Starmer rezygnuje ze stanowiska premiera Wielkiej Brytanii po buncie Partii Pracy, Burnham głównym kandydatem na następcę

Szybki wzlot i upadek

Keir Starmer wszedł na Downing Street 4 lipca 2024 r. po miażdżącym zwycięstwie, które dało Partii Pracy 411 mandatów i zakończyło 14 lat rządów konserwatystów. Minister spraw wewnętrznych Shabana Mahmood powiedziała, że Starmer będzie zapamiętany za wyprowadzenie partii „z krawędzi z powrotem do władzy”. W swoim zwycięskim przemówieniu Starmer mówił o odnowie.

„A teraz możemy patrzeć w przyszłość. Wejść w poranek, w światło nadziei, początkowo blade, ale z biegiem dnia coraz silniejsze, świecące ponownie nad krajem, który po 14 latach ma szansę odzyskać swoją przyszłość.”

Optymizm szybko jednak przygasł. Starmer odziedziczył gospodarkę w kryzysie i finanse publiczne nadszarpnięte przez COVID i wojnę na Ukrainie. Pesymistyczny przekaz jego rządu oraz decyzja o podwyższeniu podatku dla firm, przy jednoczesnym wykluczeniu podwyżki podatków dochodowych lub VAT, pogłębiły ponury nastrój i wywołały ograniczenie wydatków konsumenckich. Wiosenne wybory lokalne przyniosły Partii Pracy sromotną porażkę, a wezwania do ustąpienia Starmera nasiliły się.

Ostatnie pchnięcie

Zwycięstwo Burnhama w wyborach uzupełniających w okręgu Makerfield 19 czerwca utorowało mu drogę powrotu do parlamentu. Wes Streeting, który odszedł z gabinetu Starmera w maju i był uważany za rywala, w poniedziałek publicznie poparł Burnhama.

„Moglibyśmy spędzić lato, wyolbrzymiając drobne różnice, albo możemy zakasać rękawy i pomóc mu w przeprowadzeniu zmian, których potrzebuje nasza partia i nasz kraj.”

W obliczu buntu w partii Starmer zwrócił się do narodu z Downing Street, a jego głos się załamał.

„Pytanie, które zadaje mi teraz moja partia, brzmi: czy to ja jestem najlepiej przygotowany, by poprowadzić nas do następnych wyborów powszechnych.”

Burnham potwierdził swoją kandydaturę w mediach społecznościowych, a dzięki poparciu Streetinga oczekuje się, że zostanie wybrany bez konieczności przeprowadzania konkursu.

Dekada wstrząsów

Starmer jest szóstym premierem, który opuścił urząd w ciągu ostatnich 10 lat, co oznacza najwyższy wskaźnik rotacji od prawie dwóch stuleci. Jego odejście zbiega się z 10. rocznicą referendum w sprawie Brexitu, decyzji, która wciąż wstrząsa gospodarką. Historyk Anthony Seldon ostrzegał przed stawką.

„Jeśli Andy Burnham poniesie porażkę jako premier, perspektywy dla Wielkiej Brytanii są ponure.”

Jill Rutter z Institute for Government powiązała niestabilność nie tylko z Brexitem, ale także z krachiem finansowym z 2008 roku i długotrwałą stagnacją poziomu życia.

„Panowało ogólne poczucie, że nasze życie się nie poprawia i że życie naszych dzieci również się nie poprawia.”

Kolejne kroki

Starmer pozostanie na stanowisku jako pełniący obowiązki do czasu wyboru nowego lidera Partii Pracy. Nominacje rozpoczną się 9 lipca, zakończą się w połowie lipca, a nowy premier będzie gotowy do objęcia urzędu we wrześniu. Zapytany, czy ogłosiłby natychmiastowe wybory powszechne, Burnham odpowiedział: „Wyprzedzasz pan kilka przeszkód”. Lider Reform UK Nigel Farage wezwał do przyspieszonych wyborów, argumentując, że Burnham „nawet nie startował w ostatnich wyborach z żadnym manifestem”. Tymczasem Streeting powiedział BBC, że Burnham nie zaproponował mu żadnego stanowiska w gabinecie, odrzucając spekulacje na temat uzgodnionej z góry tekę ministra finansów.