Iran wprowadza opłaty w kryptowalutach za przepływ przez cieśninę Ormuz

Mimo zawartego 7 kwietnia dwutygodniowego rozejmu między Stanami Zjednoczonymi a Iranem, który formalnie miał odblokować drogę wodną, 8 kwietnia 2026 roku Teheran podjął kroki zmierzające do umocnienia kontroli nad cieśniną Ormuz. Według dziennika „Wall Street Journal”, Iran przekazał mediatorom, że ograniczy dzienną liczbę przepraw do około dwunastu jednostek i będzie wymagać od statków wcześniejszego uzgadniania kursu z Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej. Hamid Hosseini, rzecznik Związku Eksporterów Ropy, Gazu i Produktów Petrochemicznych Iranu, potwierdził w rozmowie z „Financial Times” plan wprowadzenia myta, określając stawkę na poziomie około jednego dolara od baryłki ropy. „Wall Street Journal” podał, że 8 kwietnia pozwolono na przepłynięcie tylko czterem statkom – to najniższy wynik w tym miesiącu według danych S&P Global Market Intelligence. Sytuacja pogorszyła się po południu, gdy – jak donosi „Il Messaggero” – Iran ponownie wstrzymał ruch statków w odpowiedzi na izraelski atak w Libanie, co unieruchomiło tysiące marynarzy na pokładach jednostek w Zatoce Perskiej.

Dwa statki pokonały trasę przed ponowną blokadą Organizacja monitorująca ruch morski MarineTraffic poinformowała, że 8 kwietnia cieśninę pokonały dwie jednostki, co na krótko rozbudziło nadzieje armatorów. Pływający pod liberyjską banderą Daytona Beach przeszedł przez cieśninę o 06:59 UTC po wypłynięciu z portu Bandar Abbas, a grecki masowiec NJ Earth o 08:44 UTC. Rejsy te okazały się jednak wyjątkami. Niemiecki gigant logistyczny Hapag-Lloyd ogłosił, że nie wznowi tranzytu, określając sytuację jako napiętą mimo rozejmu. „„Na podstawie bieżącej oceny ryzyka nadal będziemy powstrzymywać się od żeglugi przez cieśninę, czekając w najbliższych dniach na potwierdzenie, czy zapowiadane otwarcie drogi wodnej będzie faktycznie respektowane”.” — Hapag-Lloyd za pośrednictwem Il Messaggero „Il Messaggero” raportuje, że zarządcy flot instruują oficerów, by utrzymywali pozycje i czekali na dalsze wytyczne. Członkowie załóg unieruchomionych statków wyrażają zaniepokojenie zapasami żywności, wody pitnej oraz zagrożeniem ze strony odłamków dronów. „Wall Street Journal” donosi, że Iran nadaje przez radio VHF ostrzeżenia, iż statki bez zgody marynarki Strażników Rewolucji ryzykują zniszczenie. 20 (procent) — światowych dostaw ropy przepływa przez cieśninę Ormuz

Bitcoin i juan: irański system omijania sankcji Mechanizm opłat został zaprojektowany tak, aby omijać międzynarodowe sankcje. Płatności są przyjmowane w bitcoinach, stablecoinach (takich jak USDT firmy Tether lub USD1 rodziny Trumpów) oraz w chińskich juanach – podaje Gizmodo za „Financial Times”. Statki muszą wysyłać e-maile do irańskich władz przed planowaną przeprawą, podając szczegóły dotyczące ładunku, po czym otrzymują wycenę myta do zapłaty w walucie cyfrowej. „„Gdy nadejdzie e-mail i Iran dokona oceny, statki mają kilka sekund na zapłatę w bitcoinach, co gwarantuje, że transakcje nie zostaną namierzone ani skonfiskowane z powodu sankcji”.” — Hamid Hosseini za pośrednictwem Gizmodo Hosseini argumentował wymóg monitorowania względami bezpieczeństwa. „„Iran musi monitorować ruch w cieśninie, aby upewnić się, że okres dwóch tygodni rozejmu nie zostanie wykorzystany do transportu broni”.” — Hamid Hosseini za pośrednictwem adevarul.ro Serwis Gizmodo zauważa, że zdecentralizowana architektura bitcoina sprzyja takim operacjom, podczas gdy stablecoiny mogą posiadać luki techniczne pozwalające na blokowanie płatności. „Wall Street Journal” podał, że co najmniej dwa statki zapłaciły wcześniej równowartość dwóch milionów dolarów w juanach w ramach nieformalnego porozumienia. „„Cieśnina Ormuz stała się dla nich równie ważna jak program rakietowy czy nuklearny. Kontrola nad nią jest dla nich niezbędna”.” — Danny Citrinowicz dla The Wall Street Journal

Cieśnina Ormuz to wąski przesmyk między Zatoką Perską a Zatoką Omańską. Przez ten region transportowane jest około 20 procent światowej produkcji ropy, co czyni go jednym z najważniejszych punktów strategicznych na świecie. Obecny kryzys wynika z konfliktu USA i Izraela z Iranem rozpoczętego 28 lutego 2026 roku. Choć 7 kwietnia zawarto dwutygodniowe zawieszenie broni, żądania Iranu dotyczące opłat stawiają pod znakiem zapytania powrót do swobodnej żeglugi.

Opłaty a międzynarodowe prawo morza System opłat Iranu stanowi bezpośrednie wyzwanie dla Konwencji ONZ o prawie morza, która gwarantuje prawo nieszkodliwego przepływu. Dzienniki „The Independent” i „The New York Times” zauważają jednak komplikację: ani USA, ani Iran nie ratyfikowały tego traktatu, co ogranicza mechanizmy prawne pozwalające na zakwestionowanie działań Teheranu. Donald Trump oświadczył podczas poniedziałkowej konferencji prasowej, że chciałby, aby USA nałożyły własne opłaty w cieśninie, co według „The New York Times” stało w sprzeczności z wcześniejszymi stanowiskami amerykańskich urzędników. Biały Dom doprecyzował później, że Trump sprzeciwia się irańskim opłatom. „„Wolność żeglugi była zawsze uznawana w prawie międzynarodowym”” — Philippe Delebecque dla The Independent stwierdził prof. Philippe Delebecque z paryskiej Sorbony, dodając, że opiera się ona na zasadzie, iż morze nie należy do nikogo. Irańska propozycja zakończenia wojny zawiera punkt o prawie do pobierania opłat przez Iran i Oman, przeznaczonych na odbudowę kraju. Producenci energii z Zatoki Perskiej zdecydowanie sprzeciwiają się jakimkolwiek rozwiązaniom umacniającym irańską kontrolę nad szlakiem. Eksperci ostrzegają, że prawo do nieszkodliwego przepływu może zostać trwale naruszone przez ten precedens.

Kryzys w cieśninie Ormuz — kluczowe wydarzenia: — ; — ; — ; — ; —