Pierwszy budżet Johna Healeya: wyzwania podatkowe, świadczenia socjalne i inflacja na poziomie 3,5 proc.

Budżet i zaciskanie pasa

Kanclerz John Healey przedstawi swój pierwszy budżet w środę 28 października. Wystąpienie w Izbie Gmin zaplanowano na godzinę 12.30, bezpośrednio po sesji pytań do premiera. Inflacja we wrześniu wzrosła do 3,5 proc., a wojna w Iranie podniosła koszty zaciągania zobowiązań przez rząd, co ogranicza pole manewru Healeya. Instytut Studiów Fiskalnych ostrzegł, że aby uniknąć cięć w budżetach usług publicznych, kanclerz może być zmuszony do podniesienia podatków, ograniczenia wydatków socjalnych lub połączenia obu tych rozwiązań na łączną kwotę 35 mld funtów. Według dziennika Evening Standard dług publiczny wynosi 3 bln funtów.

Przestrzeń fiskalna w ramach obecnych zasad

Healey utrzymuje zasady fiskalne ustalone przez swoją poprzedniczkę Rachel Reeves. Bieżące wydatki muszą być pokrywane z podatków, a nie z pożyczek do roku 2029/30, a udział długu publicznego w gospodarce musi w tym samym roku spaść. Szacunki dotyczące tzw. przestrzeni fiskalnej (bufora bezpieczeństwa) są rozbieżne: Biuro Odpowiedzialności Budżetowej prognozowało w marcu około 24 mld funtów, Resolution Foundation szacuje, że kwota ta mogła spaść o połowę do 12 mld funtów, a Instytut Studiów Fiskalnych uważa, że może ona nadal wynosić około 20 mld funtów. Rządowe zadłużenie wzrosło we wrześniu do 24,5 mld funtów, co przekroczyło prognozy. Financial Times donosi, że rentowność 10-letnich obligacji skarbowych wzrosła w październiku powyżej 5,5 proc., co jest najwyższym poziomem od 2007 roku. Według obliczeń FT oznacza to lukę w finansach publicznych wynoszącą blisko 12 mld funtów. Rentowność spadła od tego czasu do 5,37 proc.

Prognoza OBR (marzec)24

Szacunek Resolution Foundation12

Szacunek IFS20

Prognoza OBR (marzec)

24 mld GBP

Szacunek Resolution Foundation

12 mld GBP

Szacunek IFS

20 mld GBP

Dane z tekstu artykułu

Inwestorzy oczekują przewidywalności

Zarządzający funduszami przekazali FT, że oczekują zdyscyplinowanego budżetu, który nie naruszy zasad fiskalnych. April LaRusse, współdyrektor ds. globalnego zarządzania portfelem klientów w BNY Investments, postuluje utrzymanie bufora na poziomie 15–20 mld funtów oraz pełne sfinansowanie wsparcia energetycznego. Andrew Chorlton, dyrektor ds. inwestycji w instrumenty o stałym dochodzie w M&G, twierdzi, że jego firma zwiększyła zaangażowanie w obligacje skarbowe i oczekuje braku zmian w zasadach fiskalnych oraz braku wzrostu zadłużenia.

„Inwestorzy obligacyjni oczekują od brytyjskiego budżetu uspokojenia, a nie niespodzianek.”

Brytyjskie obligacje radzą sobie lepiej niż francuskie czy włoskie, ponieważ inwestorzy otrzymali zapewnienie, że rząd premiera Andy'ego Burnhama będzie trzymał się ścieżki gospodarczej wyznaczonej przez Keira Starmera. MFW pochwalił Wielką Brytanię za to, że na tle krajów G7 wyróżnia się planami ograniczenia zadłużenia. Wielka Brytania jest najszybciej rozwijającą się gospodarką G7 w 2026 roku (wzrost o 0,6 proc. w pierwszym kwartale i 0,5 proc. w drugim). Podwyżka stóp procentowych przez Bank Anglii jest bardzo prawdopodobna, co podniosłoby raty kredytów hipotecznych.

Rachunki za energię, akcyza i podatki

Premier Andy Burnham polecił Healeyowi oraz minister energii Miattie Fahnbulleh zbadanie możliwości zniesienia opłat stałych w rachunkach za gaz oraz zerwania powiązania, które pozwala cenom hurtowym gazu kształtować ceny energii elektrycznej. Healey znajduje się pod presją, by anulować planowaną na styczeń podwyżkę akcyzy na paliwo, która nie wzrosła od 2011 roku. Według doniesień rozważa wydanie ponad 1 mld funtów na zwiększenie programu Warm Home Discount (coroczny rabat w wysokości 150 funtów dla gospodarstw domowych korzystających z zasiłków uzależnionych od dochodów) z możliwością dopłaty dodatkowych 100 funtów. Healey odrzucił możliwość podniesienia podatku od zysków kapitałowych w tym budżecie, mimo wezwań z wewnątrz Partii Pracy. Rozważa natomiast podniesienie dodatkowego podatku od zysków banków z 3 proc. do 8 proc., co oznaczałoby wycofanie się z obniżki wprowadzonej przez Jeremy'ego Hunta. Według TUC zmiana ta przyniosłaby 2,25 mld funtów rocznie.

Obecna stawka3%

Rozważana stawka8%

Obecna stawka

3 %

Rozważana stawka

8 %

Dane z tekstu artykułu

Hazard, biznes i młodzi ludzie

Dziewięćdziesięciu posłów Partii Pracy podpisało list do Healeya z apelem o wyższy podatek od automatów do gier typu B (maszyny z nagrodami pieniężnymi, automaty owocowe i quizowe w salonach bingo i salonach gier). Social Market Foundation proponuje podwojenie stawki dla tych maszyn z 20 proc. do 40 proc., co według Bingo Association doprowadziłoby do nierentowności 102 klubów. Sarah Calakovic, menedżer regionalna w Buzz Bingo w Medway w hrabstwie Kent, powiedziała BBC South East, że wzrost o 5 proc. mógłby sprawić, iż 40 proc. klubów firmy stałoby się nierentownych.

Gideon Salutin, główny ekonomista Social Market Foundation, argumentuje, że państwo ponosi koszty związane z problemem hazardu.

„Szacujemy, że państwo pokrywa co roku około 700 mln funtów dodatkowych kosztów związanych z hazardem.”

Młodzi absolwenci również domagają się zmian. Toby Whelton, 24-letni badacz, chce obniżenia stopy spłaty kredytu studenckiego (Plan 2) z 9 proc. do 5 proc. oraz podniesienia progu dochodowego wynoszącego 29 385 funtów, który był wielokrotnie zamrażany. Dan Johnson apeluje o zakończenie zamrażania progów podatku dochodowego.