Brief poranny, piątek, 6 listopada

Po wtorkowych wyborach w połowie kadencji Demokraci nadal zdobywali mandaty i do czwartku mieli ponad 250 miejsc w Izbie Reprezentantów. Mogli przekroczyć granicę 257 mandatów, wynik osiągnięty po pierwszym zwycięstwie Baracka Obamy w 2008 r. Cait Conley, weteranka armii i była urzędniczka administracji Bidena ds. bezpieczeństwa narodowego, pokonała republikańskiego reprezentanta Mike’a Lawlera w podmiejskim okręgu Nowego Jorku. Ogłoszenie wyniku opóźniły problemy z liczeniem kart w hrabstwie Westchester. Demokraci przejęli też mandaty w konserwatywnych rejonach Wirginii, Arizony i Montany.

Frekwencja czarnoskórych wyborców przesądziła o kilku wynikach na Południu. Shomari Figures zdobył kolejną kadencję w okręgu w Alabamie, który dwa lata wcześniej Donald Trump wygrał dwucyfrową przewagą, a Keisha Lance Bottoms została w Georgii pierwszą czarnoskórą kobietą wybraną na gubernatorkę w historii USA. W Missisipi Scott Colom do czwartku powiększył przewagę nad republikańską senator Cindy Hyde-Smith do ponad 1700 głosów, gdy prawnicy spierali się o głosy warunkowe. LaTosha Brown, współzałożycielka Black Voters Matter, łączyła frekwencję z odchodzeniem od polityk różnorodności i osłabieniem Ustawy o prawach wyborczych.

W kluczowych wyścigach do Senatu duże znaczenie miały głosy oddane przed terminem. W Georgii głosy oddane wcześniej i korespondencyjnie na Jona Ossoffa były o 60 352 liczniejsze niż łączny wynik Mike’a Collinsa z dnia wyborów. W Teksasie James Talarico utrzymał nad Kenem Paxtonem przewagę z głosowania przedterminowego, około 148 000 głosów. Roy Cooper także uzyskał w Karolinie Północnej dość wcześniejszych głosów, by wygrać różnicą niemal 20 punktów procentowych. Była to największa przewaga demokraty odnotowana do czwartkowego popołudnia w wyścigu do Senatu zakończonym przejęciem mandatu.

Dymisja Santiaga Peñi nie zakończyła kryzysu bankowego i politycznego w Paragwaju. Bank centralny przejął kontrolę nad Ueno Bankiem z powodu, jak to określił, poważnego niedoboru kapitału. Wcześniej bank szybko się rozrósł i podawał, że ma ponad trzy miliony klientów. Zawieszono obsługę, uruchomiono procedury zwrotu depozytów, w Asunción ustawiły się kolejki, a nakazy aresztowania wydano wobec ośmiu członków kierownictwa. Wśród nich był prezes banku Miguel Vazquez, który oddał się w ręce władz.

Peña próbował uprzedzić bieg wydarzeń. Zatwierdził awaryjne wypłaty, powołał nowego szefa banku centralnego i zapowiedział ustawę, która ma przyspieszyć częściowe wypłaty z funduszy gwarancyjnych. Potem porzuciła go własna partia. Horacio Cartes wycofał poparcie, Izba Deputowanych 78 głosami zdecydowała o postawieniu prezydenta w stan oskarżenia, a Peña w czwartek złożył dymisję.

Kongres stracił następnie kworum, gdy rządząca większość wyszła ze wspólnego posiedzenia. Nie chciała dopuścić do rozpatrzenia dymisji bez głosów, na które liczyła. Przyjęcie rezygnacji oznaczałoby objęcie urzędu przez wiceprezydenta Pedro Allianę i dałoby Peñie status dożywotniego senatora wraz z immunitetem. Senatorowie opozycji chcą zamiast tego kontynuować impeachment, bo odrzucenie dymisji skierowałoby sprawę do Senatu, gdzie do usunięcia prezydenta potrzeba większości dwóch trzecich.

Prokurator generalny Emiliano Rolón Fernández wszczął trzy postępowania karne dotyczące nadzoru nad bankiem, procesu upadłościowego oraz lokowania środków publicznych w Ueno. Głosowanie nad dymisją rozstrzygnie teraz, czy Peña stanie przed procesem w Senacie, czy odejdzie z urzędu z tarczą, której siłę prokuratorzy być może będą musieli później sprawdzić.

