Brief poranny, czwartek, 12 listopada

Rada dyrektorów Nvidii ma przygotowywać się do odwołania Jensena Huanga ze stanowiska dyrektora generalnego. To niezwykły zwrot w sprawie szefa firmy, która dominuje na rynku układów do dużych projektów sztucznej inteligencji. The Wall Street Journal podał, że członkowie rady skłaniają się ku odwołaniu, a The New York Times informował, że rada ma zebrać się w środę, by omówić jego przyszłość. Nvidia nie odniosła się od razu do sprawy. Firma kontroluje według szacunków 90 proc. rynku układów używanych w dużych projektach AI, więc kryzys w kierownictwie miałby skutki daleko poza Doliną Krzemową.

Presja wzrosła po tekście The New York Timesa, według którego Huang miał pozamałżeński związek z Kimberly Powell, 48-letnią wiceprezes Nvidii ds. ochrony zdrowia, która podlega bezpośrednio jemu. Kodeks postępowania firmy nakazuje pracownikom unikać konfliktów interesów, w tym relacji osobistych, które mogłyby do nich prowadzić. Tekst opisuje nagranie z marcowej konferencji firmowej w San Jose, na którym Huang i Powell okazywali sobie czułość w hotelu.

To już druga relacja, którą zajmuje się rada. Huang przyznał w niedzielę, że zdradził żonę. Potem członkowie rady wszczęli niezależne dochodzenie w sprawie relacji z Alice Huang, którą, według Timesa, amerykański wywiad uznał za chińską szpieginię. Nie jest z nim spokrewniona. Rada zleciła kancelarii Wachtell, Lipton, Rosen & Katz zbadanie zarzutu szpiegostwa, a Nvidia podała, że nie ma sygnałów, że wyciekły kluczowe dane biznesowe.

Inwestorzy zareagowali szybko. Akcje spadły w środę o ponad 8 proc. w handlu posesyjnym po publikacji Timesa, a w skali tygodnia traciły 7 proc.; byłby to szósty spadkowy tydzień z rzędu. Prezydent Donald Trump powiedział po rozmowie z Huangiem, że jego zdaniem poradzi sobie z tą sprawą. Rada musi jednak teraz odpowiedzieć na konkretniejsze pytanie: czy 63-letni twórca firmy może nadal kierować jedną z najcenniejszych spółek giełdowych świata.

We Włoszech nie znaleziono żadnego ładunku wybuchowego po tym, jak w środę e-maile z groźbami bombowymi trafiły do około 6000 szkół. Alarm i tak opróżnił klasy od Rzymu po Mediolan i Perugię. Uczniów ewakuowano, policjanci przeszukiwali sale jedna po drugiej, a rodzice spieszyli po dzieci. ANSA podała, że wiadomość wysłano z przejętego tajwańskiego profilu. Groziła „unicestwieniem Włochów” i była podpisana przez samozwańczego przywódcę „Wilajetu Misoginistanu”.

Giorgia Meloni powiedziała w nagraniu opublikowanym w mediach społecznościowych, że pierwsze kontrole nie wykazały niczego, co wskazywałoby na konkretne zagrożenie. Funkcjonariusze policji pocztowej i śledczy z Digos zbierają ze szkół adresy IP oraz nagłówki e-maili. Materiały mają trafić do prokuratorów w Umbrii. Śledczy sprawdzają, czy za akcją stał jeden autor, naśladowcy czy operacja pod fałszywą flagą. Rozważana kwalifikacja to wywołanie fałszywego alarmu.

Po spotkaniu z Guido Crosetto i Giancarlo Giorgetti Meloni zwołała w Palazzo Chigi naradę z ministrami, szefami służb wywiadowczych i urzędnikami odpowiedzialnymi za cyberbezpieczeństwo. Zaprosiła też liderów opozycji na odprawę w czwartek o 8:30. Przywódcy centrolewicy przyjęli zaproszenie, ale zażądali, by wystąpiła w parlamencie. Meloni określiła e-maile jako próbę zastraszenia, nie jako atak.

Crosetto opisał kampanię jako element strategii siania strachu. Przekonywał, że współczesne narzędzia pozwalają niemal każdemu wysłać groźby do szkoły, przedszkola czy linii lotniczej.

Groźby pojawiły się po wcześniejszych cyberatakach na systemy chłodnicze supermarketów oraz fałszywych alarmach bombowych dotyczących lotów w kilku krajach Europy, w tym we Włoszech. Żadna szkoła w Trydencie-Górnej Adydze nie dostała tego e-maila. Philipp Achammer, odpowiedzialny w Bolzano za edukację, tłumaczył to odrębnym systemem pocztowym prowincji. Szkoły mają normalnie działać w czwartek, 12 listopada.

