Pogrzeb na Cmentarzu Osobowickim

W środę, 21 października 2026 r., na Cmentarzu Osobowickim we Wrocławiu spoczęło 49 żołnierzy i działaczy polskiego podziemia niepodległościowego. Wszyscy byli ofiarami reżimu komunistycznego. Uroczystość rozpoczęła się mszą świętą w kaplicy cmentarnej, w której udział wzięli prezydent Karol Nawrocki, przedstawiciele władz państwowych i wojskowych, IPN oraz rodziny zmarłych. Pochówki odbyły się w kwaterze Żołnierzy Niezłomnych. Pogrzeb kończy wieloetapowy projekt badawczy i ekshumacyjny prowadzony przez IPN we współpracy z miastem Wrocław oraz Dolnośląskim Urzędem Wojewódzkim.

Dawne więzienne pola grzebalne

Szczątki znajdowały się na dawnych więziennych polach grzebalnych o numerach 81A i 120, znajdujących się na terenie cmentarza. W latach 1948–1956 aparat bezpieczeństwa potajemnie chował tam ciała więźniów politycznych, którzy zostali straceni lub zamęczeni w Więzieniu nr 1 przy ul. Kleczkowskiej, a także osoby zmarłe w Więzieniu nr 2 przy ul. Sądowej. Ekshumacje z obu pól przeprowadzono w latach 2024–2026 przed pomnikiem Ofiar Terroru Komunistycznego 1945–1956. Pogrzeb stanowi kontynuację prac IPN nad uporządkowaniem, zbadaniem i godnym upamiętnieniem tego miejsca.

Słowa prezydenta

Podczas uroczystości Nawrocki określił 49 zmarłych zarówno ofiarami, jak i bohaterami walki o wolność, suwerenność i niepodległość. Stwierdził, że system komunistyczny odpowiada za śmierć blisko 100 milionów ludzi na całym świecie i pozostaje niebezpieczny, ponieważ adaptuje się do nowych wyzwań, podczas gdy jego zła istota pozostaje niezmienna. Podkreślił, że system nigdy nie poprzestaje na zabiciu swoich ofiar.

„System komunistyczny nigdy nie syci się tylko śmiercią swoich ofiar, ale robi wszystko, by zniszczyć groby.”

Nawrocki wskazał również na cel zgromadzenia.

„Spotykamy się tutaj przede wszystkim po to, by oddać hołd naszym bohaterom narodowym i pochylić głowy przed ich pięknymi życiorysami.”

Żołnierze walczący po 1945 roku

Nawrocki zaznaczył, że wielu zmarłych służyło w Armii Krajowej, Narodowych Siłach Zbrojnych, Narodowym Zjednoczeniu Wojskowym i Tajnej Armii Polskiej, a także w innych organizacjach niepodległościowych. Argumentował, że po 1945 roku żołnierze ci kontynuowali wojnę rozpoczętą w 1939 roku, pozostając wiernymi przysiędze i walcząc o wolną, niepodległą i suwerenną Polskę. Powiedział, że rok 1945 przyniósł jedynie zamianę jednej okupacji na drugą. Prezydent przypomniał postać pułkownika Łukasza Cieplińskiego ps. „Pług”, który z celi śmierci pisał pytając, czy ofiara nie pójdzie na marne, odpowiadając sobie, że nie pójdzie.

„Myślę, że każdy z tych 49 ofiar myślał tak samo jak Łukasz Ciepliński „Pług”, że ta śmierć nie pójdzie na marne.”

Słowa te stanowiły centralny punkt uroczystości, którą prezydent przedstawił jako obowiązek pamięci i żałoby.

Kluczowe daty

Chronologia obejmuje okres od wojny rozpoczętej w 1939 roku, przez tajne pochówki w latach 1948–1956, aż po ekshumacje w latach 2024–2026, kończąc się pogrzebem 21 października 2026 roku.