Brief poranny, środa, 28 października

Izraelskie wybory po zamknięciu lokali o 22.00 czasu miejscowego przestały być opowieścią o frekwencji, a stały się zagadką, kto będzie rządził. Centralna Komisja Wyborcza podała, że głos oddało 5 695 682 osób, czyli 77,7 proc. uprawnionych. To o około 7,1 punktu procentowego więcej niż w poprzednich wyborach i najlepszy wynik od 2001 roku. Długie kolejki zmusiły władze wyborcze do wydania specjalnych instrukcji. Wyborcy mogli używać nieważnych dokumentów tożsamości, jeśli zdjęcie nadal pozwalało ich rozpoznać, a komisja odrzuciła wniosek Likudu o przedłużenie głosowania w całym kraju.

Pierwsze prognozy dały blokowi Yashar Gadiego Eisenkota przewagę nad koalicją Benjamina Netanjahu, choć wciąż bez większości. Kan, Kanał 12 i Kanał 13 dawały blokowi Eisenkota odpowiednio 53, 52 i 53 mandaty, a wszystkie trzy stacje dawały blokowi Netanjahu 50 mandatów. Europa Press szacowała wynik Yashar na około 52 mandaty, o dwa więcej niż koalicja Netanjahu. Likud miał według prognoz zdobyć 25 mandatów, o trzy mniej niż Yashar i wyraźnie poniżej 32, które ma obecnie.

W praktyce sprawa trafi na biurko prezydenta Isaaca Herzoga, bo w pierwszych prognozach żaden blok nie osiąga progu 61 mandatów. Gadi Eisenkot zapowiedział, że będzie działał szybko, by zastąpić rząd Benjamina Netanjahu i utworzyć rząd, który nazwał rządem syjonistycznej mobilizacji. Centralna Komisja Wyborcza rozpoczęła liczenie i weryfikację głosów, więc dane z wieczoru wyborczego mogą się jeszcze zmienić, zanim Isaac Herzog wybierze osobę, której powierzy misję utworzenia rządu.

Flávio Bolsonaro opuścił Brazylię dwa dni po przegranej w drugiej turze wyborów prezydenckich z Luizem Inácio Lulą da Silvą. Tym samym nakaz sądu stał się dyplomatycznym kłopotem. Policja unieważniła jego paszporty, brazylijski i włoski, po tym, jak nie oddał ich w terminie, a potem zaczęła go szukać. Według doniesień przebywał na Florydzie z żoną i dwiema córkami. Spotkał się tam z bratem Eduardo Bolsonaro i innymi członkami rodziny. Rzecznik Departamentu Stanu powiedział, że Stany Zjednoczone wydadzą wizy Fláviowi Bolsonaro i jego rodzinie.

Brazylijski Najwyższy Trybunał Federalny nakazał Policji Federalnej zbadać domniemane zagraniczne finansowanie jego kampanii oraz możliwą manipulację algorytmami mediów społecznościowych tak, by promowały jego treści. ANSA informowała też o śledztwie w sprawie prania pieniędzy, dotyczącym Flávia Bolsonaro i jego prawnika Willera Tomaza. Źródła nie podają wyniku żadnego z tych postępowań. Nie mówią też, czy unieważnione paszporty odzyskają ważność.

Lula nazwał wyjazd haniebnym i powiedział, że Flávio Bolsonaro mógł zostać w Brazylii, by dowieść, że oskarżenia są fałszywe. Wiceprezydent Geraldo Alckmin uznał podróż za niezrozumiałą. Sergio Moro, były sędzia z operacji Lava Jato, wybrany na gubernatora Parany, bronił jej, pytając, jaki kraj odbiera paszport kandydatowi opozycji dzień po wyborach. Sojusznicy powiedzieli dziennikowi Folha, że podróż zaczęła się w Puerto Iguazú w Argentynie. Metrópoles podał zaś, że spodziewają się, iż Flávio Bolsonaro złoży wyjaśnienia w Waszyngtonie 28 października.

