Rosja wpisuje laureata Grand Prix w Cannes Andrieja Zwiagincewa na listę zagranicznych agentów
Rosyjskie Ministerstwo Sprawiedliwości wpisało 18 września 2026 r. reżysera Andrieja Zwiagincewa do rejestru zagranicznych agentów. Decyzja nastąpiła po jego antywojennych wypowiedziach w Cannes oraz wyborze filmu „Minotaur” na francuskiego kandydata do Oscara.
18 września 2026 r. rosyjskie Ministerstwo Sprawiedliwości dodało reżysera Andrieja Zwiagincewa do oficjalnego rejestru zagranicznych agentów, o czym poinformowała państwowa agencja TASS. Resort uzasadnił decyzję, oskarżając 62-letniego twórcę o rozpowszechnianie fałszywych informacji na temat polityki publicznej i decyzji podejmowanych przez rosyjskie władze. W oficjalnych komunikatach stwierdzono również, że Zwiagincew utrzymuje kontakty z innymi osobami wpisanymi do rejestru i obecnie przebywa poza Federacją Rosyjską. Urodzony na Syberii reżyser wyjechał z kraju po pandemii COVID-19, a od 2022 r. mieszka we Francji. Rosyjskie władze nie otrzymały publicznego komentarza od Zwiagincewa po ogłoszeniu decyzji. Działanie to wpisuje się w serię restrykcji wobec znanych postaci kultury mieszkających za granicą, takich jak pisarz Boris Akunin czy muzyk rockowy Boris Grebienszczikow.
Antywojenne przemówienie w Cannes
Status agenta nadano po publicznych wypowiedziach Zwiagincewa podczas 79. Festiwalu Filmowego w Cannes w maju 2026 r., gdzie otrzymał Grand Prix. W trakcie przemówienia reżyser zaapelował bezpośrednio do prezydenta Rosji Władimira Putina o przerwanie działań wojennych w Ukrainie.
Miliony ludzi po obu stronach frontu marzą tylko o jednym: żeby rzeź się skończyła. Jedyną osobą, która może położyć kres tej masakrze, jest prezydent Rosji. Cały świat na to czeka.
Zwiagincew wskazał rosyjską głowę państwa jako jedyną osobę zdolną do zakończenia konfliktu. W tym samym roku Złotą Palmę w Cannes otrzymał rumuński reżyser Cristian Mungiu za film „Fjord”. Zwiagincew zyskał międzynarodowe uznanie dzięki filmom ukazującym rosyjskie realia społeczne, m.in. „Powrót”, „Wygnanie”, „Niemiłość” oraz „Lewiatan”.
Fabuła „Minotaura” i francuska nominacja do Oscara
Nagrodzony film Zwiagincewa, „Minotaur”, jest produkcją większościowo francuską, za którą odpowiadają Charles Gillibert z CG Cinema oraz Nathanael Karmitz z MK2 Productions. Dramat, czerpiący inspirację z filmu Claude'a Chabrola „Niewierna żona” z 1969 r., ukazuje kryzys w małżeństwie rosyjskiej pary na tle inwazji na Ukrainę z 24 lutego 2022 r. Główny bohater, prowincjonalny przedsiębiorca Gleb, mierzy się z presją urzędników mobilizacyjnych, którzy nakazują mu wytypować pracowników do wysłania na front. Narracja ukazuje hierarchię ekonomiczną i społeczną, w której menedżerowie poświęcają mniej wydajnych pracowników, chroniąc osoby uznane za kluczowe dla działalności firmy. 16 września 2026 r. francuskie Narodowe Centrum Kinematografii i Obrazu Ruchomego wybrało „Minotaura” na oficjalnego francuskiego kandydata do Oscara w kategorii najlepszy pełnometrażowy film międzynarodowy w marcu 2027 r.
- Rosyjskie władze uznają współreżysera nagrodzonego Oscarem dokumentu Pawła Tałankina za zagranicznego agenta
- Andriej Zwiagincew zdobywa Grand Prix w Cannes za „Minotaura” i wzywa do zakończenia wojny w Ukrainie
- Francuska komisja filmowa wybiera „Minotaura” na francuskiego kandydata do Oscara w kategorii najlepszy film międzynarodowy
- Rosyjskie Ministerstwo Sprawiedliwości wpisuje Andrieja Zwiagincewa do rejestru zagranicznych agentów
- Planowana ceremonia wręczenia Oscarów
Restrykcje wynikające z rejestru zagranicznych agentów
Rosyjskie prawo nakłada szereg ograniczeń prawnych, biurokratycznych i finansowych na osoby uznane za zagranicznych agentów. Status ten uniemożliwia pełnienie funkcji publicznych, startowanie w wyborach oraz utrzymywanie określonych źródeł dochodu w Rosji. Osoby te muszą regularnie składać szczegółowe raporty dotyczące swojej działalności i finansów do Ministerstwa Sprawiedliwości. Ponadto wszelka komunikacja publiczna, w tym posty w mediach społecznościowych i publikacje, musi zawierać formalne zastrzeżenie, że materiał został przygotowany przez zarejestrowanego zagranicznego agenta. Rosyjskie władze regularnie stosują ten mechanizm wobec przeciwników wojny w Ukrainie. W marcu 2026 r. resort sprawiedliwości wpisał do rejestru dokumentalistę Pawła Tałankina, współreżysera nagrodzonego Oscarem filmu „Pan Nikt przeciwko Putinowi”, oskarżając go o rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji.