Scott Colom, 43-letni prokurator okręgowy z Columbus w stanie Missisipi, według prognozy Associated Press pokonał w środę urzędującą republikańską senator Cindy Hyde-Smith. Po wyborach w połowie kadencji z 3 listopada rywalizacja była zbyt wyrównana, by wskazać zwycięzcę. Urzędnicy liczyli ponad 100 000 głosów korespondencyjnych i sprawdzali głosy oddane warunkowo przez mieszkańców, którzy nie mogli potwierdzić rejestracji w lokalach wyborczych.

Dzięki temu Missisipi ma pierwszego czarnoskórego senatora od czasów Rekonstrukcji. To także pierwsze zwycięstwo demokraty w wyborach do Senatu od 1982 r., gdy John Stennis pokonał Haleya Barboura. Colom prowadził kampanię we wszystkich 82 hrabstwach i przekonywał, że Hyde-Smith uznała mandat za pewny. Popierał drugą poprawkę i chwalił Donalda Trumpa za zniesienie podatków od napiwków. Te stanowiska miały uspokoić wyborców, których niepokoiła jego łatka progresisty.

Hyde-Smith wydała na reklamy telewizyjne mniej niż lewicujące komitety PAC i super PAC, które atakowały ją za to, że głosowała przeciw ujawnieniu akt związanych z Jeffreyem Epsteinem. Jej kampanii zaszkodził też wywiad dla WLOX-TV. Pytana o ceny wołowiny, powiedziała mieszkańcom Missisipi, że mają „tak wiele innych białek do wyboru”. Sztab Coloma wykorzystał to w popularnej w sieci reklamie z apelem, by wyborcy „wybrali innego senatora”.

Colom domagał się też od Hyde-Smith wyjaśnienia, jak zamierza wygrać. Ona sama w dużej mierze unikała wystąpień publicznych. W rozmowie z reporterami w Jackson postawił sprawę wprost.

Cząstkowe wyniki podane przez Mediafax dawały demokratom 55 miejsc w Senacie, a republikanom 44 po całym cyklu wyborów w połowie kadencji. Zwycięstwo Coloma ma więc wagę arytmetyczną, nie tylko symboliczną.

Ogólnokrajowy strajk w Hiszpanii o dostęp do mieszkań i płace zakończył się 53 zatrzymaniami i 1044 incydentami w całym kraju, wynika z danych MSW zebranych do 20:00. Bilans krajowy nie obejmuje Katalonii i Kraju Basków, bo tamtejsze policje regionalne składają osobne raporty. Baskijska Ertzaintza podała, że zatrzymano 13 osób, wobec trzech wszczęto postępowanie, a ponad 150 wylegitymowano.

W Barcelonie zatrzymano jedną osobę po tym, jak grupy osób wybiły witryny sklepów przy Passeig de Gràcia, podpaliły kontenery i rzucały fajerwerki w policjantów. W Madrycie marsz, który ruszył z Atocha o 18:00 w ulewnym deszczu, zakończył się szarżami policji i zatrzymaniem dwóch osób za napaść na funkcjonariuszy oraz zakłócanie porządku publicznego. Delegatura rządu oszacowała frekwencję w Madrycie na 120 000 osób, a Sindicato de Inquilinas mówił o 750 000.

Starcia trwały jeszcze krótko przed 21:00 w pobliżu Plaza España i Gran Vía, gdzie policja użyła gazu pieprzowego. Związki skarżyły się też, że funkcjonariusze użyli gazu pieprzowego wobec pikiet wcześniej tego dnia w Mercamadrid. Frente Amplio i Podemos zażądały dymisji ministra spraw wewnętrznych Fernando Grande-Marlaski. Protest społeczny stał się przez to kolejnym sporem o działania policji.

Polityczny podział pojawił się natychmiast. Alberto Núñez Feijóo, lider PP, nazwał strajk porażką i wezwał partie oraz związki do potępienia przemocy. Minister pracy Yolanda Díaz uznała go za sukces. Alicia del Río, rzeczniczka Sindicato de Inquilinas, potępiła to, co nazwała eskalacją przemocy policyjnej, i powiedziała, że związek poczeka na wszystkie dane, zanim zażąda rozliczeń. Rząd wyraził „najwyższy szacunek” dla tych, którzy przystąpili do strajku.

