Brief poranny, czwartek, 5 listopada

Demokraci zdobyli Izbę Reprezentantów i Senat w wyborach połówkowych 3 listopada. Pełna kontrola Donalda Trumpa nad Waszyngtonem skończyła się; zaczęły się dwa lata podzielonej władzy. Partia odbiła republikańskie mandaty w całym kraju. James Talarico zdobył mandat senacki w Teksasie, Annie Andrews pokonała Darline Graham w Karolinie Południowej, Abdul El-Sayed wygrał w Michigan, a Susan Collins przegrała z Troyem Jacksonem w Maine. Sondaż AP Voter Poll wykazał, że około sześciu na dziesięciu wyborców uznało wojnę z Iranem za błędną, choć mniej więcej połowa wskazała koszty życia albo korupcję jako sprawy decydujące o głosie. Wojnę wskazała około jedna trzecia.

JD Vance zerwał z linią prezydenta ostrzej niż jakikolwiek republikanin, który zapewne myśli o 2028 r. Były marine napisał, że wojna zakończyła się porażką, i wezwał zwolenników konfliktu, by uzasadnili cenę, jaką zapłacili republikanie.

Donald Trump powiedział, że ponownie wydałby rozkaz rozpoczęcia wojny. Przekonywał, że powstrzymanie Iranu przed zdobyciem broni jądrowej pozostawało jedynym długoterminowym rozwiązaniem. Przyznał, że konflikt podbił ceny benzyny, i stwierdził, że to szok cenowy, bardziej niż sama wojna, zapewne kosztował republikanów zwycięstwo. Demokraci planują teraz śledztwa dotyczące najwyższych urzędników oraz tego, jak Donald Trump wzbogacił rodzinę. Nie wykluczają też procedury impeachmentu wobec Donalda Trumpa i jego urzędników.

Hakerzy zmienili 2 listopada progi temperatury i odszraniania w trzech chłodniach używanych przez francuską krajową służbę krwi, EFS. „Le Canard Enchaîné” podał, że ustawienia, zwykle utrzymywane na poziomie -30°C, podniesiono do 110°C, wartości kojarzącej się mniej z sabotażem niż ze źle napisanym przepisem na danie z piekarnika. EFS oświadczyła, że alarmy natychmiast wykryły nieprawidłowości, personel przeniósł albo zabezpieczył worki z osoczem i próbki, a żaden produkt krwiopochodny nie ucierpiał. Pobieranie i dystrybucja krwi trwały bez przerwy.

EFS zaprzeczyła, jakoby była bezpośrednim celem, i wskazała raczej na usługę świadczoną przez dostawcę. Coolworld, który dostarcza urządzenia chłodnicze, poinformował, że luka znajdowała się w komponencie zewnętrznego dostawcy, poza bezpośrednią kontrolą Coolworld, a dotyczyła tylko ograniczonej liczby urządzeń. Tego samego poniedziałku supermarkety w Belgii, Szwecji i Luksemburgu zgłosiły nagłe wzrosty temperatury, które zepsuły żywność. Włoska policja wszczęła zaś dochodzenie po tym, jak hakerzy włamali się do centralnego serwera sieci supermarketów w Isernii i spowodowali szkody przekraczające 6000 euro.

Włoska Narodowa Agencja Cyberbezpieczeństwa wezwała operatorów korzystających z systemów łańcucha chłodniczego i zdalnego nadzoru przemysłowego, by pilnie sprawdzili systemy i ograniczyli ryzyko. Narodowe Centrum Krwi, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia, poprosiło banki krwi o zwiększenie czujności, a Zscaler ocenił, że łącza do zdalnej konserwacji, stare oprogramowanie, domyślne hasła i zapomniane urządzenia narażają systemy fizyczne na atak. Alex Fray ze Zscalera ujął tę lekcję wyjątkowo prosto.

Ukraina podała, że 2 listopada siły rosyjskie uderzyły w Komyszuwachę w obwodzie zaporoskim i trafiły w dawną szkołę, którą mieszkańcy wykorzystywali jako punkt wydawania pomocy i schronienie. Ukraińscy urzędnicy poinformowali, że dziewięć bomb szybujących spadło, gdy ludzie przyszli po żywność i leki. Potem kolejny atak uderzył w podziemny schron, w którym mieszkańcy ukryli się przed ostrzałem. Wołodymyr Zełenski 4 listopada podał, że liczba ofiar wzrosła do 40 i powiedział, że pod gruzami może wciąż być ponad 30 osób. Władze regionalne podawały różne szacunki liczby zaginionych i uwięzionych.

Z tych samych doniesień wynikało, że nie chodzi tylko o jedną wieś. Rosyjska bomba uderzyła nad ranem 3 listopada w szpital w Charkowie. Ranni zostali pacjenci, personel i sąsiedzi, a 226 pacjentów trzeba było przenieść. Kilka godzin później pocisk trafił w placówkę łączącą szpital i hospicjum w Dnieprze, skąd przeniesiono ponad 100 pacjentów. Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że od lutego 2022 r. doszło do ponad 3400 ataków na ukraińską ochronę zdrowia, w tym 590 w 2026 r.

