Brief wieczorny, wtorek, 23 czerwca

Donald Trump oddał dyplomacji 60-dniową dzierżawę. Departament Skarbu USA zawiesił sankcje wobec Iranu, pozwalając Teheranowi wznowić sprzedaż ropy i otrzymywać płatności po bezpośrednich rozmowach w szwajcarskim kurorcie Bürgenstock. Zespoły amerykański i irański uzgodniły mapę drogową do stałego porozumienia w tym samym okresie, z grupami roboczymi do spraw sankcji, kwestii nuklearnych, odbudowy i monitoringu. JD Vance nazwał spotkanie fundamentem pod ostateczną umowę, a ceny ropy spadły o ponad 3%, zanim Brent ustabilizował się w pobliżu 78 dolarów za baryłkę.

„Jeśli Iran nie dotrzyma swojej umowy albo jeśli nie będzie się właściwie zachowywał, zrobię to, co będę musiał zrobić.”

Iran jednak zachował dźwignię nacisku tam, gdzie ma ona znaczenie. Mohammed Bagher Ghalibaf powiedział, że Teheran będzie zarządzał cieśniną Ormuz, choć obiecał poszanowanie zasad międzynarodowych, podczas gdy Katar i Pakistan pomogły utworzyć linię komunikacyjną dla żeglugi handlowej. Dwa tankowce z ropą, przewożące niemal 2 miliony baryłek, przepłynęły w poniedziałek, co było małym, ale użytecznym sygnałem, że wąskie gardło się odblokowuje. Iran wykluczył jednak także wizyty Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w obiektach nuklearnych uszkodzonych przez amerykańskie i izraelskie uderzenia, co zostawia inspektorów poza tymi właśnie miejscami, które dyplomaci najbardziej muszą zrozumieć.

„Nie odbyliśmy żadnego spotkania z dyrektorem generalnym MAEA i nie przewidujemy, by agencja przeprowadzała inspekcje irańskich obiektów nuklearnych uszkodzonych przez amerykańską i syjonistyczną agresję wojskową.”

Rozmowy toczą się także obok kruchego zawieszenia broni w Libanie między Izraelem a Hezbollahem, przed kolejną rundą w Waszyngtonie. Układ może szybko obniżyć temperaturę, ale niewiele zdefiniuje, jeśli nie przekształci dostępu, gwarancji żeglugowych i limitów nuklearnych w egzekwowalne nawyki, a nie pełne nadziei komunikaty.

Keir Starmer podał się do dymisji po tym, jak posłowie Partii Pracy uznali, że jego miażdżące zwycięstwo zbyt szybko skwaśniało. Wprowadził się na Downing Street w lipcu 2024 roku z 411 mandatami i obietnicą przywrócenia kompetentnych rządów po 14 latach władzy konserwatystów. Niespełna dwa lata później słabe wyniki wyborów lokalnych, ponury przekaz gospodarczy i podwyżka podatków dla firm pomogły zamienić parlamentarną większość w wewnętrzny bunt. Starmer pozostanie premierem tymczasowym, podczas gdy Partia Pracy wybierze następcę, a zgłoszenia kandydatur ruszą 9 lipca, zaś nowy premier spodziewany jest do września.

„Pytanie, które moja partia zadaje teraz, brzmi, czy to ja jestem najlepiej przygotowany, by poprowadzić nas do następnych wyborów powszechnych.”

Andy Burnham wygląda teraz na praktyczną odpowiedź. Jego zwycięstwo w wyborach uzupełniających w Makerfield przywróciło go do Westminsteru, a Wes Streeting, niegdyś postrzegany jako rywal, poparł go zamiast walczyć w letnim wyścigu o przywództwo. Nigel Farage zażądał przedterminowych wyborów powszechnych, argumentując, że Burnham w ostatnich wyborach nie startował z żadnym programem, ale Partia Pracy najwyraźniej zamierza najpierw zmienić lidera, a dopiero później rzucić wyzwanie opinii publicznej. Wielka Brytania wymieniła już sześciu premierów w ciągu 10 lat, co oznacza najwyższe tempo rotacji od niemal dwóch stuleci, a dymisja przypadła w przeddzień 10. rocznicy głosowania w sprawie brexitu.

„Moglibyśmy spędzić lato na wyolbrzymianiu drobnych różnic albo możemy zakasać rękawy i pomóc mu dostarczyć zmianę, której potrzebują nasza partia i nasz kraj.”

Burnham dziedziczy kraj zmęczony restartami i uczulony na kazania. Jego pierwszym zadaniem nie jest wymyślenie kolejnej narodowej opowieści, lecz udowodnienie, że rząd potrafi przetrwać wystarczająco długo, by dokończyć rozdział.