Rosja i Ukraina rozpoczęły lokalne zawieszenie broni w rejonie Ołeszek, miasta kontrolowanego przez Rosję, leżącego po drugiej stronie Dniepru, naprzeciw Chersonia, by pomoc mogła dotrzeć do uwięzionych cywilów. Przerwa w walkach zaczęła się we wtorek o 3.00 czasu kijowskiego i potrwa do 22.59 czasu ukraińskiego w niedzielę 1 listopada. Rosyjskie Ministerstwo Obrony podało, że jego siły wstrzymały ogień na odcinku chersońskim, a ukraiński sztab generalny wydał analogiczny komunikat dotyczący wyznaczonego obszaru. Melania Trump powiedziała, że początek przyspieszono o dwa dni, a strefę rozszerzono, by chronić drogi dostaw pomocy humanitarnej.

Przedstawiciele obu stron do zmroku nie zgłosili naruszeń. Dmitrij Pieskow, rzecznik Kremla, powiedział, że wszystko przebiega zgodnie z planem. Ukraiński rzecznik praw człowieka Dmytro Łubinec oświadczył, że tymczasowe ustalenia są w pełni realizowane. Biały Dom podał, że rozmowy rozpoczęła Melania Trump i pomogła uzgodnić warunki z przywódcami Rosji i Ukrainy, a BBC poinformowało, że w uzgodnieniu przerwy pomógł także papież Leon XIV.

Porozumienie ma znaczenie w Ołeszkach, bo według lokalnych władz jest tam około 2000 osób bez żywności, prądu i wody, w tym prawie 50 dzieci. Misja ONZ ds. praw człowieka podała, że od 26 maja do miasta nie dotarły żadne dostawy żywności, a mieszkańcy nie mają prądu, gazu i wody od zniszczenia zapory w Kachowce w 2023 roku. Najpierw mają dotrzeć lekarze, leki, żywność i woda, a na piątek 30 października zaplanowano korytarze ewakuacyjne dla mieszkańców, którzy chcą wyjechać.

Serbska Lista Studentów wykorzystała zwycięstwo wyborcze, by uderzyć w państwowego nadawcę, który relacjonował kampanię. Ruch studentów zażądał natychmiastowej dymisji dyrektorki generalnej Radio-Telewizji Serbii, jej zastępcy, redaktorów naczelnych informacji i wszystkich redaktorów programu informacyjnego. Oskarżył RTS o wykonywanie poleceń byłego prezydenta Aleksandara Vučicia i powtarzanie rządowych komunikatów bez należytej weryfikacji. Żądanie trafiło do regulatora mediów REM i Zgromadzenia Narodowego.

Dyrektorka RTS Manja Grčić miała powiedzieć związkom zawodowym, że nie poda się do dymisji. Presja sięga już serbskiego systemu mediów publicznych: szef Radio-Telewizji Wojwodiny zrezygnował dzień po głosowaniu, a wydanie serwisu informacyjnego RTS rozpoczęło się od przeprosin dla widzów za jednostronne relacje. Lista Studentów chce też, by parlament obsadził wakaty w radzie REM i powołał w RTS tymczasowy zarząd z udziałem reprezentatywnych związków zawodowych.

Spór o media połączył się z napięciem na ulicy. Około 30 demonstrantów weszło do siedziby Informera, kanału uznawanego za sprzyjający Aleksandarowi Vučiciowi, przerwało emisję i zażądało aresztowania redaktora Dragana Vučićevicia. Lider Listy Studentów Ilija Srdanović zaapelował o spokój i odrzucił przemoc. Przewodniczący Rady Europejskiej Antonio Costa telefonicznie pogratulował Iliji Srdanoviciowi i powiedział, że Serbia powinna szybko powołać parlament i rząd w ramach pokojowej zmiany władzy, z poszanowaniem wyniku głosowania.