Senat Paragwaju jednogłośnie usunął ze stanowiska prezydenta Santiago Peñę po upadku Ueno Banku, cyfrowego pożyczkodawcy, który miał około trzech milionów klientów, gdy bank centralny objął go interwencją 3 listopada. 47-letni Peña złożył rezygnację, gdy słabło poparcie w Partii Colorado, ale Kongres ją odrzucił. Rezygnacja pozwoliłaby mu zostać dożywotnim senatorem z immunitetem parlamentarnym. Zatrzymano go, a teraz przebywa w areszcie domowym.

Prokuratorzy zarzucają Peñi niegospodarność i dysponowanie funduszami na własną korzyść. Twierdzą, że brał udział w decyzjach lub wpływał na decyzje, które pozostawiały duże środki publiczne w Ueno mimo domniemanych konfliktów interesów. Peña był bowiem wspólnikiem i akcjonariuszem spółki, która stworzyła bank. Zachował w niej udziały do roku przed kryzysem; wcześniej pracował jako ekonomista banku centralnego i minister finansów.

Najpilniej trzeba oddać pieniądze oszczędzającym. W środę bank centralny podał, że wypłacił część środków 1 812 348 deponentom. Łącznie chodzi o około 643 mln dolarów z mniej więcej 2,8 mld dolarów, które bank trzymał w chwili interwencji. Pedro Acosta, członek zarządu banku centralnego, powiedział, że procedura wypłat zaliczkowych dla uprawnionych deponentów jest niemal zakończona.

Na mocy ustawy nadzwyczajnej przez tydzień można było wypłacać zaliczki do około 19 000 dolarów na deponenta. Ten termin minął w środę.

Fitch Ratings umieściła rating kredytowy Paragwaju na liście obserwacyjnej z możliwością obniżki. Agencja wskazała na ryzyka dla finansów publicznych i gospodarki wynikające z kryzysu bankowego. Fundusz Gwarancji Depozytów chroni do około 37 000 dolarów na jednego oszczędzającego w jednym banku, więc deponenci z większymi saldami muszą czekać na przeniesienie aktywów i zobowiązań Ueno do innych instytucji. Acosta powiedział, że ten proces rusza w przyszłym tygodniu i może przynieść rozstrzygnięcia do końca listopada.

Europa zaczyna zimę z mniejszymi zapasami gazu w magazynach i wyższymi cenami na ekranach. Dane Gas Infrastructure Europe z 8 listopada pokazują, że w podziemnych magazynach w UE było około 820 TWh gazu, czyli były napełnione w 72,4 proc. Rok wcześniej o tej samej porze było to 82,6 proc., a średnia pięcioletnia była o 17 pkt proc. wyższa. W Niemczech, które mają największe magazyny w UE, poziom napełnienia wynosił 58,95 proc. We Włoszech było to 88,9 proc., a w Polsce 97,6 proc.

Bloomberg podaje, że w poprzednim tygodniu odbiór gazu z magazynów przyspieszył wraz ze spadkiem temperatur. W ujęciu netto był niemal sześć razy większy niż tydzień wcześniej. Europejskie ceny gazu wzrosły od lutego o prawie 200 proc. Pod koniec października po raz pierwszy od grudnia 2022 r. przekroczyły 100 euro za megawatogodzinę. Ceny oleju napędowego sięgnęły rekordowych poziomów, kerozyna niemal podwoiła cenę, a ceny energii w Niemczech znalazły się powyżej średniej dla analogicznego okresu 2022 r.

Presja wynika z wojny w Iranie i faktycznego zamknięcia Cieśniny Ormuz, ważnego szlaku dla ropy i LNG. Komisja Europejska podaje, że od początku wojny europejski rachunek za import energii wzrósł o ponad 127 mld euro. Najbardziej narażone są sektory energochłonne: budownictwo, chemia, nawozy, rolnictwo i transport lotniczy. W Turyngii fabryka porcelany z 182-letnią historią przygotowuje się do wstrzymania produkcji i wygaszenia pieców.

Bloomberg przytacza scenariusz ENTSOG, według którego przy zimie chłodniejszej od oczekiwań i ograniczonej globalnej podaży LNG magazyny w UE mogłyby być pod koniec sezonu napełnione tylko w 10 proc. Aby tego uniknąć, trzeba byłoby obniżyć zużycie energii o 15 proc. Modele pogodowe przeważnie wskazują na łagodną zimę, ale ochłodzenia w grudniu i kolejnych miesiącach nadal są możliwe.