Wczesne osłabienie wiru polarnego. Eksperci ostrzegają przed niepewną zimą w Europie

Obserwowane osłabienie nad Arktyką

Met Office oraz Météo France monitorują nietypowe zaburzenie wiru polarnego, czyli pasma silnych wiatrów, które w okresie zimowym zazwyczaj krążą wokół bieguna północnego na wysokości od 15 do 50 kilometrów. Zaburzenie wykryto na początku listopada 2026 roku. Obie agencje podkreślają, że konsekwencje dla europejskiej pogody pozostają bardzo niepewne. Météo France dodaje, że dalszy rozwój sytuacji zależy od ewolucji zjawiska w najbliższych dniach. Naukowcy wskazują, że wiatry stratosferyczne gwałtownie zwolniły, a wir rozciągnął się i na krótko rozpadł na dwie mniejsze cyrkulacje wokół Arktyki. Modele prognostyczne wskazują na możliwą zmianę kierunku tych wiatrów, co umożliwiłoby napływ chłodniejszego powietrza na południe.

Wcześniejsze załamanie niż w dotychczasowych rekordach

Météo France przekazało agencji AFP, że modele są zgodne co do znacznego zaburzenia górnych warstw atmosfery na początku listopada. Jest to zjawisko, które od lat 50. XX wieku nigdy nie wystąpiło przed końcem listopada. Met Office podaje, że jest to najwcześniejsze osłabienie w ciągu 75 lat prowadzenia nowoczesnych pomiarów. Jeff Knight, główny klimatolog w Met Office, potwierdził to w rozmowie z BBC.

„Wygląda na to, że jest to najwcześniejszy taki przypadek w ciągu 75 lat naszych obserwacji.”

Knight dodał, że większość ekspertów zgadza się, iż jest to wydarzenie bardzo nietypowe. Météo France zauważa, że tego typu zaburzenia zazwyczaj zdarzają się w styczniu lub lutym, kiedy wir jest z natury słabszy, dlatego to właśnie termin wystąpienia wyróżnia ten epizod.

Możliwe powiązania z El Niño

Profesor Amanda Maycock, klimatolożka z Uniwersytetu w Leeds, wskazuje na silne zjawisko El Niño rozwijające się na Pacyfiku jako jedną z głównych potencjalnych przyczyn. Met Office opisuje to El Niño jako najsilniejsze w historii pomiarów. Maycock zauważa, że podczas El Niño prawdopodobieństwo nagłego ocieplenia stratosferycznego jest wyższe niż zwykle i sugeruje, że rekordowa siła tego zjawiska mogła przyspieszyć osłabienie wiru. Przyczyny tak wczesnego terminu nie są jeszcze jasne, a wzorzec może częściowo odzwierciedlać naturalną zmienność systemów pogodowych. Grahame Madge, rzecznik Met Office, powiedział AFP, że skutki mogą być mniej odczuwalne niż w środku zimy, ponieważ regiony źródłowe powietrza na Syberii i w Arktyce nie są jeszcze tak wychłodzone, jak będą w lutym.

Co może czekać Europę

Météo France szacuje, że różnica temperatur między północną a południową Europą może się zwiększyć w ciągu kilku tygodni, przynosząc chłodniejszą aurę na północy i łagodniejsze warunki na południu. Analiza Severe Weather Europe wskazuje na wyż nad południowo-zachodnią Europą i niż na północnym wschodzie pod koniec listopada, z temperaturami poniżej normy i większymi opadami śniegu na wschodzie. W grudniu ta sama analiza przewiduje chłodniejszą pogodę i więcej śniegu w większości Europy, z wyjątkiem północy i północnego wschodu. Niektóre prognozy pokazują, że wiatry zmienią kierunek do połowy listopada, co pozwoliłoby arktycznemu powietrzu przemieścić się na południe.

Met Office zauważa, że osłabiony wir może zakłócić wiatry zachodnie i przynieść bardziej suchą pogodę, a prognozy te mogą ulec zmianie wraz z aktualizacją modeli.