Brief wieczorny, piątek, 30 października

Pedro Sánchez nie przyjął dymisji, którą złożył Óscar Puente po zderzeniu pod Urdą w prowincji Toledo. Zginęło 69 osób, a około 40 zostało rannych. W katastrofie brały udział pociąg Iryo, który wyjechał z Madrytu-Puerta de Atocha ze 147 pasażerami, oraz szybki pociąg Renfe AVE jadący do Sewilli z 397 pasażerami. To druga najtragiczniejsza katastrofa kolejowa w Hiszpanii od wykolejenia pod Angrois w 2013 roku. Emiliano García-Page ostrzegł, że liczba ofiar może jeszcze przekroczyć 70 wraz z identyfikacją szczątków.

Óscar Puente powiedział, że o 8.31 awaria informatyczna wyłączyła system sygnalizacji i bezpieczeństwa LZB na 63-kilometrowym odcinku, co automatycznie zatrzymało sześć pociągów. Pięć minut później, jak mówił, centrum sterowania na Atocha poleciło maszyniście AVE wrócić do normalnej prędkości, choć wiedziało, że na tym samym odcinku znajduje się inny pociąg. Dodał, że system LZB zawiódł w tym roku 170 razy na linii Madryt-Sewilla, w tym 13 razy na tym odcinku.

Pedro Sánchez uznał dymisję na tym etapie za niesprawiedliwą, więc Óscar Puente zostaje na stanowisku i ponosi polityczną i operacyjną odpowiedzialność za dochodzenie. Ada Colau, kandydatka Frente Amplio na premiera, zażądała jego szybkiego odejścia.

Rzecznik Voxu José María Figaredo obarczył winą szerzej cały rząd, a Antonio Maíllo powiedział, że dalsza obecność ministra utrudnia znalezienie rozwiązania.

Binance podał, że wstępne śledztwo wskazuje na przejęcie laptopa inżyniera DevOps. W ten sposób atakujący dostał się do kontenera z usługą i wysyłał nieautoryzowane żądania wypłaty. Giełda kryptowalut oszacowała łączną skalę strat na około 6,3 mld dol. Ta kwota przewyższyłaby lutową kradzież 1,5 mld dol. z Bybit. Binance podał, że nie znalazł dowodów na wyciek kluczy prywatnych portfeli, a założyciel Changpeng Zhao napisał, że spodziewa się pokrycia strat użytkowników.

Straty częściowo ograniczono, bo emitenci i śledczy zadziałali szybko. Binance najpierw potwierdził zamrożenie 2,54 mld dol. środków, potem podał, że na blockchainie zamrożono około 3 mld dol. i że ta kwota może wzrosnąć. Tether zamroził ponad 1,5 mld dol. w walucie powiązanej z podejrzewanym włamaniem, a Circle, we współpracy z organami ścigania, zamroził ponad 800 mln dol.

TRM Labs z dużą pewnością przypisała atak grupie TraderTraitor, którą wiąże z Koreą Północną i szerszą siecią Lazarus. Firma wskazała na dowody z blockchaina i spoza niego. Oceniła też, że atak przypomina wcześniejsze kradzieże przypisywane północnokoreańskim sprawcom. Według doniesień bitcoin spadł wieczorem 29 października o około 2–3,2 proc., gdy traderzy próbowali wycenić jednocześnie skalę strat i tempo zamrożenia środków.

Binance utrzymał wpłaty, ale zawiesił wypłaty na czas przeglądu bezpieczeństwa. Spółka podała, że ma nadzieję wznowić wypłaty w ciągu 48 godzin. Ten harmonogram waży dziś na zaufaniu równie mocno jak na płynności.

Rosja i Ukraina zaczęły ewakuować cywilów z Ołeszek, kontrolowanego przez Rosję miasta na lewym brzegu Dniepru, naprzeciw Chersonia. Lokalny rozejm zaczął się o 03:00 27 października i potrwa do 22:59 1 listopada. Biały Dom ogłosił porozumienie i poinformował, że pośredniczyła w nim Melania Trump. Konwój 25 autobusów i ciężarówek wiózł do miasta żywność, leki, środki higieniczne i paliwo.

Ukraiński deputowany Dawid Arachamija powiedział, że ukraińska delegacja wyjechała do Anapy w południowej Rosji z ewakuowanymi z Ołeszek. Stamtąd ewakuowani mają polecieć na Białoruś, a następnie wrócić autobusem na Ukrainę. Premier Serhij Korecki powiedział, że na terytorium kontrolowane przez Ukrainę ma wrócić 527 mieszkańców. Szacunki dotyczące liczby mieszkańców, którzy zostali, wahają się od około 1000 do 2000 osób. To znacznie mniej niż przed wojną, gdy mieszkało tam około 24 000 osób.

Kyryło Budanow opublikował zdjęcia z operacji i zaapelował do obu stron, by ją kontynuowały.

Saperzy oczyścili trasę z min. Jana Łantratowa, rosyjska rzeczniczka praw człowieka, powiedziała, że podczas prac zginął saper, a także jeszcze jedna osoba. Obie strony oświadczyły, że rozejm nie został naruszony.

Ewakuowani mają przejść badania lekarskie oraz otrzymać ubrania i środki higieniczne w Czernihowie i w obwodzie kijowskim, zanim zostaną zakwaterowani w kilku regionach Ukrainy.

