Pięć lat rządów talibów w Afganistanie: ponad 100 dekretów ograniczających prawa kobiet

Złamane obietnice

15 sierpnia 2021 r. bojownicy talibów wkroczyli do Kabulu, przejmując kontrolę nad Afganistanem niespełna rok po porozumieniu z Doha z administracją Donalda Trumpa, które ratyfikowało wycofanie wojsk USA. Dwa dni później rzecznik reżimu Zabihullah Mujahid obiecał, że kobiety będą cieszyć się równymi prawami w ramach prawa islamskiego.

„Nasze siostry, nasi mężczyźni mają te same prawa; będą mogli korzystać z tych samych praw.”

Dodał, że społeczność międzynarodowa powinna być spokojna, ponieważ w ramach szariatu nie będzie dyskryminacji kobiet. Pięć lat później organizacje praw człowieka opisują systematyczne łamanie tych obietnic. ONZ uznała sytuację za "najpoważniejszy kryzys praw kobiet na świecie", wskazując na co najmniej 100 dekretów przyjętych od 2021 r., które instytucjonalizują dyskryminację.

Wymazane z przestrzeni publicznej

Ograniczenia wprowadzano stopniowo, co Adam Baczko, badacz z CNRS i specjalista ds. Afganistanu, opisuje jako kampanię "progresywną i regularną". Dziewczętom zakazano edukacji powyżej szóstej klasy, a kobietom pracy w agencjach ONZ, organizacjach pozarządowych i instytucjach państwowych. Kobiety nie mogą się swobodnie przemieszczać, wyrażać opinii ani wychodzić z domu bez męskiego opiekuna.

Afgańska lekarka z Dżalalabadu, wypowiadająca się anonimowo dla RFI, zauważyła, że gdy talibowie przejęli władzę, dziewięć na dziesięć wydawanych przez nich praw dotyczyło kobiet. Amnesty International w raporcie z 2023 r. napisała, że kobiety zostały "wymazane z przestrzeni publicznej i zmuszone do milczenia".

Życie w strachu

Mariam, młoda Afganka, której imię zmieniono dla jej bezpieczeństwa, w tajemnicy kontynuuje naukę online i uczy angielskiego inne dziewczęta. Dzień powrotu talibów opisała jako najbardziej przerażający w swoim życiu.

„Dziś prawie nigdy nie wychodzę, chyba że w nagłym wypadku lub na zakupy. Boję się, gdy widzę jednego z nich na ulicy, albo nawet jeden z ich samochodów. Zastanawiam się: co jeśli zostanę aresztowana?”

Opisała codzienne ograniczenia: obowiązek zakrywania całego ciała i twarzy, zakaz makijażu i lakieru do paznokci oraz wymóg obecności męskiego opiekuna przy wyjściu z domu. Dziewczęta, które uczy, początkowo miały nadzieję, że talibowie otworzą szkoły, ale ta nadzieja zgasła.

„My, dziewczęta, miałyśmy nadzieję, że pewnego dnia otworzą drzwi edukacji. Potem całkowicie straciłyśmy nadzieję, ponieważ zrozumiałyśmy, że oni się nie zmienią.”

Przypadek feminicydu

System prawny talibów wpłynął również na ochronę kobiet przed przemocą domową. W lutym 2026 r. 33-letnia Liza Shams z Kabulu zmarła po pobiciu przez męża, Hasiba. W wiadomościach głosowych nagranych przed śmiercią opisała, jak bił ją, gdy była w ciąży, izolował przez dni i uderzał, aż nie mogła jeść ani mówić.

„Z pewnością jestem kobietą i nie powinnam mówić o tym, co dzieje się w moim domu. Ale jestem u kresu wytrzymałości.”

Jej ojciec, Shamsuddin Shams, otrzymał od córki połączenie wideo, na którym pokazała mu złamaną szczękę. Siostry zabrały ją do szpitala Rahmat w Kabulu, gdzie zmarła nieco ponad godzinę po przybyciu. Nie przeprowadzono sekcji zwłok.

Przełamywanie międzynarodowej izolacji

Podczas gdy talibowie zaostrzyli restrykcje w kraju, zaczęli pojawiać się w niektórych przestrzeniach dyplomatycznych. 23 czerwca 2026 r. delegacja przedstawicieli talibów została przyjęta w otoczeniu dyplomatycznym. Talibowie zwykli mawiać, że podczas gdy ich wrogowie mają "zegarki", czyli technologię, oni posiadają broń wyższą: "czas". Piąta rocznica ich powrotu do władzy przypada 15 sierpnia 2026 r.