Rosyjskie Ministerstwo Obrony, według RTE, oświadczyło, że atak na Komyszuwachę był wymierzony w ukraińskie jednostki wojskowe w rejonie tej wsi i dwóch innych miejscowości. BBC podała, że rosyjska armia nie skomentowała sprawy publicznie. Wołodymyr Zełenski wykorzystał niezapowiedzianą wizytę w Madrycie, by zabiegać o obronę powietrzną. Powiedział też, że słaba reakcja międzynarodowa pokazuje, iż presja na Moskwę pozostaje niewystarczająca.

Wysłannik USA Steve Witkoff powiedział, że delegacje Ukrainy i Rosji mają spotkać się 10 i 11 listopada w Abu Zabi, aby rozmawiać o deeskalacji, działaniach humanitarnych, bezpieczeństwie po wojnie oraz możliwych krokach ku jej zakończeniu.

Sąd w Hongkongu skazał 5 listopada Joshuę Wonga na 10 lat więzienia za zmowę z obcymi siłami na podstawie ustawy o bezpieczeństwie narodowym narzuconej przez Chiny w 2020 roku. Sędzia William Tam uznał przestępstwo za ciężkie, a taka kwalifikacja wymaga co najmniej 10 lat więzienia. Joshua Wong przyznał się do winy we wrześniu, a maksymalną karą było dożywocie. Odsiadywał już karę za działalność wywrotową i miał wyjść na wolność na początku przyszłego roku, zanim pojawiły się najnowsze zarzuty.

Prokuratorzy twierdzili, że Joshua Wong działał w zmowie z innymi działaczami, w tym z Nathanem Lawem, aktywistą przebywającym na dobrowolnej emigracji. Od lipca do końca listopada 2020 roku mieli zabiegać u obcych rządów o sankcje i blokady wymierzone w Pekin. Sędzia nazwał Joshuę Wonga i Nathana Lawa przywódcami grupy i stwierdził, że wyrok musi odstraszać od podobnych działań. Joshua Wong i Nathan Law współtworzyli Demosisto, prodemokratyczną partię, która rozwiązała się po tym, jak Pekin zaostrzył kontrolę nad terytorium.

W sądzie rozegrała się znana z Hongkongu choreografia sprawy politycznej. Joshua Wong miał na sobie ciemnoniebieską koszulę z długim rękawem, spodnie khaki i okulary w czarnych oprawkach. Skinął głową w stronę szczelnie wypełnionych ław dla publiczności i robił notatki, gdy sędzia odczytywał uzasadnienie wyroku. Dziesiątki osób godzinami stały w kolejce, by wejść do środka, a na zewnątrz czekały znaczne siły policji. Zanim funkcjonariusze go wyprowadzili, uśmiechnął się do publiczności i podziękował zwolennikom po kantońsku.

Wyrok zwiększa presję na ruch, który kiedyś wypełniał ulice Hongkongu. Krytycy mówią, że ustawa o bezpieczeństwie uciszyła sprzeciw, a władze odpowiadają, że chroni stabilność. Amnesty International ostrzegała, że zarzuty pokazują, jak daleko władze są gotowe się posunąć, by trzymać znanych dysydentów za kratami. Eksperci prawni wskazują, że niemal wszystkie sprawy dotyczące bezpieczeństwa narodowego kończą się skazaniem.

Óscar Puente podał się do dymisji ze stanowiska ministra transportu Hiszpanii 3 listopada, po czterogodzinnym wystąpieniu w niższej izbie parlamentu. Decyzja była następstwem katastrofy kolejowej w Urdzie w prowincji Toledo, w której zginęło 69 osób, oraz styczniowego zderzenia w Adamuz w prowincji Kordoba, gdzie zginęło 46 osób. Pedro Sánchez dowiedział się o rezygnacji zaledwie kilka minut przed tym, jak Puente ją ogłosił. To pierwsza dymisja ministra w rządzie Sáncheza od 2018 r. Carlos Cuerpo, pierwszy wicepremier i minister gospodarki, od 4 listopada tymczasowo przejął prowadzenie spraw resortu transportu.

Zakłócenia po Urdzie wciąż odbijają się na hiszpańskiej kolei. Ouigo przedłużył zawieszenie połączeń kolei dużych prędkości między Madrytem a Andaluzją co najmniej do 15 listopada i zapowiedział pełny zwrot pieniędzy. Platforma wspólnych przejazdów prowadzona przez wolontariuszy TeHagoHueco odnotowała ponad 30 000 odwiedzin, ponad 500 zarejestrowanych użytkowników, 110 przejazdów zaoferowanych przez ponad 100 kierowców i niemal 300 miejsc na 80 trasach, głównie między Madrytem a Sewillą.

Presja polityczna przeniosła się na południe. Andaluzja zapowiedziała, że przywróci pomoc dla ofiar z Urdy na tym samym poziomie, który zatwierdzono po Adamuz. Biegli powołani przez sąd w sprawie Adamuz zwrócili się do sędziego, by nakazał Adif przekazanie raportów z kontroli torów sprzed tej katastrofy i po niej. Carolina España, rzeczniczka rządu Andaluzji, podała kwotę świadczenia za ofiarę śmiertelną.

Mszę pogrzebową za ofiary z Urdy zaplanowano na 10 listopada w katedrze w Toledo. Spodziewany jest udział króla Felipe VI i królowej Letizii. Wybory parlamentarne w Hiszpanii odbędą się 29 listopada, a nazwisko Puente pozostaje na karcie do głosowania w Valladolid nawet po jego dymisji.