Trump ogłasza koniec zawieszenia broni między USA a Iranem po wzajemnych uderzeniach, Teheran grozi zamknięciem Cieśniny Ormuz

Zawieszenie broni uznane za martwe

Donald Trump ogłosił w środę, że trzytygodniowe zawieszenie broni z Iranem jest 'zakończone', przemawiając na szczycie NATO w Ankarze. Memorandum porozumienia, wynegocjowane w Szwajcarii, wstrzymało konflikt, który rozpoczął się pod koniec lutego. 'Dla mnie to koniec' – powiedział Trump dziennikarzom, oskarżając Teheran o złą wiarę. 'Zawieramy umowę, wszyscy się zgadzają. Potem idą do prasy i mówią, że nigdy o tym nie rozmawiali. Coś z nimi jest nie tak. Są szaleni.' Prezydent USA nazwał irańskich przywódców 'śmieciami' i 'chorymi ludźmi' i oświadczył, że nie chce już negocjować. 'Negocjowanie z nimi to strata czasu, to kłamcy.' Dodał, że pozwoli negocjatorom kontynuować, jeśli zechcą, ale 'nie widzę, żeby tak się stało.'

Wymiana uderzeń militarnych

Zerwanie nastąpiło po gwałtownej eskalacji. We wtorek Iran zaatakował trzy statki handlowe w pobliżu Omanu, według Waszyngtonu. USA odpowiedziały uderzeniami na ponad 80 irańskich celów wojskowych, w tym wyspę Kharg, kluczowy terminal naftowy. Iran odpowiedział w środę, uderzając w 85 amerykańskich instalacji wojskowych w Kuwejcie i Bahrajnie przy użyciu rakiet i dronów, twierdząc, że zestrzelił drona MQ-9. Kuwejt i Bahrajn uruchomiły obronę powietrzną. Trump ostrzegł: 'Ostrzegałem ich, że za każdym razem, gdy atakują, my atakujemy, a oni oczywiście są brudnymi graczami, więc będą atakować wszystkich, prawdopodobnie także mnie.' Zauważył też: 'Jestem ich celem numer jeden.'

Groźba dotycząca Ormuz

W Teheranie retoryka zaostrzyła się. Źródło poinformowało państwową telewizję Press TV, że wydano rozkazy zamknięcia Cieśniny Ormuz i odwetu w stosunku dwa do jednego. Irański Korpus Strażników Rewolucji ostrzegł, że wszystkie amerykańskie bazy w regionie mogą stać się 'legalnymi celami'. Irańskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych ostrzegło Waszyngton przed 'konsekwencjami nieprzestrzegania porozumienia'. Prezydent Masud Pezeszkian wrócił do Teheranu z Iraku, gdzie uczestniczył w pogrzebie Najwyższego Przywódcy Alego Chameneiego, którego śmierć wstrzymała dyplomację.

Tło szczytu NATO

Trump wykorzystał szczyt, aby podkreślić 'ogromną jedność' i postępy w kierunku celu wydatków obronnych na poziomie 5% PKB. Skrytykował także niektórych sojuszników: Wielka Brytania nie pozwoliłaby na wykorzystanie wszystkich swoich baz, a Włochy były 'bardzo złe' we wspieraniu operacji USA. Sekretarz Generalny NATO Mark Rutte odpowiedział, że 5000 samolotów wystartowało z europejskich lotnisk na potrzeby misji USA, nazywając Europę 'wielką platformą projekcji siły dla Stanów Zjednoczonych.'

5000 samolotów startowało z europejskich lotnisk na potrzeby operacji USA.

Ropa i sankcje

Ceny ropy wzrosły o ponad 5% po ogłoszeniu Trumpa. USA przywróciły również sankcje gospodarcze na irańską ropę, powołując się na 'całkowicie niedopuszczalne' działania Teheranu w Cieśninie Ormuz. Cieśnina jest głównym szlakiem morskim dla eksportu ropy z Bliskiego Wschodu na rynki światowe.