Zrabowany przez nazistów obraz Kandinsky'ego „Das bunte Leben” sprzedany w Londynie za 31,9 mln euro
Spadkobiercy rodziny Lewensteinów odzyskali obraz po orzeczeniu niemieckiej komisji restytucyjnej z 2023 roku. Dom aukcyjny Christie's sprzedał dzieło z 1907 roku podczas aukcji w Londynie w październiku 2026 roku.
Aukcja
Dom aukcyjny Christie's sprzedał obraz Wassily'ego Kandinsky'ego „Das bunte Leben” (Barwne życie) podczas aukcji w Londynie w październiku 2026 roku za 31 914 000 euro, jak podaje „Het Parool”. Dom aukcyjny wyceniał dzieło na kwotę od 21 do 30 milionów euro. Oferty składano telefonicznie oraz przez internet, a cena w krótkim czasie wzrosła z 13 milionów do ponad 20 milionów. Inne media podawały rozbieżne dane: NOS informowało o 27 milionach funtów (prawie 32 miliony euro), podczas gdy VRT NWS i „De Morgen” donosiły o ponad 31 milionach funtów (ponad 37 milionów euro). Według „De Morgen” dom aukcyjny ogłosił wynik w komunikacie prasowym.
Rodzina i kolekcja
„Het Parool” wskazuje jako właściciela Emanuela Alberta Lewensteina (1870–1930), dyrektora firmy produkującej maszyny do szycia w Amsterdamie, który w latach 20. XX wieku zgromadził kolekcję obejmującą dzieła Kandinsky'ego, Van Gogha, Renoira i Maneta. „Volkskrant” wymienia jako rodziców Roberta Lewensteina i Irmę Klein, którzy w 1940 roku uciekli do Stanów Zjednoczonych. Rodzina straciła niemal całą kolekcję podczas wojny, z wyjątkiem jednej akwaforty Rembrandta. Obecni spadkobiercy to m.in. Amerykanin Rob Lewenstein, jego siostra oraz kilku holenderskich spadkobierców, podaje „Volkskrant”.
Obraz utracony podczas wojny
NOS podaje, że Kandinsky stworzył dzieło w Paryżu w 1907 roku, a małżeństwo Lewensteinów kupiło je w 1927 roku. Po rozpoczęciu niemieckiej okupacji w październiku 1940 roku kolekcja rodziny została skonfiskowana, jak donoszą VRT NWS i „Trouw”. Naukowcy cytowani przez NOS wskazują na liczne dowody wskazujące, że naziści przejęli obraz. Pracownik muzeum miał przekazać go kurierowi w celu dostarczenia do domu aukcyjnego w Amsterdamie na polecenie nieznanej osoby, a „Het Parool” podaje, że w sprawę zaangażowany był handlarz sztuką z czasów nazistowskich, Alois Miedl. Dzieło wystawiono na aukcji Frederik Muller & Co. w 1940 roku, po czym trafiło w ręce kolekcjonera sztuki Sala Slijpera.
- Kandinsky tworzy obraz w Paryżu
- Emanuel i Hedwig Lewenstein kupują obraz
- Dzieło wystawione na aukcji Frederik Muller & Co. w Amsterdamie
- Wdowa po Slijperze sprzedaje dzieło bankowi Bayerische Landesbank
- Komisja restytucyjna orzeka, że obraz musi wrócić do spadkobierców Lewensteinów
- Aukcja Christie's w Londynie sprzedaje obraz za 31,9 mln euro według „Het Parool”
Po śmierci Slijpera w 1971 roku jego wdowa sprzedała obraz w 1972 roku bankowi Bayerische Landesbank, który wypożyczył go muzeum Lenbachhaus w Monachium. Obraz wisiał tam przez ponad 50 lat, zanim rozpoczął się proces restytucji.
Restytucja i spadkobiercy
Niemiecka komisja restytucyjna Beratende Kommission NS-Raubgut orzekła w 2023 roku, że Bayerische Landesbank musi zwrócić obraz spadkobiercom Lewensteinów, podaje „Het Parool”. VRT NWS donosi, że bank zwrócił dzieło spadkobiercom w tym samym roku. W sierpniu Rob Lewenstein powiedział „Het Parool”, że nowym właścicielem jest nieznany mu miliarder z Bliskiego Wschodu, podaje „Volkskrant”.
Spadkobiercy wcześniej odzyskali inny obraz Kandinsky'ego, „Bild mit Haeusern” z 1909 roku, który znajdował się w kolekcji Stedelijk Museum w Amsterdamie. Komisja restytucyjna orzekła w 2018 roku, że gmina nie jest zobowiązana do zwrotu, jednak Amsterdam zdecydował się na to w 2021 roku po raporcie Komisji Kohnstamma. NOS podaje, że obraz wisiał w Stedelijk do lutego 2022 roku, a „Volkskrant” informuje, że spadkobiercy sprzedali go w 2023 roku za ponad 60 milionów euro.
Ta sama aukcja
„Trouw” donosi, że praca Pieta Mondriana, „Compositie III”, została wystawiona na licytację po raz pierwszy podczas tej samej aukcji i osiągnęła cenę około 29,8 miliona euro.