Badanie w „Nature”: samo BMI nie wystarcza do diagnozy otyłości, konieczny pomiar obwodu talii

Co wykazało badanie

Naukowcy pod kierunkiem badaczy z King's College London, w zespole z udziałem José Manuela Fernándeza-Reala z instytutu badań biomedycznych w Gironie, przeanalizowali dane 844 108 dorosłych z Chin, Wielkiej Brytanii, Stanów Zjednoczonych i Hiszpanii. Głównym wnioskiem jest to, że BMI błędnie diagnozuje otyłość w obu kierunkach, jeśli nie uwzględni się pomiaru obwodu talii. Według „The Independent” BMI nie wykryło otyłości u nawet 8,6% uczestników, a u 3,1% błędnie zdiagnozowało otyłość, mimo że poziom tkanki tłuszczowej był w normie. „The Guardian” podaje szerszy zakres pominięć (5–9% dorosłych) i wskazuje, że BMI błędnie diagnozuje otyłość u 3% osób. W samej Wielkiej Brytanii badanie sugeruje, że 2,4 mln osób może mieć niebezpieczny poziom tkanki tłuszczowej, którego BMI nie wykazuje, podczas gdy 1,3 mln osób zaklasyfikowanych jako otyłe może nie mieć nadmiaru tłuszczu ani podwyższonego ryzyka.

Dane dotyczące śmiertelności potwierdzają te wnioski. ABC podaje, że nadwaga wiązała się z wyższym ryzykiem zgonu tylko wtedy, gdy obok BMI mierzono obwód talii, a nie w przypadku samego BMI. „La Vanguardia” informuje, że dziesięcioletnia śmiertelność jest o 12% niższa wśród osób z nadwagą według BMI, ale bez otyłości brzusznej, niż wśród osób o prawidłowej lub niskiej masie ciała.

Ukryta otyłość pominięta przez BMI (do)8,6%

Błędnie zdiagnozowani jako otyli przez BMI (do)3,1%

Ukryta otyłość pominięta przez BMI (do)

8.6 %

Błędnie zdiagnozowani jako otyli przez BMI (do)

3.1 %

Dane z tekstu artykułu

Jak działa nowa metoda

Metoda opiera się na BMI, ale dodaje drugi pomiar. Osoba z BMI powyżej 40 jest uznawana za otyłą. BMI na poziomie 30 lub więcej oznacza otyłość, gdy obwód talii jest podwyższony, podobnie jak BMI od 25 do 29,9, gdy zarówno obwód talii, jak i stosunek talii do wzrostu są wysokie. Wskazane progi dla obwodu talii to ponad 102 cm dla mężczyzn i 88 cm dla kobiet, przy stosunku talii do wzrostu wynoszącym około 0,57. Komisja „Lancetu” zrzeszająca ponad 50 międzynarodowych ekspertów przedstawiła ten pomysł w styczniu 2025 r., a Europejskie Towarzystwo Badań nad Otyłością zaproponowało nowe ramy diagnostyczne dla dorosłych w 2024 r. Drugi krok oddziela otyłość kliniczną, w której nadmiar tłuszczu upośledza funkcje narządów, od otyłości przedklinicznej, gdzie tłuszcz zwiększa ryzyko, ale narządy pracują normalnie. ABC podaje, że otyłość kliniczna stanowi od 23% do 31% diagnoz otyłości, co oznacza rozpowszechnienie na poziomie 5,6% do 10,9% w populacji ogólnej.

Dlaczego naukowcy twierdzą, że BMI jest niewystarczające

Francesco Rubino, profesor King's College London i jeden z głównych autorów badania, przedstawił główny zarzut podczas briefingu przed publikacją.

„BMI nie mówi nic o zawartości tkanki tłuszczowej w organizmie.”

Argumentował, że to samo BMI może opisywać bardzo różne sytuacje zdrowotne, ponieważ nie pokazuje, czy narządy danej osoby funkcjonują prawidłowo, ani czy pacjent jest chory. Dodał również, że progi BMI są używane do decydowania o tym, kto otrzymuje leczenie i refundację, mimo że nie mierzą one dokładnie indywidualnego stanu zdrowia.

Dane z Hiszpanii

„EL PAÍS” podaje, że w Hiszpanii pomiar oparty na talii zwiększa liczbę osób zaklasyfikowanych jako otyłe o prawie 40% w porównaniu z metodą BMI. „La Vanguardia” szczegółowo analizuje sytuację: ponad trzy miliony osób w Hiszpanii ma nadmiar tłuszczu brzusznego bez nadwagi, przez co nie są identyfikowane jako otyłe, podczas gdy prawie pół miliona osób jest oznaczonych jako otyłe ze względu na masę ciała, mimo braku nadmiaru tłuszczu brzusznego. W Katalonii grupy te liczą odpowiednio ponad 500 000 i ponad 70 000 osób. Próba katalońska pochodziła od pacjentów podstawowej opieki zdrowotnej, a José Manuel Fernández-Real, współdyrektor międzynarodowego badania, ostrzega, że nie jest ona w pełni reprezentatywna dla całej populacji.

Co dalej

Autorzy badania twierdzą, że dokładniejsza identyfikacja mogłaby poprawić wyniki leczenia pacjentów i pomóc w kształtowaniu polityki zdrowotnej, podaje „El Mundo”. Fernández-Real powiedział „La Vanguardia”, że domowy pomiar talii jest prostym i użytecznym narzędziem przesiewowym, ale każdą diagnozę powinien potwierdzić pracownik służby zdrowia, ponieważ mogą wystąpić błędy pomiarowe. Lekarz musiałby również ustalić, czy nadmiar tłuszczu już wpływa na zdrowie pacjenta, co wymaga pełniejszej oceny.