W przeddzień pierwszego budżetu Johna Healeya Wielka Brytania pożyczyła 4,5 mld funtów przy oprocentowaniu 5,036 proc. To najwyższy koszt pięcioletniego długu od 2008 r. Aukcja przypada w niezręcznym momencie dla kanclerza skarbu, który chce obiecać gospodarstwom domowym i firmom chwilę oddechu, nie naruszając reguł fiskalnych. Budżet ma zostać przedstawiony w środę, 28 października. Ma to nastąpić w czasie, gdy gospodarstwa domowe wciąż mierzą się z wysokimi kosztami energii, które źródła wiążą z wojną z Iranem.

MFW prognozuje, że całkowity deficyt budżetowy Wielkiej Brytanii spadnie z 6 proc. PKB w 2024 r. do 3,8 proc. w tym roku i 1,4 proc. do 2031 r. Taka ścieżka zależy od większych wpływów podatkowych. Office for Budget Responsibility przewiduje, że podatki krajowe sięgną rekordowych 38,5 proc. PKB w latach 2030–31. Posłowie Partii Pracy rozważają dodatkowy podatek od banków, dziś wynoszący 3 proc. Według The Independent John Healey ma podnieść go w okolice 8 proc. na wniosek związków zawodowych.

Budżet ma też podnieść płacę minimalną dla pracowników powyżej 21. roku życia o 3,9 proc., do około 13,20 funta za godzinę. Nowe stawki mają obowiązywać do kwietnia 2027 r. Pomoc w opłacaniu rachunków za energię ma trafić przede wszystkim do gospodarstw w trudnej sytuacji, a banki mogą pomóc ją sfinansować przez daninę lub dodatkowy podatek. John Healey powiedział w BBC Newscast, że budżet obejmie daleko idące przekazanie uprawnień i środków lokalnym liderom.

Sąd w Nowym Kairze nakazał zamknięcie Mada Masr, jednego z ostatnich niezależnych serwisów informacyjnych w Egipcie, oraz zajęcie jego majątku. Na współzałożycielkę i redaktor naczelną Linę Attalah nałożył grzywnę w wysokości 3 mln funtów egipskich, około 53 400 dolarów, za prowadzenie strony internetowej bez licencji. Mada Masr podał, że sąd wymierzył najwyższą karę, nakazał konfiskatę sprzętu i urządzeń, a funkcjonariusze ochrony wynieśli Linę Attalah z sali rozpraw, po czym przetrzymywali ją w budynku sądu. Redakcja poinformowała, że grzywnę zapłacono, a Lina Attalah została zwolniona pod koniec dnia.

Sprawa potoczyła się szybko. Linę Attalah przesłuchano 21 października w sprawie starań Mada Masr o licencję, działalności redakcji i niedawnego tekstu o protestach w więzieniach. Następnego dnia skierowano ją przed sąd. Podczas wtorkowej rozprawy sędzia odrzucił wnioski obrony o wgląd do akt, złożenie dokumentów i przesłuchanie świadków. Gdy adwokat Liny Attalah w geście protestu odmówił wygłoszenia mowy końcowej, sędzia wyznaczył prawnika z urzędu, na którego oskarżona się nie zgodziła. Jej adwokaci zapowiadają apelację.

Organizacje dziennikarskie uznały wyrok za ostrzeżenie dla reszty egipskich mediów. Reporterzy bez Granic wezwali do uchylenia wyroku, Amnesty International nazwała go druzgocącym ciosem, a 118 organizacji i grup medialnych zaapelowało do władz, by przestały ścigać Mada Masr i przyznały mu akredytację. W indeksie wolności prasy Reporterów bez Granic Egipt zajmuje 169. miejsce na 180 państw, a według organizacji praw człowieka około dwóch tuzinów dziennikarzy jest zatrzymanych za swoją pracę.