Izrael zabił trzech czołowych przywódców Iranu w ciągu trzech tygodni

Izrael zabił trzech najwyżej postawionych przywódców Iranu w ciągu kilku tygodni. Ostatnim z nich był minister wywiadu Esmail Khatib, zabity 18 marca 2026 roku. Wcześniej, 17 marca, zginął szef bezpieczeństwa Ali Larijani, a 28 lutego najwyższy przywódca Ali Chamenei. Oznacza to bezprecedensową kampanię eliminowania ścisłego kierownictwa irańskiego reżimu. Prezydent Iranu Masoud Pezeshkian potwierdził śmierć Khatiba, o czym informowały wyniki wyszukiwania powołujące się na Reutersa i AP. Seria tych zabójstw poważnie zakłóciła strukturę dowodzenia w Iranie i postawiła pilne pytania o to, kto faktycznie sprawuje dziś władzę w Teheranie. Premier Izraela Benjamin Netanjahu publicznie wezwał obywateli Iranu do wystąpienia przeciwko władzom. Według doniesień powiedział do nich: „Patrzymy na was z góry”.

Obecny konflikt wywodzi się z operacji Epic Fury, czyli wspólnej kampanii wojskowej USA i Izraela rozpoczętej 28 lutego 2026 roku. W jej pierwszych uderzeniach zginął najwyższy przywódca Ali Chamenei. Nowym najwyższym przywódcą Iranu został 9 marca 2026 roku Mojtaba Chamenei, syn zmarłego ajatollaha, podał Reuters. Według analityków nominacja nastąpiła w chwili, gdy lojalistyczne zaplecze władzy zaczęło się wyraźnie kruszyć. Szybka sekwencja zabójstw osób z pierwszego planu ścisnęła kryzys przywództwa w Iranie do zaledwie kilku tygodni i wystawiła na próbę odporność systemu religijno-politycznego zbudowanego wokół jednej najwyższej władzy.

Kluczowe zabójstwa irańskich przywódców, luty–marzec 2026: — ; — ; — ; —

Amerykański wywiad: Teheran jeszcze się nie załamuje Mimo skali strat oceny amerykańskiego wywiadu z połowy marca 2026 roku wskazują, że irański rząd w dużej mierze pozostaje nienaruszony i nie jest bezpośrednio zagrożony załamaniem, wynika ze źródeł cytowanych przez Reutersa. Operacja Epic Fury wyeliminowała osoby stojące na szczycie irańskiego aparatu bezpieczeństwa i wywiadu, ale niższe struktury instytucjonalne nie rozpadły się. Al Jazeera podała, że zabójstwa pozostawiły kierownictwo Iranu i łańcuch dowodzenia pod poważnym znakiem zapytania, a kilka ośrodków władzy rywalizuje obecnie o wypełnienie powstałej luki. Analitycy cytowani przez AP ocenili, że państwo irańskie zachowuje znaczną głębię biurokratyczną i wojskową, mimo że jego najwyższa warstwa została wyraźnie uszczuplona. Reuters opisał nominację Mojtaby Chameneiego na najwyższego przywódcę jako ruch obciążony problemem kruszącego się zaplecza lojalistów, co sugeruje, że proces konsolidacji nowej władzy jest daleki od zakończenia. Irańskie Ministerstwo Wywiadu po śmierci Khatiba stanęło przed wakatem na stanowisku kierowniczym, co pogłębia szersze zakłócenia instytucjonalne.

Netanjahu wzywa Irańczyków do buntu, a siatka Izraela się rozszerza Premier Izraela Benjamin Netanjahu wyszedł poza działania militarne i skierował bezpośredni przekaz publiczny do społeczeństwa irańskiego, zachęcając obywateli do wyjścia na ulice przeciwko własnemu rządowi. Wypowiedź Netanjahu – „Patrzymy na was z góry” – przytoczył portal oko.press, przedstawiając ją jako apel do Irańczyków, by wykorzystali moment, który izraelski premier uznał za sprzyjający. ANSA opisała zaplecze operacyjne stojące za izraelską kampanią selektywnych zabójstw, wskazując na rozbudowaną infrastrukturę umożliwiającą szybkie przeprowadzanie kolejnych uderzeń w cele wysokiego szczebla. Tempo i precyzja tych operacji – trzy osoby z najwyższego kierownictwa w czasie krótszym niż trzy tygodnie – zwróciły uwagę na skalę przeniknięcia izraelskiego wywiadu do kręgów irańskiej elity władzy. Netanjahu, który stoi na czele rządu Izraela od 2022 roku, a wcześniej pełnił ten urząd w latach 1996–1999 oraz 2009–2021, przedstawia tę kampanię jako element szerszego działania na rzecz zmiany porządku politycznego w Iranie. Według relacji oko.press publiczny przekaz kierowany do obywateli Iranu stanowi wymiar tej kampanii wykraczający poza konwencjonalne cele wojskowe.

Eksperci ostrzegają, że szybkie zabójstwa mogą przynieść poważne skutki uboczne Analitycy i media międzynarodowe zwracają uwagę, że izraelska strategia szybkich, następujących po sobie selektywnych zabójstw irańskich przywódców, choć krótkoterminowo może być skuteczna taktycznie, niesie istotne ryzyko eskalacji i nieprzewidywalnych następstw. The Economist napisał, że zabójstwa osłabiają Iran, ale wiążą się z kosztami, ostrzegając, że strategia nie jest wolna od poważnych zagrożeń. AP, opisując tę kampanię, przytoczyła ekspertów oceniających, że eliminacja czołowych postaci nie gwarantuje korzystnego rezultatu politycznego i może wzmocnić determinację Iranu lub uruchomić działania odwetowe w nieoczekiwanych miejscach. Według analityków usunięcie doświadczonych osób z irańskiej hierarchii bezpieczeństwa i wywiadu może doprowadzić nie tyle do osłabienia przeciwnika, ile do powstania bardziej nieprzewidywalnego i trudniejszego do kontrolowania ośrodka władzy. Notícias ao Minuto podał, że źródła amerykańskiego wywiadu wskazują na możliwe rozbieżności między Izraelem a Stanami Zjednoczonymi co do celów w ramach szerszego konfliktu, co w kolejnych etapach może utrudnić wspólną strategię. Jak podkreśla Al Jazeera, pytanie o to, kto obecnie dowodzi irańskimi zasobami wojskowymi i wywiadowczymi oraz jak może na nie odpowiedzieć, pozostaje jednym z najważniejszych nierozstrzygniętych zagadnień tego konfliktu.