Barbara Tokarska, sanitariuszka powstania warszawskiego, zmarła w wieku 102 lat

Mobilizacja wojenna i edukacja

Prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski poinformował o śmierci Barbary Tokarskiej, znanej z czasów wojny pod pseudonimem Jola, 11 września 2026 roku. Tokarska zmarła kilka tygodni po swoich 102. urodzinach, które obchodziła 31 lipca 2026 roku. Urodziła się w 1924 roku w Borysławiu, w ówczesnym województwie lwowskim. Przed wojną jej rodzina mieszkała przy ulicy Kawęczyńskiej w Warszawie. 1 września 1939 roku, w dniu wybuchu II wojny światowej, uczęszczała do trzeciej klasy gimnazjum żeńskiego im. Marii Curie-Skłodowskiej. Podczas okupacji niemieckiej ukończyła tajne komplety, w 1942 roku zdała maturę i rozpoczęła naukę w podziemnej Szkole Głównej Handlowej, angażując się jednocześnie w działalność konspiracyjną.

Służba medyczna na Mokotowie

Po wybuchu powstania warszawskiego 1 sierpnia 1944 roku 20-letnia Tokarska dołączyła do sekcji sanitarnej Wojskowej Służby Kobiet przy ulicy Czerniakowskiej. W pierwszych dniach sierpnia, pod bezpośrednim ostrzałem, opatrywała rannych powstańców i organizowała transport konny do lokalnych punktów medycznych. Po przedostaniu się przez otwarty teren na Górny Mokotów, została przydzielona do kompanii O-2 pułku Baszta Armii Krajowej. Prowadziła punkty opatrunkowe przy ulicach Czeczota i Szustra oraz w Reducie Alkazar. Na początku służby asystowała lekarzowi przy operacji młodego powstańca z rozległymi obrażeniami jamy brzusznej.

„Nagle podniósł się alarm, zbliżały się czołgi typu Tygrys. Wszyscy zerwali się i pobiegli do schronu, wtedy zostałam trafiona.”

Rany bitewne i opieka w szpitalu polowym

Do zranienia odłamkiem doszło 15 sierpnia 1944 roku podczas ataku niemieckich czołgów, gdy Tokarska jadła posiłek w bastionie przy alei Niepodległości 117/119. Po wybuchu koledzy przenieśli ją do punktu opatrunkowego przy ulicy Szustra, gdzie przebywała kilka dni przed przeniesieniem do szpitala sióstr elżbietanek. Lekarze nie byli w stanie usunąć wszystkich odłamków metalu, co pozostawiło trwałe ślady w jej ciele. Po trzech dniach leczenia szpitalnego wróciła do służby w szpitalu polowym przy ulicy Misyjnej. Pozostawała przy unieruchomionych pacjentach podczas bombardowań lotniczych i ostrzałów artyleryjskich, opiekując się rannymi, w tym Bronisławem Wojciechowskim i Andrzejem Kasznicą, późniejszym dominikaninem ojcem Krzysztofem.

„Będzie mi bardzo brakowało takich spotkań i rozmów. Tak jak nam wszystkim będzie brakowało Pani Barbaro. Spoczywaj w pokoju, Bohaterko.”

Kariera powojenna i odznaczenia państwowe

Po kapitulacji powstania warszawskiego Tokarska ewakuowała się z miasta wraz z ludnością cywilną i przeszła przez obóz przejściowy Dulag 121 w Pruszkowie. Następnie wróciła do Warszawy, aby wznowić studia, uzyskując tytuł magistra ekonomii w Akademii Handlowej w Poznaniu oraz doktorat z nauk ekonomicznych. Pracowała w Polskiej Izbie Handlu Zagranicznego, Głównym Urzędzie Statystycznym, Instytucie Wzornictwa Przemysłowego oraz firmie Polimex-Cekop. Później mieszkała w Zalesiu Górnym z mężem, wychowując dwoje dzieci. W listopadzie 2025 roku została odznaczona Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski za zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej.