praworządność, ustanawia negatywny precedens, który zadaje głęboką ranę wartościom konstytucyjnym demokracji, podziałowi władzy i rządom prawa.

Program reform Magyara

Premier Péter Magyar, którego centroprawicowa partia Tisza odniosła w kwietniu zdecydowane zwycięstwo, uczynił demontaż struktur władzy Orbána głównym punktem swojego programu. Wielokrotnie nazywał Sulyoka "marionetką" byłego premiera i argumentował, że prezydent nie reprezentuje jedności narodowej. Po podpisaniu ustawy Magyar oświadczył, że "ostatnia przeszkoda w realizacji naszych wspólnych decyzji została usunięta". Dodał, że nowy prezydent powinien być osobą bez przeszłości politycznej i powiązań partyjnych.

Oddajemy obywatelom to, co reżim Orbána próbował im odebrać przez wiele lat: pewność, że władzę można ograniczyć, majątek publiczny odzyskać, a państwo może ponownie służyć swoim obywatelom, wolnym obywatelom Węgier.

Reakcje opozycji i organizacji praw człowieka

Viktor Orbán potępił poprawkę jako akt tyranii, stwierdzając, że "ostatnia bariera upadła", a "tyrania nie jest już zagrożeniem, lecz rzeczywistością". Fidesz zorganizował w zeszłym tygodniu protest, nazywając reformę "autokratyczną". Głos zabrały również międzynarodowe organizacje praw człowieka. Human Rights Watch oceniło, że zmiany "przypominają erę Fideszu", podczas gdy Amnesty International argumentowało, że Sulyokowi przysługiwało prawo do rzetelnego procesu.

Co zmienia poprawka

Poza zakończeniem prezydentury Sulyoka, rewizja konstytucji wprowadza 12-letni limit kadencji dla ustawodawców oraz obowiązkowy wiek emerytalny 70 lat dla sędziów Trybunału Konstytucyjnego, co wymusza odejście prezesa Trybunału i sojusznika Orbána, Pétera Polta. Zakazuje również kandydowania deputowanym, którzy pełnili funkcję przez trzy kadencje, co dotyczy ponad połowy obecnych posłów Fideszu. Poprawka tworzy konstytucyjne podstawy dla Narodowego Urzędu ds. Odzyskiwania i Ochrony Aktywów.

Kolejne kroki

Marszałek parlamentu Ágnes Forsthoffer będzie pełnić obowiązki prezydenta do czasu wyboru nowej głowy państwa przez parlament w ciągu 30 dni. Partia Tisza Magyara posiada większość dwóch trzecich głosów, co pozwala jej na zmianę konstytucji i wybór prezydenta bez poparcia opozycji. Nowy prezydent będzie sprawował urząd do czasu wejścia w życie nowej konstytucji lub przez maksymalnie pięć lat.