Szef MAE ostrzega: Kryzys energetyczny gorszy niż wstrząsy z lat 70.

Szef Międzynarodowej Agencji Energetyki, Fatih Birol, ostrzegł 7 kwietnia 2026 roku, że kryzys naftowy i gazowy wywołany niemal całkowitą blokadą Cieśniny Ormuz przez Iran jest poważniejszy niż wstrząsy energetyczne z lat 1973, 1979 i 2022 razem wzięte. W wywiadzie dla francuskiego dziennika „Le Figaro” Birol określił obecną sytuację jako zakłócenie, jakiego świat jeszcze nie doświadczył, wskazując na jednoczesny szok na rynku ropy, gazu i żywności. Blokada została wprowadzona przez Iran w odpowiedzi na ataki Stanów Zjednoczonych i Izraela. Dyrektor MAE ocenił, że kwiecień może okazać się „czarnym miesiącem”, jeśli cieśnina pozostanie zamknięta. „„Świat nigdy wcześniej nie doświadczył zakłóceń w dostawach energii o takiej skali”.” — Fatih Birol via Reuters Straty z marca mogą się podwoić, jeśli blokada potrwa dłużejMAE szacuje, że w marcu 2026 roku światowa produkcja ropy spadła o 8 (mln baryłek dziennie) — spadek światowej podaży ropy w marcu 2026 w bezpośrednim następstwie blokady. Birol ostrzegł, że utrzymanie zamknięcia Cieśniny Ormuz przez cały kwiecień może doprowadzić do utraty dwukrotnie większej ilości surowca i produktów rafinowanych niż w marcu. Zgodnie z wyliczeniami opublikowanymi przez La Libre.be, oznaczałoby to stratę rzędu 16 (mln baryłek dziennie) — potencjalna strata podaży ropy w kwietniu 2026, co odpowiada ponad 16% globalnej produkcji. Przez cieśninę przepływa zazwyczaj około 20% światowego transportu ropy i gazu, a także 25% morskiego handlu ropą i 19% globalnego handlu LNG. Zamknięcie szlaku uderza również w handel nawozami, chemikaliami i helem, co potęguje wspomniany przez Birola kryzys żywnościowy. 2026-03: 8, 2026-04: 16 Kraje rozwijające się najbardziej narażone na wzrost cenBirol wskazał państwa rozwijające się jako najbardziej zagrożone, podkreślając, że ich obywatele muszą mierzyć się z rosnącymi cenami paliw, żywności oraz wysoką inflacją. Kraje europejskie, Japonia i Australia również odczują skutki kryzysu, jednak dysponują one większymi buforami gospodarczymi. Członkowie MAE uzgodnili w marcu 2026 roku uwolnienie części rezerw strategicznych, co – jak potwierdził dyrektor agencji – już się rozpoczęło. Birol zaznaczył jednak, że korzystanie z rezerw pozwala jedynie łagodzić objawy, a nie rozwiązać przyczynę problemu. „„Dopóki cieśnina pozostaje zamknięta, światowa gospodarka będzie borykać się z bardzo dużymi trudnościami”.” — Fatih Birol via eldiario.es Według Birola jedynym realnym rozwiązaniem jest przywrócenie żeglugi w Cieśninie Ormuz. MAE analizuje również możliwości ograniczenia zużycia ropy i gazu w krajach członkowskich. Tymczasem rzecznik irańskiej armii, cytowany przez agencję Reuters, zapowiedział, że cieśnina pozostanie zamknięta dla USA i Izraela „długofalowo”, co pogłębia obawy o czas trwania kryzysu. Niemiecka ekonomistka popiera diagnozę Birola i wzywa do transformacjiClaudia Kemfert, kierująca działem energii, transportu i środowiska w Niemieckim Instytucie Badań Gospodarczych, zgodziła się z oceną Birola, nazywając obecną sytuację najpoważniejszym kryzysem paliw kopalnych naszych czasów. „„Stwierdzenie szefa Międzynarodowej Agencji Energetyki, według którego świat nigdy wcześniej nie doświadczył przerwy w dostawach energii tej skali, brzmi drastycznie, ale jest prawdziwe”.” — Claudia Kemfert via DIE WELT Kemfert określiła sytuację jako wielokrotny wstrząs cenowy, który obnaża strukturalne słabości globalnej gospodarki opartej na paliwach kopalnych. Argumentowała, że rezerwy strategiczne mogą pomóc jedynie doraźnie. Wezwała do fundamentalnego odejścia od paliw kopalnych, uznając energię odnawialną za najlepszą ochronę, ponieważ nie wymaga ona importu i nie może być wykorzystywana jako narzędzie geopolityczne. „„Dopóki trzymamy się ropy i gazu, pozostajemy podatni na szantaż i drastyczne skoki cen”.” — Claudia Kemfert via ZEIT ONLINE Cieśnina Ormuz jest kluczowym punktem na mapie światowej energetyki od połowy XX wieku. Kryzys naftowy z 1973 roku został wywołany przez arabskie embargo po wojnie Jom Kippur, natomiast kryzys z 1979 roku nastąpił po rewolucji irańskiej. Europejski kryzys energetyczny z 2022 roku wynikał z rosyjskiej inwazji na Ukrainę, choć Rosja zdołała wówczas przekierować znaczną część eksportu do Chin, Indii i Turcji. Obecna blokada różni się od poprzednich tym, że fizycznie uniemożliwia transport przez kluczowy szlak morski, co wyklucza możliwość prostej zmiany kierunku dostaw.