Brief poranny, poniedziałek, 9 listopada

Prokurator krajowy uznaje strzelaninę w Krakowie za możliwy akt terrorystyczny. Zamaskowany mężczyzna wjechał na Rynek Główny i zaczął strzelać do przechodniów, turystów i taksówkarzy. Policja ścigała jego czarne subaru, aż samochód się rozbił. Potem doszło do wymiany ognia, gdy wysiadł w stroju przypominającym wojskowy mundur i z półautomatycznym karabinem AR-15. Zginęło sześć osób: 51-letnia Austriaczka, 32-letni Brytyjczyk, trzy Polki w wieku 47, 53 i 61 lat oraz około 50-letni Polak. Według doniesień rannych było 15 albo 16 osób, w tym dwóch policjantów, którzy pomogli zatrzymać napastnika.

Śledczy znaleźli też ciała ojca, matki i siostry podejrzanego w mieszkaniu w Ostrowcu Świętokrzyskim, około dwóch godzin drogi od Krakowa. Policja podała, że cała trójka miała rany postrzałowe, a prokuratura uważa, że podejrzany zabił ich przed wyjazdem do Krakowa. Funkcjonariusze zabezpieczyli sprzęt komputerowy, zebrali nagrania z monitoringu i przesłuchali pierwszych świadków. Minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek powiedział, że za dziewięć zabójstw polski kodeks karny przewiduje najwyżej karę dożywotniego więzienia.

Podejrzany po kilku operacjach pozostaje w stanie krytycznym i nie można go jeszcze przesłuchać. Minister spraw wewnętrznych Marcin Kierwiński powiedział, że dotąd wszystko wskazuje na fascynację skrajnie prawicową ideologią, a śledczy sądzą, że działał sam. Polska rozpoczęła 8 listopada dwudniową żałobę narodową, a hejnał mariacki w Krakowie wstrzymano na noc. Według AP była to pierwsza taka przerwa od drugiej wojny światowej. Świece wypełniły rynek, który w niedzielę pozostał częściowo zamknięty.

Prezydent Izraela Icchak Herzog powierzył Gadiemu Eisenkotowi misję utworzenia rządu po wyborach z 27 października, po których blok Benjamina Netanjahu nie ma większości. Eisenkot, były szef sztabu armii i lider partii Yashar, ma teraz zgodnie z ustawą zasadniczą 28 dni na sformowanie gabinetu. Może też dostać 14-dniowe przedłużenie. Przedstawił tę misję jako zadanie na czas kryzysu, a nie zwykłe negocjacje koalicyjne.

Po konsultacjach u Herzoga Eisenkota wskazało 67 deputowanych, a Netanjahu 46. Partie sprzymierzone z Eisenkotem mają jednak tylko 48 mandatów, mniej niż 61 potrzebnych do większości. To stawia partie arabskie w centrum politycznych kalkulacji. Ra’am, z ośmioma mandatami, miałby poprzeć Eisenkota jako premiera jeszcze przed umową koalicyjną. Zjednoczona Lista, z 11 mandatami, woli rząd Eisenkota, ale oficjalnie wstrzymuje się, zamiast głosować za nim.

Na drodze Eisenkota do stabilnej większości stoi teraz Awigdor Lieberman. Odrzuca każdy rząd mniejszościowy i każdy gabinet uzależniony od partii arabskich. Dał jednak do zrozumienia, że jest gotów rozmawiać z partiami ultraortodoksyjnymi, i zasugerował, że część posłów Likudu mogłaby opuścić blok Netanjahu. Netanjahu, którego Likud pozostaje największą partią, zaapelował o rząd jedności narodowej. Ostrzegł też przed zaprzysiężeniem rządu z tymi, których nazywa zwolennikami terrorystów. Tak mówi o partiach arabskich.

Rada dyrektorów Nvidii wszczęła niezależne dochodzenie w sprawie tego, czy dyrektor generalny Jensen Huang był celem operacji obcego wywiadu. Dochodzenie nadzoruje komitet niezależnych członków rady z udziałem zewnętrznych prawników. Nvidia twierdzi, że nie ma podstaw, by sądzić, iż doszło do naruszenia bezpieczeństwa narodowego lub tajemnic handlowych. Huang pozostaje dyrektorem generalnym na czas dochodzenia.

Postępowanie ruszyło po doniesieniach amerykańskich mediów, według których urzędnicy wywiadu uznawali Huanga za cel działań Alice Huang, menedżerki singapurskiego operatora centrów danych Megaspeed. Jensen Huang przyznał się do pozamałżeńskiego związku w wiadomości do pracowników z 8 listopada, przepraszając rodzinę i współpracowników. Według doniesień cytowanych przez niemieckie media wcześniej ujawnił relację radzie dyrektorów i twierdzi, że nic nie wiedział o domniemanych powiązaniach kobiety z chińskim wywiadem.

