Brief wieczorny, czwartek, 12 listopada

Rada dyrektorów Nvidii przyjęła 12 listopada rezygnację Jensena Huanga. To koniec 33-letniej kadencji współzałożyciela, który z producenta chipów z Santa Clara zrobił głównego dostawcę sprzętu dla sztucznej inteligencji. Rada powołała Colette Kress, dyrektor finansową od 2013 r., na tymczasową prezes. Komunikat ukazał się po tygodniu doniesień o prywatnych relacjach Jensena Huanga, najpierw z Alice Huang, byłą menedżerką Megaspeed w Singapurze, a potem z Kimberly Powell, wiceprezes Nvidii ds. ochrony zdrowia, bezpośrednio mu podlegającą.

Akcje spadły o ponad 7 proc. w handlu posesyjnym 11 listopada, a przed otwarciem kolejnej sesji traciły 6,8 proc. W pierwszych sesjach tygodnia spółka straciła około 400 mld dol. wartości rynkowej, a inwestorzy złożyli w USA pozew zbiorowy przeciwko Nvidii i Jensenowi Huangowi, zarzucając im ukrywanie istotnych informacji. Nvidia zatrudniła też byłego prokuratora federalnego Joona H. Kima oraz kancelarię Wachtell, Lipton, Rosen & Katz i zleciła im zbadanie relacji z Alice Huang.

Skandal obyczajowy sam w sobie jest dość niewygodny. Wątek wywiadowczy pogarsza sprawę. Nvidia poinformowała w weekend, że bada, czy Jensen Huang mógł być celem działań obcego wywiadu, a amerykańscy urzędnicy mieli mówić, że Alice Huang pracuje dla chińskich służb wywiadowczych. Chiny odrzuciły zarzut szpiegostwa i ostrzegły Waszyngton, by nie wykorzystywał go do ponownego ograniczania sprzedaży chipów. Kress dziedziczy brak ogłoszonego planu sukcesji, mniej hierarchiczną niż zwykle strukturę zarządzania oraz boom na AI, który inwestorzy wycenili tak, jakby nie było w nim miejsca na błąd.

Steve Witkoff i Jared Kushner spotkali się w Moskwie z Władimirem Putinem przez prawie dwie i pół godziny. Rozmowa odbyła się po dwóch dniach rosyjsko-ukraińskich negocjacji w Abu Zabi, prowadzonych z udziałem USA. Wcześniejsza runda przyniosła wstępne porozumienie w sprawie dużej wymiany jeńców. Rosyjscy urzędnicy mówili o ponad 1000 jeńców po każdej stronie. Nie rozstrzygnięto jednak kwestii terytorialnych, gwarancji bezpieczeństwa ani zawieszenia broni. Witkoff powiedział, że wizyta na Kremlu była jego dziesiątym osobistym spotkaniem z Putinem.

Putin wykorzystał spotkanie, by odrzucić strefy zdemilitaryzowane między pozycjami rosyjskimi i ukraińskimi. Powiedział, że Rosja uznaje za linię podziału wyłącznie granicę państwową. TASS podała, że ostrzegł też, iż zagraniczne wojska rozmieszczone w Ukrainie po porozumieniu pokojowym staną się legalnymi celami. Kijów odrzuca oddanie terytorium, w tym w obwodach donieckim i ługańskim, i twierdzi, że siły rosyjskie nie posunęły się tak daleko, jak utrzymuje Moskwa.

Wątek humanitarny jest bardziej konkretny. Putin zaproponował pięciodniową operację w Konstantynówce, obejmującą rozminowanie i ewakuację 400–500 cywilów, na wzór niedawnej przerwy w Ołeszkach. Kijów odrzucił ofertę. Dmytro Łytwyn, rzecznik Wołodymyra Zełenskiego, powiedział, że Rosja wykorzystała przerwę w Ołeszkach do przerzutu sprzętu i rotacji wojsk. Takie same zarzuty formułowali ukraińscy urzędnicy regionalni i dziennikarze relacjonujący sytuację z tego rejonu.

Równolegle z dyplomacją trwała wojna. Ministerstwo Obrony Rosji oświadczyło, że uderzyło w ukraińskie obiekty wojskowe i energetyczne, w tym magazyn amunicji w Kijowie. Ukraińscy urzędnicy oraz lokalne władze rosyjskie informowały o dronach zestrzelonych pod Moskwą i w kilku regionach Rosji. Wysłannicy USA mieli następnie polecieć do Dublina, gdzie Zełenski spotykał się z około 50 europejskimi przywódcami.

