Maciej Berek kwestionuje przywództwo w Trybunale Konstytucyjnym po wyborze przez Sejm

Podważenie przywództwa w Trybunale

Nowo wybrany sędzia Trybunału Konstytucyjnego Maciej Berek zakwestionował uprawnienia prezesa sądu Bogdana Święczkowskiego podczas wywiadów telewizyjnych 7 września 2026 r. Berek argumentował, że Święczkowski nie może pełnić funkcji kierowniczych w Trybunale ze względu na nieprawidłowości w przydziale składów orzekających i zarządzaniu sądem. Powołał się na wiążący wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 18 grudnia 2025 r., który wskazał na wady prawne przy powołaniu byłej prezes Julii Przyłębskiej, co według niego dotyczy również Święczkowskiego. Berek zauważył także, że urzędujący sędziowie dwukrotnie publikowali listy otwarte, w których szczegółowo opisali manipulacje składami sędziowskimi. Stwierdził, że orzekać powinni jedynie sędziowie prawidłowo wybrani przez Sejm.

Wypowiadając się w TVN24, Berek odniósł się do pozycji szefa Trybunału.

Pan Święczkowski powinien sam zdecydować o swoim losie. Natomiast z pewnością nie może pełnić funkcji kierowania Trybunałem Konstytucyjnym.

Impas w sprawie zaprzysiężenia w Pałacu Prezydenckim

Sejm wybrał Berka 4 września 2026 r. jako ósmego sędziego powołanego w obecnej kadencji parlamentu. Niepewność dotyczy jego formalnego zaprzysiężenia, ponieważ prezydent Karol Nawrocki wcześniej odmówił odebrania przysięgi od czterech z siedmiu sędziów wybranych wcześniej przez izbę. Ci sędziowie złożyli następnie przysięgi w Sejmie przed prezydentem, ale pod jego nieobecność, jednak Święczkowski uniemożliwił im orzekanie. Paweł Szefernaker, szef gabinetu prezydenta, poinformował 7 września 2026 r., że trwają analizy prawne dotyczące zaprzysiężenia Berka i potwierdził, że istnieją poważne wątpliwości. Po spotkaniu z marszałkiem Sejmu Włodzimierzem Czarzastym w poniedziałek rano, Berek zaznaczył, że jego kadencja rozpoczyna się 16 września 2026 r., podczas gdy kadencja urzędującego sędziego Justyna Piskorskiego wygasa 18 września 2026 r.

Zapytany o to, jak postąpi, jeśli nie otrzyma zaproszenia od prezydenta, Berek wyjaśnił swoje stanowisko w TVN24.

Jedyne, co mogę robić, to konsekwentnie oczekiwać, że wszystko będzie przebiegało zgodnie z prawem.

Spory o kwalifikacje prawne

Opozycyjni parlamentarzyści i prawnicy kwestionują, czy Berek spełnia ustawowe wymogi pełnienia funkcji. Ustawa o Trybunale Konstytucyjnym wymaga co najmniej 10 lat praktyki zawodowej jako radca prawny. Sędzia Sądu Najwyższego Kamil Zaradkiewicz stwierdził publicznie 7 września 2026 r., że wpis na oficjalną listę nie jest równoznaczny z faktyczną praktyką prawniczą, a praca na stanowisku ministra nie stanowi kwalifikacji. W odpowiedzi Berek bronił swoich uprawnień w wywiadzie dla Wirtualnej Polski, wyjaśniając, że jego rejestr wskazuje na 17 lat praktyki radcowskiej. Stwierdził, że choć urzędnicy państwowi mają ustawowy zakaz prowadzenia komercyjnych kancelarii, to tworzenie aktów normatywnych i przygotowywanie opinii prawnych stanowi pełnoprawną pracę radcy prawnego.

Ścieżka kariery od rządu do sądu

Bezpośrednie przejście Berka z Rady Ministrów do sądownictwa wywołało krytykę przeciwników politycznych dotyczącą potencjalnego konfliktu interesów. Berek przez 28 lat pracował w administracji państwowej, w tym przez trzy lata jako członek rządu premiera Donalda Tuska. W grudniu 2023 r. został ministrem i szefem Stałego Komitetu Rady Ministrów, w marcu 2025 r. stanął na czele rządowego zespołu ds. deregulacji, a podczas rekonstrukcji rządu w lipcu 2025 r. został powołany na stanowisko ministra ds. nadzoru nad realizacją polityki rządu. W połowie sierpnia 2026 r. Tusk wyraził warunkową zgodę na rezygnację Berka, aby mógł on ubiegać się o wakat w Trybunale. Berek odrzucił twierdzenia, że jego nominacja miała charakter czysto polityczny, podczas gdy współpracownicy prezydenta przypominali wcześniejsze obietnice rządowe, by nie nominować aktywnych polityków do składu konstytucyjnego.