Alice Huang jest obywatelką Chin mieszkającą w Singapurze, gdzie Megaspeed kupował zaawansowane chipy Nvidii. Financial Times i New York Times podały, że amerykańskie służby wywiadowcze objęły ją obserwacją, bo uważały, że została zwerbowana przez Chiny. Według szacunków Sterna od czerwca 2024 r. Megaspeed kupił chipy Nvidii za ponad 4,30 mld euro, a Handelsblatt pisał o co najmniej 4,8 mld dol. Nie ogłoszono żadnych zarzutów, a Chiny odrzucają te doniesienia jako bezpodstawne spekulacje.

Reakcja rynku była natychmiastowa. Bloomberg podał, że po ogłoszeniu dochodzenia akcje Nvidii traciły na Robinhoodzie około 3,7%, a inwestorzy zaczęli pytać, czy Waszyngton może zaostrzyć kontrolę nad chipami wysyłanymi za pośrednictwem azjatyckich węzłów dystrybucyjnych. Donald Trump powiedział, że nie rozmawiał o tej sprawie z Jensenem Huangiem, nazwał go dobrym człowiekiem i dodał, że nie słyszał, by zrobił cokolwiek złego.

Rosyjskie ataki w nocy z soboty na niedzielę uszkodziły obiekty energetyczne w obwodach dniepropetrowskim i charkowskim Ukrainy oraz pozbawiły prądu setki tysięcy odbiorców. DTEK podał, że w obwodzie dniepropetrowskim bez prądu zostało ponad 600 000 mieszkańców, a kolejne ataki spowalniały naprawy. W obwodzie charkowskim mer Złatopola powiedział, że rosyjski dron uderzył w obiekt infrastruktury krytycznej i pozbawił prądu blisko 250 000 odbiorców. Wołodymyr Zełenski poinformował też o przerwach w ogrzewaniu w 140 blokach mieszkalnych w obwodzie żytomierskim, przy temperaturach bliskich zeru.

Mer Kijowa Witalij Kliczko powiedział, że uderzenia uszkodziły ważny most drogowy oraz infrastrukturę energetyczną w stolicy i obwodzie kijowskim, co zakłóciło dostawy ciepła i wody. Siły Powietrzne Ukrainy podały, że zestrzeliły lub zneutralizowały 137 ze 164 dronów uderzeniowych wystrzelonych nocą i odnotowały trafienia w 23 miejscach. Zełenski podał wyższy bilans: 172 drony i 36 pocisków balistycznych, w tym rakiety KN-23, które według niego wyprodukowała i dostarczyła Korea Północna. Dane się różnią, a wszystkie pochodzą od władz ukraińskich.

Ostrzał nastąpił przed rozmowami Ukrainy, Rosji i Stanów Zjednoczonych w Abu Zabi 10 i 11 listopada, pierwszymi takimi od miesięcy. Sekretarz stanu USA Marco Rubio powiedział przed wylotem do Paryża na spotkanie ministrów spraw zagranicznych G7, że jest postęp w sprawie powojennych gwarancji bezpieczeństwa dla Ukrainy i Europy. Waszyngton mają reprezentować w Abu Zabi wysłannicy USA Steve Witkoff i Jared Kushner, a Francja zapowiada, że także weźmie udział w rozmowach.

Irański Korpus Strażników Rewolucji podał, że 8 listopada w Cieśninie Ormuz stanęły w ogniu nawet trzy kolejne tankowce. Jednostki miały wyłączyć systemy śledzenia i próbować przepłynąć bez zgody Iranu. Według komunikatów Teheranu w ciągu dwóch dni uszkodzonych zostało sześć tankowców, choć nie ma zgodności, czy 7 listopada trafiono dwa, czy trzy. Brytyjska agencja UK Maritime Trade Operations poinformowała w sobotę o płonącym tankowcu w pobliżu Chasab, u wybrzeży Omanu.

Waszyngton przeniósł presję także poza sam szlak wodny. Centralne Dowództwo USA ogłosiło, że powołuje 20-osobową grupę roboczą z siedzibą na Florydzie. Ma ona monitorować lądowe trasy do Iranu i zatrzymywać przerzut zaawansowanej broni, technologii podwójnego zastosowania oraz materiałów objętych sankcjami. Działania mają objąć granice lądowe Iranu i Morze Kaspijskie, a więc szlaki z Pakistanu, Afganistanu, Turkmenistanu, Azerbejdżanu, Armenii, Turcji i Iraku. Centcom podał też, że blokada morska uniemożliwiła Iranowi eksport ropy o wartości ponad 25 mld dol.

Irański minister spraw zagranicznych Abbas Aragczi odpowiedział ofertą ważną przez dwa dni, powiązaną z zakończeniem wojny na wszystkich frontach. Donald Trump powiedział w wywiadzie dla CNN, że nowe uderzenia są bardzo mało prawdopodobne, jeśli rozmowy o irańskim programie jądrowym i ponownym otwarciu Ormuzu przyniosą postęp. Dodał jednak, że trzy amerykańskie lotniskowce w regionie pozostają w gotowości. Twierdził też, że Stany Zjednoczone mogłyby w ciągu godziny zniszczyć 38 mostów w Iranie, czego doniesienia nie potwierdzają.