Trzykondygnacyjny budynek w Flatbush zawalił się do wykopu na sąsiedniej działce około godz. 16.00 czasu lokalnego 11 listopada. Zawalenie rozerwało wspólną ścianę i odsłoniło mieszkania nad lokalami na parterze. Strażacy pracowali ręcznie i używali pił elektrycznych, a rumowisko sprawdzano dronem i z psami ratowniczymi. Budynek stał obok działki, na której pod inwestycję budowlaną wyburzono jednokondygnacyjny obiekt.

Do 12 listopada liczba potwierdzonych ofiar śmiertelnych wzrosła do ośmiu, po tym jak ekipy wydobyły kolejne dwa ciała. Burmistrz Zohran Mamdani powiedział, że co najmniej 10 osób trafiło do szpitala, w tym cztery w stanie krytycznym, a według doniesień rannych było od 17 do 19. Szef straży pożarnej John Esposito mówił, że władze nadal nie wiedzą, ile osób jest zaginionych. Późnym wieczorem 11 listopada ratownicy wyciągnęli żywą osobę całą w pyle. Wydobyto też kobietę w ciąży, po tym jak ekipy utorowały przejście przez gruzy.

Dokumenty wyglądają źle. Budynek, który się zawalił, pochodził z 1930 r. i mieścił cztery mieszkania. Nowojorski Departament Budynków nakazał w marcu wstrzymanie prac rozbiórkowych na sąsiedniej działce i ukarał właściciela grzywną 10 000 dolarów, gdy ustalił, że stojący tam obiekt rozebrano bez wymaganych pozwoleń. Z przejrzanych doniesień wynika, że architekt, właściciel i generalny wykonawca figurujący w miejskich aktach nie odpowiedzieli na prośby o komentarz.

Deszcz utrudnia teraz prace. Prognozy mówią o silniejszych opadach 12 listopada i przez znaczną część 13 listopada, a nocą możliwe są porywy wiatru od 40 do 48 km/h. Ekipy ratunkowe ostrzegły, że akcja jest nadal skrajnie niebezpieczna, bo może dojść do kolejnego zawalenia, a poszukiwania mają potrwać jeszcze kilka dni.

Izraelski nalot trafił w skrzydło chirurgiczne szpitala Nassera w Chan Junus około godz. 0.30 12 listopada, według rannego chirurga Aymana Abu Ubaida. Ministerstwo Zdrowia Gazy podało, że zginęło sześć osób, w tym chirurg ogólny Rizk Abu Shaira, a według doniesień rannych było od około 20 do ponad 30 osób. Poważnie zniszczone zostały fragmenty kilku pięter, a gruz leżał na łóżkach i sprzęcie medycznym.

Brytyjski chirurg Goher Rahbour był na czwartym piętrze oddziału chirurgicznego, gdy doszło do uderzenia. Zaledwie kilka godzin wcześniej operował razem z Abu Shairą. Powiedział, że strefa pooperacyjna legła w gruzach. Władze szpitala podały, że w chwili uderzenia w budynku przebywało około 800 pacjentów, a przed wybuchem do szpitala nie dotarł żaden nakaz ewakuacji.

Izraelskie wojsko podało, że uderzyło w Muhammada Abu Ismaila, którego opisało jako wysokiej rangi członka Hamasu, oraz w innych bojowników działających w szpitalu. Według armii szpital służył jako centrum dowodzenia oraz miejsce, w którym składowano broń, prowadzono przesłuchania i ukrywano bojowników, ale z przejrzanych doniesień wynika, że nie przedstawiono żadnych dowodów na te twierdzenia. Na liście zabitych zidentyfikowanych w szpitalnej kostnicy nie było Abu Ismaila, według „La Razón”. Hamas nazwał atak zbrodnią wojenną i oświadczył, że Izrael rozpowszechnia fałszywe wersje wydarzeń, by go usprawiedliwić.

Praktyczne skutki są natychmiastowe. Operacje zawieszono, a radiologia i laboratorium przestały pracować z powodu zniszczeń. Ahmed al-Farra, dyrektor generalny szpitala, powiedział, że pobliskie placówki nie mogą wykonywać specjalistycznych operacji, które przeprowadzał Nasser. Do ataku doszło mimo zawieszenia broni, które weszło w życie 10 października, a Nasser pozostaje jedną z ostatnich działających placówek ochrony zdrowia w Gazie.