Francja przeszła od dyskomfortu do stanu zagrożenia. Średnia krajowa temperatura w ciągu dnia osiągnęła w poniedziałek 29,2°C, czerwcowy rekord, a średnia minimalna temperatura nocą sięgnęła 21,6°C, najgorętszej czerwcowej nocy, jaką kiedykolwiek zmierzono. W Châteaumeillant odnotowano 43,3°C, w częściach południowego zachodu prognozowano temperatury zbliżone do 44°C, a premier Sébastien Lecornu powiedział, że od początku fali upałów w ubiegły czwartek utonęło 40 osób. Urzędnicy wiązali wiele zgonów z kąpielami bez nadzoru w rzekach, kanałach i jeziorach, gdy ludzie uciekali przed upałem.

„Kąpiel w niedozwolonych miejscach podczas fali upałów nie jest czymś, co można lekceważyć.”

• Średnia dzienna we Francji29,2
• Nocne minimum we Francji21,6
• Szczyt w Châteaumeillant43,3
• Szczyt w Andújar45
• Prognozowany szczyt w UK40

Upał wyginał zarówno rutyny, jak i szyny. Francja zamknęła ponad 1350 szkół i objęła czerwonym alertem 54 z 96 departamentów w części kontynentalnej, co dotyczyło około 39 mln ludzi. SNCF wycofała 10% pociągów w regionie paryskim, aby chronić tory, a Belgia usunęła z obsługi w godzinach szczytu wagony bez klimatyzacji. Hiszpania odnotowała 45°C w Andújar i utrzymywała czerwone oraz pomarańczowe ostrzeżenia na dużych obszarach, a tropikalne i skwarne noce przynosiły niewielką ulgę. Wielka Brytania wydała rzadkie czerwone ostrzeżenie przed ekstremalnym upałem dla południowej Anglii i Walii, ograniczyła usługi kolejowe i pozwoliła niektórym szkołom częściowo się zamknąć, gdy prognozy wskazywały na możliwość 40°C. Naukowcy powiązali skalę i uporczywość tego epizodu z gorętszym klimatem. Hiszpańska agencja meteorologiczna zauważyła, że kontynentalna Hiszpania odnotowała 10 czerwcowych fal upałów w latach 2000–2025, wobec dwóch w poprzednich 25 latach. Dawne europejskie założenie, że upał to wakacyjna uciążliwość, zawiodło; teraz jest to problem bezpieczeństwa publicznego, projektowania szkół i utrzymania transportu, który przychodzi w czerwcu, nie w sierpniu.

Komisja ONZ przesunęła swoje dochodzenie w sprawie Gazy w ostrzejszy ton. Niezależna Międzynarodowa Komisja Śledcza ds. Okupowanego Terytorium Palestyńskiego, w tym Wschodniej Jerozolimy, oraz Izraela stwierdziła, że izraelskie siły bezpieczeństwa celowo zabijały i krzywdziły palestyńskie dzieci, oraz argumentowała, że czyny te stanowiły część ludobójczego zamiaru zniszczenia Palestyńczyków w Gazie w całości lub w części. Raport obejmował okres po ataku Hamasu z 7 października 2023 r. i opisywał ataki na szkoły, sierocińce i placówki opieki zdrowotnej, a także arbitralne aresztowania, tortury i przemoc seksualną wobec dzieci w areszcie.

„Dowody pokazują, że palestyńskie dzieci były celowo brane za cel i zabijane przez izraelskie siły bezpieczeństwa.”

Liczby niosą polityczny ciężar raportu. Komisja podała, że między 7 października 2023 r. a 7 października 2025 r. w Gazie zginęło co najmniej 20 179 dzieci, około 30% wszystkich ofiar śmiertelnych, w tym 5031 dzieci poniżej piątego roku życia. Porównała ten udział z poprzednimi rundami walk, gdy dzieci stanowiły około 24% zabitych w latach 2008–2009 i 2014. Misja Izraela w Genewie odrzuciła ustalenia jako oszczerczą farsę i stwierdziła, że komisja zignorowała taktykę Hamasu, w tym ataki na izraelskie dzieci oraz wykorzystywanie palestyńskich dzieci jako żywych tarcz. Izrael wskazał też na kampanie szczepień, szpitale polowe i wjazd personelu medycznego, które, jak twierdzi, ułatwiał. Raport ukazał się po zawieszeniu broni z października 2025 r., wynegocjowanym przez Donalda Trumpa, o którego naruszanie Izrael i Hamas wzajemnie się oskarżają. Ministerstwo zdrowia w Gazie twierdzi, że od początku rozejmu zginęło ponad 1020 Palestyńczyków, a UNICEF szacuje, że w ciągu ośmiu miesięcy od tego czasu ginęło średnio co najmniej jedno palestyńskie dziecko dziennie. Zawieszenie broni, które nie potrafi ochronić dzieci, jest mniej przerwą w wojnie niż jej cieńszą formą.