Dorothy Bain broni się przed pytaniami o informowanie premiera w sprawie Murrella

Szkocka Lord Advocate Dorothy Bain znalazła się w centrum rosnącego skandalu politycznego po tym, jak obroniła swoje działania polegające na poinformowaniu premiera Szkocji Johna Swinneya o zarzutach kryminalnych wobec Petera Murrella prawie rok przed ich publicznym ujawnieniem. Sprawa dotyczyła szczegółów oskarżenia Murrella, byłego szefa SNP i męża byłej premier Nicoli Sturgeon, o przywłaszczenie 459 046,49 funtów z funduszy partii. Ujawnienie tej nieformalnej informacji, przekazanej w marcu 2025 roku, wywołało zarzuty o istnienie „dwupoziomowego systemu sprawiedliwości”. Urząd Lord Advocate wywodzi się z historycznej tradycji szkockiego prawa, a jego dwoista rola jest niepodzielna od XIX wieku. Wielokrotnie podnoszono postulaty rozdziału funkcji prokuratorskiej od doradczej, aby wzmocnić postrzeganą niezależność ścigania karnego od polityki rządu. W odpowiedzi na zapytania parlamentarne, Crown Office and Procurator Fiscal Service (COPFS) opublikowało bezprecedensowy wykaz około 30 spraw, w których Lord Advocate informował premiera Szkocji lub Wielkiej Brytanii o postępowaniach o istotnym znaczeniu publicznym. Na liście, obejmującej okres od 2007 roku, znalazły się między innymi sprawy związane z atakiem terrorystycznym na lotnisko w Glasgow w 2007 roku, śledztwem w sprawie bomby w Lockerbie oraz śmiercią Sheku Bayoha w 2015 roku. Prokuratura argumentuje, że Bain działała w ramach swoich obowiązków, a celem informowania premiera było potwierdzenie faktów w obliczu szerokich spekulacji medialnych oraz przypomnienie członkom rządu o zakazie komentowania toczących się postępowań. Premier Swinney broni tej praktyki, odwołując się do jej długiej tradycji. „That's a long standing principle. The Lord Advocate has applied it in this particular issue and in other issues and it is an entirely appropriate course of action for the Lord Advocate to take.” — John Swinney Polityczna burza przybrała na sile po publikacji najnowszych artykułów. Lider szkockich konserwatystów, Russell Findlay, opisał ujawnienie listy jako „bombę” i powtórzył zarzuty o uprzywilejowany dostęp dla politycznej elity. Tymczasem sam Swinney w kolejnych komentarzach podtrzymał, że postępowanie Baina było „całkowicie właściwe” i uzasadnione okolicznościami, w tym koniecznością przygotowania rządu na potencjalne pytania. W notatce dla premiera z marca 2025 roku Bain poinformowała nie tylko o zarzutach wobec Murrella, ale także o zakończeniu policyjnego śledztwa wobec Nicoli Sturgeon i byłego skarbnika SNP Colina Beattie'a, którym nie postawiono zarzutów. ~30 — Spraw, w których Lord Advocate informował premiera Peter Murrell nie złożył jeszcze oświadczenia o winie lub niewinności, a wstępna rozprawa w jego sprawie została wyznaczona na 25 maja. Cała sytuacja postawiła pod jeszcze większą presją urząd Lord Advocate, podsycając istniejące od lat apele o jego reformę i rozdzielenie funkcji. Debatę w parlamencie szkockim zaplanowano na najbliższe dni, co oznacza, że naciski polityczne na Dorothy Bain i premiera Swinneya prawdopodobnie będą rosły. Sprawa stanowi poważny test dla relacji między polityką a wymiarem sprawiedliwości w Szkocji i rzuca światło na niejasne granice między doradztwem rządowym a niezależnością ścigania karnego.