Wiceprezydent Indonezji Gibran Rakabuming Raka złożył 12 listopada w Dżakarcie rezygnację na ręce kierownictwa MPR. Zrobił to po tym, jak Trybunał Konstytucyjny i Sąd Najwyższy odrzuciły dokumenty szkolne, na podstawie których wykazywał prawo do udziału w wyborach w 2024 r. Sądy orzekły w październiku, że jego świadectwo ukończenia szkoły w Singapurze nie dowodzi wykształcenia równoważnego indonezyjskiej szkole średniej. To ustawowy wymóg wobec wiceprezydenta.

Gibran, 39-letni najstarszy syn byłego prezydenta Joko Widodo, znanego jako Jokowi, po raz pierwszy zaproponował, że poda się do dymisji 10 listopada podczas spotkania z prezydentem Prabowo Subianto. Tłumaczył, że chce uniknąć długiego sporu politycznego. Jeden z ministrów mówił, że Prabowo namawiał go, by się bronił, a Bloomberg podał, że prezydent przyjął pismo. BBC Indonesia informowała, że w chwili publikacji materiału nie było jeszcze jasne, czy formalnie ją przyjęto.

Parlament już działał. 11 listopada 120 deputowanych z ośmiu frakcji złożyło wniosek o rozpoczęcie procedury impeachmentu. Saan Mustofa, jeden z liderów DPR z frakcji NasDem, potwierdził podpisy. Ekspertka prawa konstytucyjnego Titi Anggraini oceniła, że rezygnacja jest krótszą drogą niż impeachment, który wymagałby udziału DPR, Trybunału Konstytucyjnego i MPR.

Konstytucja oddaje teraz inicjatywę Prabowo. Gdy MPR potwierdzi ważność rezygnacji, musi ogłosić wakat na stanowisku wiceprezydenta. Na jego miejsce nie wchodzi automatycznie żaden pełniący obowiązki wiceprezydenta. Prabowo musi zgłosić dwóch kandydatów z dokumentami co najmniej 14 dni przed posiedzeniem plenarnym MPR, a MPR musi wybrać jednego większością głosów w ciągu 60 dni od powstania wakatu. Sukcesja rusza, gdy w całej Indonezji trwają protesty przeciw kosztom życia, korupcji i pożarom lasów.

E-maile z pogróżkami trafiły 12 listopada do 1803 włoskich szkół. Był to drugi dzień masowego alarmu, podczas którego w części szkół przeprowadzono ewakuacje i sprawdzono, jak spokojnie dyrektorzy potrafią utrzymać porządek. Wiadomości, podpisane nazwiskiem Michaił Andropow, różniły się brzmieniem, ale głosiły, że ładunki wybuchowe podłożono w szkołach oraz w Palazzo Chigi, siedzibie premiera. Palazzo Chigi uznało groźbę pod swoim adresem za fałszywy alarm.

Pierwsza fala przyszła 11 listopada. Ewakuacje przeprowadzono w Fano i Pesaro, a wcześniejsza wiadomość trafiła do 280 dyrektorów szkół. Według późniejszego raportu około 100 szkół dostało e-mail około 9.50 12 listopada. Adres nadawcy był powiązany z domeną uniwersytetu na Tajwanie. Według szerszego bilansu agencji Adnkronos tego dnia e-maile z pogróżkami otrzymały 1803 szkoły.

Giorgia Meloni powiedziała, że rząd uznał zagrożenie za nierealne i nie zarządził powszechnej ewakuacji. Mówiła o tym podczas szczytu Europejskiej Wspólnoty Politycznej w Dublinie, gdy techniczne posiedzenie Międzyresortowego Komitetu Bezpieczeństwa Republiki miało przygotować procedury. Na Sycylii regionalny asesor ds. edukacji Mimmo Turano powiedział, że ewakuowano bardzo niewiele szkół, a kontrole nie wykazały konkretnego zagrożenia.

Rzymscy prokuratorzy antyterrorystyczni, kierowani przez Francesca Lo Voiego, badają sprawę fałszywego alarmu i gróźb kwalifikowanych. Śledczy twierdzą, że e-maile wysłano z serwerów za granicą, a nadawcy nie zidentyfikowano. Lucia Azzolina, była minister edukacji, która dziś kieruje szkołą w Bielli, powiedziała, że jej placówki nie ewakuowano ani pierwszego, ani drugiego dnia, i zaapelowała o poważne śledztwo.