W czwartek francuskie związki zawodowe wypełniły ulice w całym kraju podczas strajku w sprawie płac i siły nabywczej. Ministerstwo spraw wewnętrznych doliczyło się 575 000 demonstrantów, a według innych relacji rządowe i związkowe szacunki wynosiły od 600 000 do 1,5 mln. CGT mówiła o 1,6 mln. Do marszów dołączyli studenci, grupy żółtych kamizelek poparły akcję, a protesty objęły ponad 70 miast. Zapowiedziano około 250 akcji.

Laurent Nuñez wysłał 70 000 policjantów i żandarmów, a także drony, śmigłowce, oddziały konne, pojazdy opancerzone i oddziały mobilne. Do godz. 18.00 ministerstwo spraw wewnętrznych odnotowało 448 zatrzymań w całym kraju i 53 rannych wśród funkcjonariuszy sił bezpieczeństwa. Policja użyła gazu łzawiącego przeciwko uczniom, którzy przed szkołami budowali blokady z koszy na śmieci i ogrodzeń, a w Tuluzie po starciach zatrzymano 19 osób. W Paryżu funkcjonariusze zablokowali dostęp do pomników wokół Place de la Nation, gdy zaczęły się pierwsze konfrontacje.

Strajk odczuły szkoły, uczelnie i służby publiczne. Związki podały, że blokady dotknęły blisko 1000 z 3700 francuskich liceów, podczas gdy rząd mówił o 81 zablokowanych szkołach i 16 proc. strajkujących nauczycieli. Odwołano kilka pociągów regionalnych, wieżę Eiffla zamknięto dla zwiedzających, a część sal Luwru była zamknięta.

Premier Sébastien Lecornu zwołał na poniedziałek 9 listopada w Matignon konferencję społeczną z udziałem związków zawodowych i organizacji pracodawców. Studencki związek Unef wezwał do nowych manifestacji 7 listopada, a grupy żółtych kamizelek zapowiedziały dalsze działania.

Fałszywe groźby bombowe zakłóciły 5 listopada ruch lotniczy w Europie. Według bilansu z tego dnia objęły 18 lotów. Sześć spraw dotyczyło Włoch. Wśród nich były trzy rejsy, które wylądowały w Madrycie, rejs LOT-u z Warszawy do Brukseli i cztery loty, które zakończyły się w Pradze. Władze już wcześniej opisywały podobne alarmy z tego tygodnia jako celowe fałszywe alarmy. Linie lotnicze i służby bezpieczeństwa nadal jednak przekierowywały samoloty i podrywały myśliwce tam, gdzie specjaliści uznawali groźby za wiarygodne.

Alarmy objęły dwa loty Finnaira, a przewoźnik nazwał je bezpodstawnymi. Rejs z Helsinek do Rzymu przechwycono nad Chorwacją, a następnie eskortowały go dwa włoskie Eurofightery z Grosseto. Samolot bezpiecznie wylądował w Rzymie. Inny rejs Finnaira, z Helsinek do Wiednia, także wylądował bezpiecznie i czekał na kontrolę. Bardziej skomplikowała się sprawa rejsu Aer Lingus z Dublina do Rzymu. Francuskie władze nakazały mu lądować w Normandii, irlandzki pilot najwyraźniej odmówił, a dwa francuskie samoloty wojskowe eskortowały Airbusa do bazy wojskowej w Evreux. Bomby nie znaleziono. Przesłuchanie irlandzkiego pilota i angielskiego drugiego pilota to część śledztwa.

Śledczy badają także źródło gróźb wysyłanych e-mailem. Ostrzeżenie dotyczące lotów do Rzymu wysłała grupa określająca się jako antyfeministyczna, wynika z kopii, z którą zapoznała się AP. Ratusz w Bogocie poinformował, że groźba dotycząca włoskiego lotniska pochodziła z konta powiązanego z publiczną siecią ochrony zdrowia w kolumbijskiej stolicy. Estoński minister spraw zagranicznych Margus Tsahkna powiedział, że nie ma informacji o sprawcach.

Eksperci ds. bezpieczeństwa lotniczego ocenili, że przekierowanie samolotu może kosztować do 250 000 dol., choć przy krótkich trasach ta seria może kosztować mniej niż długie zakłócenia lotów międzynarodowych.

