Brief poranny, czwartek, 8 października

Rosyjskie siły wystrzeliły 70 pocisków i wysłały nad Ukrainę fale dronów. Według ukraińskich władz zginęło co najmniej 26 osób w 12 regionach. Najcięższy cios spadł na Pryłuki, gdzie pocisk trafił w blok mieszkalny i zabił 19 osób, w tym pięcioro dzieci. Ukraińskie wojsko podało, że zestrzeliło 44 pociski i 117 dronów Shahed, a rosyjskie ministerstwo obrony twierdziło, że atakowało ukraiński przemysł obronny i infrastrukturę portową. Komunikacja w Kijowie stanęła na prawym brzegu po awarii zasilania, a wraz ze zbliżaniem się zimy zasięg awaryjnych wyłączeń prądu się zwiększał.

Izrael uczcił trzecią rocznicę ataków Hamasu z 7 października 2023 r. uroczystościami w około 400 miejscach, także na terenie festiwalu Supernova, gdzie bliscy uczcili ofiary w ciszy o 6.29. Po drugiej stronie granicy lokalne służby medyczne podały, że w izraelskich atakach zginęło pięciu Palestyńczyków w Gazie, gdzie ponad dwa miliony mieszkańców nadal żyją w skrajnie trudnych warunkach, a odbudowa utknęła. W Jemenie Huti przeprowadzili ataki rakietowe i dronowe na saudyjskie lotniska. Zginęły trzy osoby, 36 zostało rannych, a siły rządowe i oddziały Huti walczyły w rejonie wybrzeża Morza Czerwonego i Taiz.

Ryzyko objęło też Morze Czarne po atakach dronów na statki handlowe u wybrzeży Bułgarii i Rumunii. Zatonęły jednostki, a Sofia przerwała poszukiwania zaginionych marynarzy. Infrastruktura cywilna nie jest już tłem tych wojen; stała się jednym z ich głównych narzędzi.

Rynki obligacji dały Francji dosadne ostrzeżenie. Rentowność dziesięcioletnich papierów sięgnęła 4,9 proc. po chwilowym dojściu do 5,0 proc., a różnica względem rentowności długu Niemiec wzrosła do najwyższego poziomu od 2011 r. Relacja długu Francji do PKB wzrosła do niemal 118 proc., a powtarzające się deficyty powyżej 5 proc. sprawiły, że inwestorom kończy się cierpliwość do Paryża. Presja objęła też banki: premie za ryzyko długu senioralnego wzrosły i wciągnęły kredytodawców w spór o dług państwa. W USA rentowność 10-letnich obligacji skarbowych doszła do 5,3 proc., a 30-letnich do 5,7 proc., co pomogło podbić średnie oprocentowanie 30-letniego kredytu hipotecznego do 7,49 proc.

Dodatkową presję wywarła ropa. Brent wzrósł do 102 dol. za baryłkę, po czym ustabilizował się w pobliżu 100 dol., gdy ataki na tankowce handlowe w Cieśninie Ormuz podniosły koszty żeglugi i podsyciły obawy inflacyjne. Globalne giełdy cofnęły się z ostatnich szczytów. Indeksy w Azji i Europie spadały, bo inwestorzy brali pod uwagę wyższe koszty energii, ostrzejsze warunki kredytowe i większą ostrożność banków centralnych. Międzynarodowa Agencja Energetyczna próbowała uspokoić rynek: przyspieszyła uwolnienie około 100 mln baryłek ropy z rezerw kryzysowych. Pierwszeństwo ma olej napędowy.

Tak właśnie wędrują wątpliwości fiskalne: z aukcji obligacji do akcji banków, potem do kredytów hipotecznych, rachunków za paliwo i obietnic wyborczych.

Niemieccy prokuratorzy doprowadzili do tymczasowego aresztowania Augusta Hanninga, 80-letniego byłego szefa Federalnej Służby Wywiadowczej. Zarzucili mu szpiegostwo o charakterze zdrady stanu, próbę zdrady stanu i przestępstwa z tym związane. Śledczy twierdzą, że Manfred Dankesreiter, wieloletni współpracownik, przez 12 lat przekazał około 2000 tajnych akt. Były wśród nich dokumenty operacyjne BND oraz informacje wywiadowcze o Iranie i rosyjskich operacjach wojskowych. Prawnicy Hanninga zaprzeczyli, by przekazywał informacje na szkodę Niemiec albo brał za to pieniądze. Sprawa już zmusiła obecnego szefa BND, Martina Jägera, do zlecenia wewnętrznej oceny szkód.

W Niemczech doszło też do politycznego wyłomu w Saksonii-Anhalt, gdzie Tobias Rausch z Alternatywy dla Niemiec został w tajnym głosowaniu wybrany na przewodniczącego landtagu. Dostał 48 głosów, więcej niż łączna liczba mandatów AfD i Sojuszu Sahry Wagenknecht. To znaczy, że posłowie z innych ugrupowań pomogli mu przekroczyć próg zwycięstwa. Kierownictwo Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej nakazało wstrzymanie się od głosu, ale wynik pokazał albo brak dyscypliny, albo celową grę. Tamtejsi socjaldemokraci zakończyli rozmowy sondażowe w sprawie koalicji.

W Niemczech ten tydzień połączył alarm wywiadowczy w stylu zimnej wojny z bardzo współczesnym alarmem parlamentarnym, a oba uderzają w ten sam stary kapitał: zaufanie sojuszników.

Maricarmen Abascal, 87-letnia lokatorka z Madrytu, której eksmisja stała się symbolem hiszpańskiego kryzysu mieszkaniowego, zmarła w szpitalu po tym, jak wyniesiono ją na noszach z domu w dzielnicy Retiro. Mieszkała tam przez 70 lat i przez lata walczyła w sądach z gwałtowną podwyżką czynszu. Jej śmierć zaostrzyła protesty, w czasie których już wcześniej place zapełniły się obozowiskami lokatorów i transparentami wyrażającymi solidarność z nią. Premier Pedro Sánchez rozwiązał parlament po tym, jak posłowie odrzucili nadzwyczajne dekrety dotyczące eksmisji i przedłużania najmu. Przedterminowe wybory wyznaczono na 29 listopada.

Największe hiszpańskie centrale związkowe wezwały następnie do 24-godzinnego strajku generalnego 11 listopada. Organizacje pracownicze stanęły po stronie ruchów lokatorskich w sporze nie tylko o płace, lecz także o czynsze. Bank Hiszpanii szacuje deficyt mieszkaniowy na około 750 000 lokali, a do 2028 roku ma on przekroczyć 1 mln. Rada Młodzieży podaje zaś, że przeciętny czynsz pochłania 98,7% miesięcznej pensji przeciętnego młodego pracownika. Ta arytmetyka tłumaczy, dlaczego protest mieszkaniowy może szybko stać się szerszym buntem gospodarczym.

Rząd zatwierdził zmienione dekrety mieszkaniowe oraz oszczędności podatkowe. Madryt i Andaluzja, rządzone przez Partię Ludową, rozważają ich zaskarżenie ze względu na prawa własności i kompetencje regionów. Jej eksmisja przeniosła politykę mieszkaniową z technicznej teczki pod same drzwi urny wyborczej.