Parlament Węgier głosuje za usunięciem prezydenta, gdy Magyar przeforsowuje 17. poprawkę do konstytucji

Głosowanie i jego bezpośrednie konsekwencje

Węgierski jednoizbowy parlament przyjął 17. poprawkę do Ustawy Zasadniczej kraju w poniedziałek 13 lipca 2026 r., przy 139 głosach za i 6 przeciw. Poprawka kończy mandat prezydenta Tamása Sulyoka, wybranego w marcu 2024 r. przez poprzedni, zdominowany przez Fidesz parlament, i nakazuje wybór następcy, który będzie sprawował urząd do czasu uchwalenia nowej konstytucji lub przez maksymalnie pięć lat. Premier Péter Magyar określił ten dzień jako „ważny dzień w nowożytnej historii Węgier i w przejściu do demokracji”.

Zdradą wobec narodu węgierskiego byłoby, gdybyśmy nie dotknęli tej konstytucji.

Rządząca partia TISZA posiada większość konstytucyjną w 199-miejscowej izbie, co pozwala jej na zmianę Ustawy Zasadniczej bez poparcia opozycji. Deputowani Fideszu całkowicie zbojkotowali sesję. Gergely Gulyás, szef klubu parlamentarnego Fideszu, zrezygnował z tego stanowiska w poniedziałek w proteście przeciwko zmianom.

Co zawiera poprawka

Oprócz usunięcia prezydenta, 17. poprawka wprowadza limit trzech kadencji lub 12 lat dla mandatów parlamentarnych, obniża wiek emerytalny sędziów Trybunału Konstytucyjnego do 70 lat oraz ustanawia specjalny urząd do odzyskiwania i ochrony mienia sprzeniewierzonego podczas 16-letnich rządów Viktora Orbána. Jest to druga poprawka konstytucyjna uchwalona za rządów Magyara; 16. poprawka, przyjęta w maju, nałożyła ośmioletni limit na sprawowanie urzędu premiera, licząc wszystkie kadencje od 1990 r., skutecznie uniemożliwiając Orbánowi ponowne objęcie tego stanowiska.

Zorganizowali kraj tak, że wola jednego człowieka stała się źródłem prac legislacyjnych. Partia TISZA otrzymała wyraźny, ogromny mandat, dwie trzecie głosów, co pozwala na demontaż tego systemu.

Ultimatum dla prezydenta Sulyoka

Magyar ogłosił w sobotę, że Sulyok ma pięć dni na podpisanie poprawki. Jeśli odmówi, parlament natychmiast wszczyna postępowanie impeachmentowe. Kadencja Sulyoka miała trwać do marca 2029 r. Zgodnie z obecną konstytucją prezydent może zostać usunięty za nieprzestrzeganie Ustawy Zasadniczej, umyślne naruszenie obowiązków urzędu lub popełnienie przestępstwa. Sulyok oświadczył, że nie istnieją żadne podstawy prawne ani konstytucyjne uzasadniające jego rezygnację.

Obecnie nie istnieją żadne podstawy prawne ani konstytucyjne, które uzasadniałyby moją rezygnację.

Sulyok wcześniej podpisał 16. poprawkę w czerwcu, ale zaskarżył 17. poprawkę do Trybunału Konstytucyjnego. Skierował również pytania dotyczące legalności procedury usunięcia do Komisji Weneckiej. Rola prezydenta Węgier jest w dużej mierze ceremonialna, choć urząd ten ma prawo kierować ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w celu prewencyjnej kontroli.

Reakcja Fideszu i protesty uliczne

Kilka tysięcy zwolenników Orbána protestowało w czwartek 9 lipca przed pałacem prezydenckim w Budapeszcie w obronie Sulyoka. Sam Orbán nie uczestniczył w proteście; udał się do Stanów Zjednoczonych na mistrzostwa świata w piłce nożnej i zamieszczał w mediach społecznościowych wpisy o tym, co nazywa śmiercią węgierskiej demokracji. Fidesz określił zmiany konstytucyjne jako motywowane politycznie i prawnie niezgodne z Ustawą Zasadniczą.

Co dalej

Magyar ogłosił, że jesienią ruszy „wielki wspólny projekt” z obywatelami, mający na celu opracowanie całkowicie nowej konstytucji, która zastąpi Ustawę Zasadniczą z 2011 r. uchwaloną za rządów Fideszu. Usunięcie nominatów Fideszu z kluczowych instytucji państwowych było centralną obietnicą wyborczą TISZY. Od objęcia urzędu ponad dwa miesiące temu Magyar wezwał również do dymisji prezesa Trybunału Konstytucyjnego, prezesa Sądu Najwyższego oraz przewodniczącego Rady Mediów.