Chińska Partia Komunistyczna potwierdziła usunięcie 33 wysokiej rangi urzędników i oficerów na zakończenie V plenum w Pekinie. Szesnastu było z wojska, w tym Zhang Youxia, niegdyś pierwszy wiceprzewodniczący Centralnej Komisji Wojskowej i członek Biura Politycznego. Komunikat wskazał na poważne naruszenia dyscypliny i prawa, ale nie opublikował szczegółowych zarzutów wobec tych osób.

W posiedzeniu uczestniczyło tylko 279 z 376 członków i zastępców członków Komitetu Centralnego wybranych w 2022 roku. Nieobecna była więc ponad jedna czwarta pierwotnego składu. Frekwencja spadła z 364 osób na III plenum w lipcu 2024 roku do 315 na IV plenum w październiku 2025 roku, a w tym tygodniu do 279. Neil Thomas z Asia Society powiązał puste miejsca z kampanią dyscyplinującą.

Czystka objęła znaczną część najwyższego dowództwa Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. Spośród siedmiu członków Centralnej Komisji Wojskowej powołanych w 2022 roku pięciu usunięto. W komisji zostali Xi Jinping i Zhang Shengmin, odpowiedzialny w wojsku za walkę z korupcją. Plenum awansowało Zhanga Shengmina do Biura Politycznego. Został jedynym wojskowym w tym gremium, a człowiek nadzorujący dyscyplinę w armii zyskał bardziej widoczne miejsce w polityce.

Od 2012 roku Xi Jinping postawił walkę z korupcją w centrum swoich rządów. Według państwowych danych dyscyplinarnych przywołanych w relacjach w ubiegłym roku ukarano 983 000 osób. Od 2012 roku ponad dwa miliony osób objęto postępowaniami dyscyplinarnymi za formalizm, biurokrację, hedonizm i wystawne życie.

Stany Zjednoczone szykują się albo do wznowienia uderzeń na Iran, albo do przerwy w ośmiomiesięcznej wojnie. Admirał Brad Cooper, szef Centralnego Dowództwa USA, 29 października przedstawił Donaldowi Trumpowi warianty ponownych ataków oraz ocenę, czy morska blokada Cieśniny Ormuz działa. „The New York Times” podał, że Stany Zjednoczone i Izrael mają plany ataków po wyborach do Kongresu w połowie kadencji, 3 listopada.

Kanał dyplomatyczny prowadzi przez Katar. List wiceprezydenta JD Vance’a dotarł 25 października do Mohsena Rezaiego, sekretarza Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego Iranu. Proponował bezpośrednie negocjacje i rozmowy o irańskim programie jądrowym od początku. Reuters podał, że katarscy mediatorzy wrócili 30 października do Teheranu na rozmowy uzgadniane z Waszyngtonem.

Tom Barrack, ambasador USA w Turcji, powiedział, że strony są blisko uzgodnienia przerwy.

Irańscy urzędnicy chcą, by Waszyngton zniósł blokadę, odblokował zamrożone irańskie fundusze i pozwolił na sprzedaż ropy, zanim rozmowy nuklearne zostaną wznowione. „La Repubblica” podała, że amerykański komunikat może otworzyć Cieśninę Ormuz w ciągu siedmiu dni w zamian za złagodzenie sankcji i zobowiązania w sprawie programu jądrowego.

Wojsko wysyła inne sygnały. Z raportów wynika, że amerykańskie wojskowe samoloty transportowe lądowały w Izraelu, a Waszyngton wzmocnił obronę powietrzną i zapasy amunicji w regionie oraz przesunął część żołnierzy z baz narażonych na irański odwet.

Stany Zjednoczone odwołały tradycyjne wspólne zdjęcie podczas spotkania ministrów spraw zagranicznych G20 w Atlancie, po tym jak kilku europejskich przedstawicieli oświadczyło, że nie chce stanąć obok rosyjskiego ministra spraw zagranicznych Siergieja Ławrowa. Marco Rubio uznał, że spór może odciągnąć uwagę od dwudniowego spotkania, więc Departament Stanu zrezygnował ze zdjęcia i skierował ministrów prosto na sesję plenarną.

Kompromis upadł w ostatniej chwili. Jeszcze poprzedniego ranka dyplomaci spodziewali się dwóch zdjęć, jednego z Siergiejem Ławrowem i drugiego bez niego. Żadne rozwiązanie nie zadowoliło wszystkich, a niektóre europejskie delegacje miały zagrozić wyjściem, gdyby poproszono je o pozowanie obok niego. Niemiecki minister spraw zagranicznych Johann Wadephul powiedział, że nie będzie unikał zdjęcia, bo dialog należy do jego obowiązków, ale dodał, że stosunki z Rosją nie mogą wrócić do normy, dopóki trwa wojna w Ukrainie.

Ukrainy, która podczas wojny uczestniczyła w części wcześniejszych spotkań G20, nie zaproszono, bo Waszyngton ograniczył udział do formalnych członków. Wykluczono także Hiszpanię, ponieważ uczestniczy jako zaproszony obserwator, a Włochy wysłały wiceminister Marię Tripodi zamiast ministra spraw zagranicznych. Ian Kelly, były ambasador USA w Gruzji, powiedział, że zaproszenie Siergieja Ławrowa było błędem politycznym.

Donald Trump zaprosił Władimira Putina na szczyt przywódców G20 na Florydzie w dniach 14–15 grudnia, choć Władimir Putin nie potwierdził udziału. Na marginesie spotkania w Atlancie Siergiej Ławrow i Marco Rubio mają spotkać się twarzą w twarz.