Icchak Herzog zakończył dwudniowe konsultacje. 67 posłów do Knesetu wskazało Gadiego Eisenkota jako kandydata do utworzenia następnego rządu Izraela, a 46 poparło Benjamina Netanjahu. Siedmiu deputowanych Zjednoczonego Judaizmu Tory wstrzymało się od głosu. Żaden obóz nie ma więc 61 mandatów potrzebnych w 120-osobowej izbie. Herzog powiedział, że wynik jest jasny, ale zgodnie z prawem musi jeszcze ocenić, czy rząd da się rzeczywiście utworzyć.

Partie arabskie przesądziły o liczbie rekomendacji. Ra’am, z ośmioma mandatami, jako pierwszy poparł Eisenkota, a Wspólna Lista z 11 mandatami zrobiła to w czwartek. Frekwencja wśród Arabów wzrosła ponad dwukrotnie, do około 80 proc., a oba ugrupowania arabskie mają razem rekordowe 19 miejsc. Jusuf Dżabarin, lider Wspólnej Listy, określił tę decyzję jako odrzucenie obecnego rządu, a nie entuzjastyczne poparcie dla Eisenkota.

Decyzja Zjednoczonego Judaizmu Tory, by nie rekomendować Netanjahu, kończy dekady lojalności. Icchak Pindrus powiedział, że najpilniejszym postulatem partii wobec każdego przyszłego rządu będzie status studentów Tory, czyli zwolnienie uczniów szkół religijnych ze służby wojskowej. Netanjahu w praktyce popierał te zwolnienia, ale nie zapisał ich w ustawie. Rozgniewało to Izraelczyków, bo rezerwiści odbywali kolejne tury służby podczas wojen w Gazie, Libanie i Iranie.

Eisenkot postawił warunki ewentualnej koalicji z partiami arabskimi. Chce uznania Izraela za państwo żydowskie, obowiązkowej cywilnej albo wojskowej służby narodowej oraz potępienia Hamasu jako organizacji terrorystycznej. Netanjahu pozostaje premierem do czasu objęcia urzędu przez nowy rząd, a kolejna nieudana runda koalicyjna może doprowadzić w Izraelu do siódmych wyborów od 2019 r.

Akcje amerykańskich spółek technologicznych wyprzedawano w czwartek po tym, jak inwestorzy uznali, że kontrola Demokratów nad Kongresem może spowolnić rozbudowę centrów danych i infrastruktury AI. Nasdaq spadł w trakcie sesji o 5,6 proc. pod presją producentów półprzewodników i firm związanych z infrastrukturą AI. Tesla straciła ponad 10 proc. wkrótce po otwarciu sesji, przez co od początku roku była już około 23 proc. pod kreską, a akcje SpaceX spadły w tej samej sesji o 10,5 proc.

Polityczne obawy skupiają się na spółkach Elona Muska oraz projektach, które potrzebują taniej energii, przychylnych decyzji lokalnych urzędów i kontraktów federalnych. Inwestorzy oczekują, że nowe większości Demokratów zwiększą kontrolę nad projektami AI, budową centrów danych, działalnością Starlinka i interesami z administracją Trumpa. Donald Trump obwinił Demokratów za cios w oszczędności emerytalne Amerykanów.

Rynki azjatyckie szykowały się na trudne piątkowe otwarcie. Samsung Electronics i SK Hynix traciły po ponad 10 proc. we wczesnym handlu przed sesją 6 listopada, a kontrakty na japońskie akcje wskazywały na spadki. Nikkei 225 był bliski wejścia w techniczną bessę po mocnym spadku od końca czerwca, gdy indeks znalazł się blisko 20 proc. poniżej szczytu.

Wyprzedaż nie uderzyła jednakowo we wszystkie klasy aktywów. Hiszpański Ibex 35 zamknął dzień wzrostem o 0,59 proc., a ropa odbiła po ostrym spadku dzień wcześniej: Brent podrożała o 2,3 proc., do 96,78 dol. za baryłkę, a West Texas Intermediate zyskała 2,4 proc., do 90 dol. Po tej reakcji rynku najwyraźniejsze polityczne dyskonto ciążyło akcjom powiązanym z AI.